Những đề xuất tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai

Sau gần hai năm triển khai Luật Đất đai năm 2024, nhiều địa phương, đặc biệt là các đô thị lớn như TP Hồ Chí Minh, đã chủ động cụ thể hóa các quy định bằng hàng loạt nghị quyết, quyết định và cơ chế triển khai. Tuy nhiên, quá trình vận hành cho thấy không ít quy định khó thực hiện, bị chồng chéo hoặc chưa theo kịp thực tiễn.

Theo báo cáo đánh giá tình hình thi hành Luật Đất đai và đề xuất sửa đổi của UBND TP Hồ Chí Minh gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường, địa phương đã ban hành 2 nghị quyết và 23 quyết định nhằm cụ thể hóa các nội dung được giao theo Luật Đất đai 2024 và các nghị định hướng dẫn thi hành. Thành phố cũng đẩy mạnh số hóa dữ liệu đất đai, đến tháng 1/2026 đã hoàn thành đồng bộ 100% dữ liệu đất đai lên cơ sở dữ liệu quốc gia. Đồng thời, đến hết quý I/2026, tổng số hồ sơ thủ tục hành chính về đất đai tiếp nhận đạt hơn 226.200 hồ sơ, đã giải quyết gần 180.000 hồ sơ.

Một trong những bất cập đầu tiên là lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Theo UBND TP Hồ Chí Minh, hiện tồn tại sự chưa thống nhất giữa Luật Đất đai năm 2024 và Luật Đường bộ năm 2024 liên quan việc bồi thường, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật nằm trong phạm vi bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông.

Những đề xuất tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai -0
Một khóc khu nhà ở tái định cư ở phường Linh Xuân, TP Hồ Chí Minh (ảnh minh họa)

Trên thực tế, nhiều công trình điện lực, viễn thông, công nghệ thông tin, cấp thoát nước… có tính chuyên ngành cao. Khi đưa vào phương án bồi thường chung như hiện nay, đơn vị thực hiện công tác bồi thường không đủ chuyên môn xử lý khiến quy trình kéo dài, phát sinh nhiều thủ tục.

Một vướng mắc khác là việc xác định “cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp”. Theo quy định hiện hành, người được hưởng hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm khi bị thu hồi đất phải có thu nhập từ sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, tiêu chí “có thu nhập” hiện chưa có hướng dẫn cụ thể về cách xác định, cơ quan xác nhận hay phương pháp đánh giá. Điều này dẫn tới nhiều địa phương lúng túng trong áp dụng, tiềm ẩn nguy cơ khiếu nại và tranh chấp.

Trong công tác thu hồi đất cũng xuất hiện tình huống pháp lý phức tạp: người sử dụng đất vẫn được thực hiện các quyền chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế… khi đã có thông báo thu hồi đất nhưng chưa có quyết định thu hồi chính thức. Việc này dẫn đến khó khăn, lúng túng trong quá trình tổ chức thực hiện; tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khiếu nại, tranh chấp trong thực tiễn, cần được nghiên cứu, hướng dẫn thống nhất..

Để tháo gỡ các khó khăn trên, TP Hồ Chí Minh đưa ra nhiều đề xuất sửa đổi đáng chú ý. Thành phố kiến nghị tách phương án bồi thường, hỗ trợ và di dời công trình hạ tầng kỹ thuật ra khỏi phương án bồi thường chung để xây dựng thành phương án riêng. Bởi công trình hạ tầng kỹ thuật có đặc thù chuyên ngành, cần đơn vị đủ năng lực chuyên môn tham gia lập, thẩm định và tổ chức thực hiện.

Những đề xuất tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai -0
Việc bồi thường, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật gặp vướng mắc. 

Đối với quy định xác định “cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp”.Thay vì yêu cầu chứng minh thu nhập từ sản xuất nông nghiệp, thành phố kiến nghị chỉ loại trừ một số nhóm đối tượng như cán bộ, công chức, người hưởng lương hưu, người lao động hưởng lương ổn định. Nếu áp dụng cách tiếp cận này sẽ giảm thời gian xác minh, hạn chế tranh chấp và đẩy nhanh tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Đáng chú ý, TP Hồ Chí Minh cũng kiến nghị bổ sung thẩm quyền cho HĐND TP Hồ Chí Minh trong việc quyết định chính sách đặc thù về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với các dự án quy mô lớn tác động đến cộng đồng dân cư.

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là xử lý đất đai doanh nghiệp Nhà nước sau cổ phần hóa. Thực tế nhiều năm qua cho thấy đây là nhóm vướng mắc phức tạp, kéo dài và tác động lớn đến thị trường bất động sản cũng như nguồn lực đất đai.

Theo báo cáo của TP Hồ Chí Minh, hàng nghìn khu đất đang rơi vào tình trạng không thể khai thác do chưa có phương án sử dụng đất hoặc phương án chưa phù hợp quy định pháp luật. Nhiều khu đất từng là nhà xưởng, kho bãi nay không còn phù hợp quy hoạch nhưng cũng không thể chuyển đổi mục đích sử dụng. Hệ quả là đất đai bị “đóng băng”, doanh nghiệp không thể triển khai dự án, Nhà nước không khai thác được nguồn thu.

Những đề xuất tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai -0
Nhà đất thuộc sở hữu nhà nước bị bỏ hoang gây nhiều lãng phí.

Để giải quyết, thành phố kiến nghị bổ sung điều khoản xử lý riêng đối với doanh nghiệp cổ phần hóa giai đoạn 2007–2021 chưa có phương án sử dụng đất được duyệt. Theo đó, doanh nghiệp được phép rà soát, kê khai và đề xuất phương án sử dụng đất mới trong thời hạn 24 tháng kể từ khi luật sửa đổi có hiệu lực.

Đối với đất phù hợp quy hoạch, doanh nghiệp được lựa chọn giao đất hoặc thuê đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định. Nếu không phù hợp quy hoạch hoặc không có nhu cầu, Nhà nước thu hồi. Làm như vậy vừa bảo đảm nguyên tắc quản lý tài sản công, vừa khơi thông nguồn lực bị ách tắc nhiều năm qua. Vì nếu xử lý được nhóm đất này, nguồn lực đất đai sẽ được đưa trở lại chu trình phát triển, tạo dư địa lớn cho tăng trưởng kinh tế đô thị.

Phương Tuyền

Các tin khác

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi số chống tham nhũng, tiêu cực

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi số chống tham nhũng, tiêu cực

Đẩy mạnh số hóa hồ sơ, công khai dữ liệu quy hoạch, đất đai, xây dựng; tăng cường giải quyết công việc trên môi trường điện tử có khả năng giám sát, lưu vết toàn bộ quy trình là những giải pháp TP Hồ Chí Minh đang triển khai nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

Tăng cường nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật

Tăng cường nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật

Quỹ hỗ trợ xây dựng chính sách, pháp luật là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, có tư cách pháp nhân, trực thuộc Bộ Tư pháp, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận. Quỹ huy động, tiếp nhận và quản lý các nguồn lực hợp pháp nhằm hỗ trợ hoạt động nghiên cứu, xây dựng chính sách, pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Sửa đổi luật đáp ứng yêu cầu đổi mới, đảm bảo hiệu quả thực thi pháp luật

Thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện về xử lý vi phạm hành chính

Bộ Công an đã hoàn thành dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) để lấy ý kiến góp ý của nhân dân. Nhiều quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính được Bộ Công an đề xuất nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện, hiện đại, phù hợp với yêu cầu cải cách tổ chức bộ máy nhà nước, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số.

Sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến

Sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến

Theo nhà báo Hồ Quang Lợi, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, hiện là Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số, dù công nghệ có xoay vần, phát triển đến đâu, sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến để báo chí khẳng định vị thế trước "cơn lốc" mạng xã hội.

Báo chí cách mạng trước thử thách an ninh thông tin trong thời đại số

Báo chí cách mạng trước thử thách an ninh thông tin trong thời đại số

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), bài viết “Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số” của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ là lời nhắn gửi sâu sắc tới đội ngũ những người làm báo, mà còn đặt ra một yêu cầu có ý nghĩa chiến lược: báo chí cách mạng phải giữ vững sự thật, kiến tạo niềm tin, làm chủ công nghệ, góp phần bảo vệ an ninh thông tin, an ninh tư tưởng và trật tự, an toàn xã hội trong kỷ nguyên số.

Nâng cao hiệu quả trong phòng, chống tội phạm xâm phạm sở hữu

Nâng cao hiệu quả trong phòng, chống tội phạm xâm phạm sở hữu

Trong bối cảnh tội phạm xâm phạm sở hữu còn diễn biến phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật hình sự và nâng cao hiệu quả áp dụng Bộ luật Hình sự là yêu cầu cấp thiết. Từ đó, góp phần bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của công dân, giữ vững an ninh, trật tự và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Ngăn chặn hiệu quả tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Ngăn chặn hiệu quả tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Thực tiễn đấu tranh với tội phạm trong lĩnh vực kinh tế cho thấy việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự và các văn bản hướng dẫn thi hành là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm trong tình hình mới. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả ngăn chặn các loại tội phạm ẩn danh, tội phạm tài chính, công nghệ cao và tội phạm do pháp nhân thương mại thực hiện.

Tài khoản mạng xã hội " Ôn thi cùng Linhteacher 99" thu hút nhiều học sinh

Kỳ cuối: Phát huy sức mạnh cộng đồng mạng

Với tỷ lệ trên 70% dân số sử dụng Internet, khoảng 80 triệu tài khoản mạng xã hội, sức mạnh của cộng đồng mạng ngày càng được minh chứng rõ nét. Phát huy được sức mạnh của cộng đồng mạng, chính là phát huy được sức mạnh toàn dân trên môi trường số, tạo nên "lá chắn mềm", có ý nghĩa đối với nhiệm vụ đảm bảo trật tự an toàn xã hội; phòng ngừa, đấu tranh với các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia.

Gian hàng 0 đồng của Công an xã Trung Thành, tỉnh Thanh Hóa .

Xây dựng môi trường an toàn trên không gian số

Không gian mạng ngày nay là một mặt trận phức hợp đặc biệt quan trọng, nơi hình thành, tác động trực tiếp đến nhận thức, cảm xúc và niềm tin xã hội. Xây dựng môi trường an toàn trên không gian mạng nhằm cụ thể hóa nhận thức, hành động trong việc đảm bảo an ninh toàn diện, đặt an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển của đất nước. 

Tạo cơ chế đặc thù để xử lý nhà đất dôi dư

Tạo cơ chế đặc thù để xử lý nhà đất dôi dư

Trong khi chủ trương thực hành tiết kiệm chống lãng phí đang được thực hiện triệt để, thì bài toán giải quyết nhà đất dôi dư sau sáp nhập tiếp tục được đặt ra riết róng, với một cơ chế đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý.

Chủ động ngăn chặn gian lận bằng AI trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Chủ động ngăn chặn gian lận bằng AI trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Năm 2026 là năm đầu tiên Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) được tổ chức sau khi sáp nhập tỉnh, thành. Đặc biệt, kỳ thi năm nay có hơn 1,2 triệu thí sinh trên toàn quốc đăng ký dự thi, tăng hơn 61.000 em so với năm 2025 và là kỳ thi có số lượng thí sinh dự thi cao kỷ lục.

Tinh thần ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước: Kim chỉ nam cho khát vọng vươn mình

Tinh thần ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước: Kim chỉ nam cho khát vọng vươn mình

Ngày 5/6/1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành bước chân lên con tàu Amiral Latouche Tréville tại Bến cảng Nhà Rồng, bắt đầu cuộc hành trình vạn dặm tìm đường cứu nước. Quyết định ấy không chỉ thay đổi số phận của một con người, mà còn xoay chuyển toàn bộ bánh xe lịch sử của một dân tộc.

Tháo gỡ các điểm nghẽn để khoa học cơ bản phát triển

Tháo gỡ các điểm nghẽn để khoa học cơ bản phát triển

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, trước hết cần đổi mới mạnh mẽ cơ chế đầu tư và quản trị khoa học theo hướng trao quyền tự chủ cao hơn cho các cơ sở nghiên cứu và nhà khoa học. Cùng với đó, cần xây dựng chiến lược quốc gia dài hạn về phát triển khoa học cơ bản, tập trung vào các lĩnh vực nền tảng có ý nghĩa chiến lược.

Đầu tư công gặp khó vì thiếu vật liệu xây dựng

Đầu tư công gặp khó vì thiếu vật liệu xây dựng

Nguồn cung vật liệu xây dựng chưa đáp ứng kịp nhu cầu gia tăng nhanh trong giai đoạn đẩy mạnh đầu tư công, cùng với giá nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán được duyệt là nguyên nhân khiến công tác giải ngân kế hoạch đầu tư công gặp khó.