Những khác biệt văn hóa trong thế giới mở

Mới đây, sau báo cáo của tổ chức hoạt động vì động vật của Úc (RSPCA) về phương pháp giết mổ gia súc ở một số nước, trong đó có Việt Nam, Bộ nông nghiệp Úc đã có động thái đe doạ cấm xuất khẩu bò Úc nếu như tình hình giết mổ gia súc không được cải thiện hơn mà nói cụ thể là phải nhân tính hơn. Đây là một trường hợp vô cùng tiêu biểu về khác biệt văn hoá trong tình hình thế giới ngày một mở rộng với những giao thoa tưởng như xoá nhòa mọi đường biên như ngày hôm nay.

Chúng ta phải thừa nhận rằng, cách giết mổ gia súc của Việt Nam hiện tại hoàn toàn không phù hợp với các tiêu chuẩn nhân đạo của các nước phương Tây và một người phương Tây nếu chứng kiến cảnh giết mổ gia súc ở Việt Nam có thể sẽ bị sốc.

Nhưng nếu cải thiện phương pháp giết mổ gia súc cho phù hợp các quy chuẩn đó, rõ ràng chúng ta chưa thể thực hiện ngày một ngày hai bởi nó đòi hỏi sự nâng cấp các lò mổ một cách triệt để về công nghệ.

Trong khi đó, các lò mổ hiện tại ở trong nước đa phần hoạt động theo dạng hộ kinh doanh gia đình và chính vì thế, các hộ kinh doanh gia đình như thế khó có điều kiện để cải thiện điều kiện nhằm đáp ứng các quy chuẩn khắt khe ở tầm quốc tế. Nhưng, chúng ta cũng nên hiểu thêm rằng, thực phẩm là một yếu tố thuộc về văn hóa và rõ ràng, cách sử dụng, chế biến, xử lý thực phẩm ở Việt Nam cũng khác hẳn so với nước ngoài rất nhiều.

Đơn giản, đó còn liên quan đến tín ngưỡng và nhiều người Việt cũng chưa nhận thấy việc mình đang làm là vượt quá các quy chuẩn đạo đức mà nước ngoài áp đặt. Dễ hiểu, khi hai thước đo khác nhau, phán xét nhau là một điều không hề đơn giản chút nào.

Nhưng câu chuyện xoay quanh thịt bò Úc này dẫn đến một điều vô cùng đáng lưu tâm hiện nay là khả năng tự cung, tự cấp, hay nói lớn lao hơn là tự cường. Hồi 2011, Indonesia cũng bị bộ nông nghiệp Úc cấm nhập bò Úc trong vòng 6 tháng.

Ứng phó của Indonesia khi đó là quan tâm đến việc phát triển khả năng tự cung tự cấp thịt bò. Họ không muốn phụ thuộc vào nước ngoài, với các quy chuẩn văn hóa hoàn toàn khác biệt, nhất là khi Úc là nước cung cấp tới 25% sản lượng bò tiêu thụ tại Indonesia. Và chính phủ Indonesia đặt mục tiêu tới năm 2014 họ phải cơ bản chủ động tự cung cho nhu cầu thịt bò trong nước.

Họ đã đạt được mục tiêu đó bởi họ ý thức rằng khó có thể thay đổi truyền thống và văn hóa quốc gia cũng như không thể bắt dân Indonesia (vốn dĩ rất nhiều người theo đạo Hồi) tìm kiếm một thứ thực phẩm khác để thay thế.

Từ câu chuyện thịt bò ấy, chúng ta nhận ra rõ ràng rằng sự xâm nhập của các tư duy, của văn hoá thế giới vào Việt Nam hiện đang diễn ra với cường độ và tốc độ cao. Đó là những hội nhập cần thiết song giữ gìn (có cải tiến) những nét văn hóa cổ điển của dân tộc cũng là một nhiệm vụ cần kíp không kém.

Chúng ta đã quá quen với lập luận kiểu "Ở nước ngoài họ làm thế này, ở nước ngoài họ làm thế kia" ngõ hầu coi đó là thước đo chuẩn mực nhất. Đúng, chúng ta cần phải học hỏi, như việc cải thiện các lò giết mổ làm sao cho đạt tiêu chuẩn của thế giới văn minh, song chúng ta cũng nên nhìn nhận sâu sắc xem thử những thước đo ngoại lai có hẳn đã là chuẩn mực, nhất là khi nó dùng để "nắn chỉnh" lại xương sống văn hóa của dân tộc.

Thế giới này trở nên tươi đẹp hơn bởi nó đa dạng và có nhiều khác biệt. Chúng ta cần phân biệt những khác biệt để nhận ra vẻ đẹp đó mặc dù chúng ta không nên kỳ thị những khác biệt, bởi đó là hành vi thiếu văn minh.

Câu chuyện con bò Úc cũng không chỉ dừng ở đó mà nó là câu chuyện để mở rộng sang cả những gì chúng ta chứng kiến mỗi ngày, đặc biệt là các sản phẩm văn hoá nhập ngoại, như những chương trình truyền hình có nguồn gốc công thức (format) nước ngoài. Đừng để đến lúc, ngay trong nước sẽ tồn tại những thế hệ "quả chuối", tức là da thì vàng mà lòng lại trắng, là người Việt nhưng lại xa Việt đến vô cùng.

Văn Đoàn

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Mấy năm gần đây, ở Việt Nam xuất hiện những CLB thơ Hai-cư với nhiều người tham gia và đã có những cuộc thi thơ Hai-cư. Một số bạn yêu thơ hỏi tôi về thể loại thơ này và sự khác biệt giữa thơ Hai-cư Nhật Bản và Việt Nam.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử dân tộc.