Những đề xuất tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai

Sau gần hai năm triển khai Luật Đất đai năm 2024, nhiều địa phương, đặc biệt là các đô thị lớn như TP Hồ Chí Minh, đã chủ động cụ thể hóa các quy định bằng hàng loạt nghị quyết, quyết định và cơ chế triển khai. Tuy nhiên, quá trình vận hành cho thấy không ít quy định khó thực hiện, bị chồng chéo hoặc chưa theo kịp thực tiễn.

Theo báo cáo đánh giá tình hình thi hành Luật Đất đai và đề xuất sửa đổi của UBND TP Hồ Chí Minh gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường, địa phương đã ban hành 2 nghị quyết và 23 quyết định nhằm cụ thể hóa các nội dung được giao theo Luật Đất đai 2024 và các nghị định hướng dẫn thi hành. Thành phố cũng đẩy mạnh số hóa dữ liệu đất đai, đến tháng 1/2026 đã hoàn thành đồng bộ 100% dữ liệu đất đai lên cơ sở dữ liệu quốc gia. Đồng thời, đến hết quý I/2026, tổng số hồ sơ thủ tục hành chính về đất đai tiếp nhận đạt hơn 226.200 hồ sơ, đã giải quyết gần 180.000 hồ sơ.

Một trong những bất cập đầu tiên là lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Theo UBND TP Hồ Chí Minh, hiện tồn tại sự chưa thống nhất giữa Luật Đất đai năm 2024 và Luật Đường bộ năm 2024 liên quan việc bồi thường, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật nằm trong phạm vi bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông.

Những đề xuất tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai -0
Một khóc khu nhà ở tái định cư ở phường Linh Xuân, TP Hồ Chí Minh (ảnh minh họa)

Trên thực tế, nhiều công trình điện lực, viễn thông, công nghệ thông tin, cấp thoát nước… có tính chuyên ngành cao. Khi đưa vào phương án bồi thường chung như hiện nay, đơn vị thực hiện công tác bồi thường không đủ chuyên môn xử lý khiến quy trình kéo dài, phát sinh nhiều thủ tục.

Một vướng mắc khác là việc xác định “cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp”. Theo quy định hiện hành, người được hưởng hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm khi bị thu hồi đất phải có thu nhập từ sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, tiêu chí “có thu nhập” hiện chưa có hướng dẫn cụ thể về cách xác định, cơ quan xác nhận hay phương pháp đánh giá. Điều này dẫn tới nhiều địa phương lúng túng trong áp dụng, tiềm ẩn nguy cơ khiếu nại và tranh chấp.

Trong công tác thu hồi đất cũng xuất hiện tình huống pháp lý phức tạp: người sử dụng đất vẫn được thực hiện các quyền chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế… khi đã có thông báo thu hồi đất nhưng chưa có quyết định thu hồi chính thức. Việc này dẫn đến khó khăn, lúng túng trong quá trình tổ chức thực hiện; tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khiếu nại, tranh chấp trong thực tiễn, cần được nghiên cứu, hướng dẫn thống nhất..

Để tháo gỡ các khó khăn trên, TP Hồ Chí Minh đưa ra nhiều đề xuất sửa đổi đáng chú ý. Thành phố kiến nghị tách phương án bồi thường, hỗ trợ và di dời công trình hạ tầng kỹ thuật ra khỏi phương án bồi thường chung để xây dựng thành phương án riêng. Bởi công trình hạ tầng kỹ thuật có đặc thù chuyên ngành, cần đơn vị đủ năng lực chuyên môn tham gia lập, thẩm định và tổ chức thực hiện.

Những đề xuất tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai -0
Việc bồi thường, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật gặp vướng mắc. 

Đối với quy định xác định “cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp”.Thay vì yêu cầu chứng minh thu nhập từ sản xuất nông nghiệp, thành phố kiến nghị chỉ loại trừ một số nhóm đối tượng như cán bộ, công chức, người hưởng lương hưu, người lao động hưởng lương ổn định. Nếu áp dụng cách tiếp cận này sẽ giảm thời gian xác minh, hạn chế tranh chấp và đẩy nhanh tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Đáng chú ý, TP Hồ Chí Minh cũng kiến nghị bổ sung thẩm quyền cho HĐND TP Hồ Chí Minh trong việc quyết định chính sách đặc thù về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với các dự án quy mô lớn tác động đến cộng đồng dân cư.

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là xử lý đất đai doanh nghiệp Nhà nước sau cổ phần hóa. Thực tế nhiều năm qua cho thấy đây là nhóm vướng mắc phức tạp, kéo dài và tác động lớn đến thị trường bất động sản cũng như nguồn lực đất đai.

Theo báo cáo của TP Hồ Chí Minh, hàng nghìn khu đất đang rơi vào tình trạng không thể khai thác do chưa có phương án sử dụng đất hoặc phương án chưa phù hợp quy định pháp luật. Nhiều khu đất từng là nhà xưởng, kho bãi nay không còn phù hợp quy hoạch nhưng cũng không thể chuyển đổi mục đích sử dụng. Hệ quả là đất đai bị “đóng băng”, doanh nghiệp không thể triển khai dự án, Nhà nước không khai thác được nguồn thu.

Những đề xuất tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai -0
Nhà đất thuộc sở hữu nhà nước bị bỏ hoang gây nhiều lãng phí.

Để giải quyết, thành phố kiến nghị bổ sung điều khoản xử lý riêng đối với doanh nghiệp cổ phần hóa giai đoạn 2007–2021 chưa có phương án sử dụng đất được duyệt. Theo đó, doanh nghiệp được phép rà soát, kê khai và đề xuất phương án sử dụng đất mới trong thời hạn 24 tháng kể từ khi luật sửa đổi có hiệu lực.

Đối với đất phù hợp quy hoạch, doanh nghiệp được lựa chọn giao đất hoặc thuê đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định. Nếu không phù hợp quy hoạch hoặc không có nhu cầu, Nhà nước thu hồi. Làm như vậy vừa bảo đảm nguyên tắc quản lý tài sản công, vừa khơi thông nguồn lực bị ách tắc nhiều năm qua. Vì nếu xử lý được nhóm đất này, nguồn lực đất đai sẽ được đưa trở lại chu trình phát triển, tạo dư địa lớn cho tăng trưởng kinh tế đô thị.

Phương Tuyền

Các tin khác

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn, "xanh" hơn và bền vững hơn

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn, "xanh" hơn và bền vững hơn

Kinh tế Việt Nam được đánh giá là điểm sáng hiếm hoi trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và tăng trưởng toàn cầu chậm lại. Kinh tế Việt Nam sau hơn nửa thế kỷ đất nước thống nhất đã đạt những thành tựu vượt bậc, mang lại nhiều lợi ích cho người dân thụ hưởng, cũng như khẳng định vị thế, tầm vóc đất nước trên trường quốc tế.

Bước chuyển mạnh của Quốc hội đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Bước chuyển mạnh của Quốc hội đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của quốc gia ngày càng trở nên cấp thiết. Một trong những điểm nhấn nổi bật thời gian qua là việc Quốc hội từng bước chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực cho nền kinh tế.

Giữ cho “trong ấm, ngoài êm”

Giữ cho “trong ấm, ngoài êm”

Thắng lợi của sự nghiệp kháng chiến chống xâm lược, thống nhất đất nước (1945-1975) là một trong những chiến công chói lọi nhất của dân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử ngàn năm dựng nước và giữ nước. Giành được những thành tựu, thắng lợi to lớn đó là sức mạnh của toàn dân tộc, trong đó lực lượng CAND có sự đóng góp xứng đáng.

Tiếp nối ngọn lửa ngày Đại thắng, vững bước tới tương lai rạng rỡ

Tiếp nối ngọn lửa ngày Đại thắng, vững bước tới tương lai rạng rỡ

Đại thắng ngày 30/4/1975 không chỉ khép lại cuộc chiến tranh trường kỳ, mà còn mở ra một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập, thống nhất và đi lên CNXH của dân tộc Việt Nam. Đó là dấu mốc lịch sử không thể thay thế, là điểm tựa tinh thần để cả dân tộc bước vào hành trình kiến thiết, dựng xây đất nước trong hòa bình. Nhưng lịch sử chưa bao giờ dừng lại.

Nghị quyết của Quốc hội giải quyết hàng nghìn dự án đất đai khó khăn, vướng mắc tồn đọng, kéo dài

Nghị quyết của Quốc hội giải quyết hàng nghìn dự án đất đai khó khăn, vướng mắc tồn đọng, kéo dài

Hiện có 4.489 dự án, đất đai gặp khó khăn, vướng mắc với tổng quy mô diện tích sử dụng đất hơn 198.428,1 ha và tổng giá trị mức đầu tư là 3,3 triệu tỷ đồng đã được các bộ, ngành, địa phương trong cả nước thống kê tính đến ngày 30/3/2025, nếu sớm được vận hành thì đây sẽ là nguồn lực rất lớn của nền kinh tế.

Nhiều nước trên thế giới đã thống nhất về giới hạn của bí mật nghề nghiệp

Nhiều nước trên thế giới đã thống nhất về giới hạn của bí mật nghề nghiệp

Bí mật nghề nghiệp của luật sư là một nguyên tắc cốt lõi của tư pháp hiện đại, nhưng không phải là giới hạn tuyệt đối. Khi tội phạm ngày càng được chuẩn bị tinh vi và có tổ chức, nhiều quốc gia đã thiết lập ranh giới rõ ràng: bảo vệ quyền bào chữa, nhưng không để nguyên tắc này bị lợi dụng để che chắn cho hành vi phạm tội. Đề xuất sửa đổi Bộ luật Hình sự của Việt Nam vì thế không nằm ngoài xu hướng chung đó.

Tăng cường trách nhiệm người bào chữa nhằm phòng ngừa tội phạm

Tăng cường trách nhiệm người bào chữa nhằm phòng ngừa tội phạm

Cơ quan soạn thảo đã đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định theo hướng thu hẹp phạm vi miễn trừ trách nhiệm hình sự đối với luật sư, người bào chữa nhằm cân bằng giữa đạo đức nghề nghiệp, nghĩa vụ bảo mật thông tin của luật sư với trách nhiệm bảo vệ an toàn xã hội và ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa. 

Đảm nhiệm đồng thời hai chức danh – một bước đi tất yếu

Đảm nhiệm đồng thời hai chức danh – một bước đi tất yếu

Trong tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, mọi điều chỉnh về tổ chức bộ máy đều nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả các cơ quan quyền lực nhà nước. Chỉ những thay đổi phản ánh đúng yêu cầu khách quan của việc tổ chức và vận hành quyền lực nhà nước mới có ý nghĩa bền vững.

Phát triển "kinh tế bạc" là mở ra một cách tiếp cận mới trong quản trị quốc gia

Phát triển "kinh tế bạc" là mở ra một cách tiếp cận mới trong quản trị quốc gia

Trong điều kiện Việt Nam hiện nay, phát triển "kinh tế bạc" càng trở nên cấp thiết. Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh ở châu Á. Theo dự báo, đến khoảng năm 2036, nước ta sẽ chính thức bước vào giai đoạn “xã hội già”, khi tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên chiếm trên 20% dân số.

Kiện toàn tổ chức bộ máy và kỳ vọng chương mới rực rỡ của đất nước

Kiện toàn tổ chức bộ máy và kỳ vọng chương mới rực rỡ của đất nước

Kiện toàn tổ chức bộ máy hôm nay mới là bước khởi đầu. Hành động quyết liệt, hiệu quả vì mục tiêu vừa kể mới là thước đo cuối cùng. Một khi lời nói đi đôi với việc làm, khi cam kết được hiện thực hóa bằng kết quả, thì niềm tin chắc chắn sẽ được củng cố, động lực chắc chắn sẽ được nhân lên; và con đường phía trước - dù còn nhiều thách thức, vẫn sẽ rộng mở để đất nước vững bước tiến lên, kiến tạo và viết tiếp những trang sử vẻ vang trong hành trình phát triển.

Thống nhất vị trí người đứng đầu Đảng và Nhà nước tạo sự thông suốt trong tư duy lãnh đạo

Thống nhất vị trí người đứng đầu Đảng và Nhà nước tạo sự thông suốt trong tư duy lãnh đạo

Chiều 7/4, bên hành lang Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, đại biểu Quốc hội đoàn TP Hà Nội Bùi Hoài Sơn đã trao đổi với Báo Tin tức và Dân tộc về việc Quốc hội bầu Tổng Bí thư Tô Lâm giữ chức Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026 - 2031 và những kỳ vọng đối với việc nâng cao hiệu lực lãnh đạo, điều hành trong giai đoạn mới.

Kiên định “bốn nguyên tắc” góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững

Kiên định “bốn nguyên tắc” góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững

Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 2 khóa XIV diễn ra trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang ra sức thi đua thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV, hướng tới thực hiện thành công mục tiêu chiến lược gắn với hai cột mốc lịch sử 2030 và 2045. Tại phiên bế mạc hội nghị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có bài phát biểu quan trọng, mang tính định hướng chiến lược, nhấn mạnh thực hiện tăng trưởng hai con số để “không lỡ nhịp với thời đại”: “Chúng ta không chấp nhận tăng trưởng thấp. Phải kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, thực chất”.

Phải truy xuất được nguồn gốc của miếng thịt là yêu cầu cấp bách

Phải truy xuất được nguồn gốc của miếng thịt là yêu cầu cấp bách

Vụ việc 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi được tuồn ra thị trường, thậm chí vào các trường học đã gây bức xúc trong dư luận. Sự việc xảy ra cho thấy, đã có sự buông lỏng quản lý, “đứt gãy” trong cơ chế giám sát theo chuỗi, từ khâu kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và giám sát lưu thông.

Kiên định “bốn nguyên tắc” – Chìa khóa hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”

Kiên định “bốn nguyên tắc” – Chìa khóa hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”

Khi “Bốn nguyên tắc” được triển khai đồng bộ trong giáo dục và đào tạo, các nhà trường sẽ góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho lực lượng CAND, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế nhanh, bền vững, hướng tới mục tiêu tăng trưởng “hai con số” trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Kiểm soát quyền lực - “then chốt của then chốt” trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Kiểm soát quyền lực - “then chốt của then chốt” trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Lịch sử phát triển của mọi Nhà nước đều cho thấy: quyền lực nếu không được kiểm soát sẽ có xu hướng bị tha hóa, và một khi quyền lực đã bị tha hóa thì hậu quả không chỉ dừng lại ở tham nhũng, tiêu cực, mà còn làm xói mòn niềm tin của nhân dân, suy giảm hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.

Bài 2: Xăng sinh học - Đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh

Bài 2: Xăng sinh học - Đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh

Thay vì kế hoạch sẽ triển khai xăng sinh học E10 (pha trộn 10% ethanol) vào tháng 6/2026, Chính phủ đã quyết định đẩy nhanh lộ trình triển khai xăng E10 ngay từ tháng 4/2026. Theo các chuyên gia, đây không chỉ là giải pháp tình thế trước những biến động của thị trường năng lượng thế giới, mà còn là một bước đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh. 

Giữ nghiêm kỷ cương để bảo vệ niềm tin và mở đường phát triển

Giữ nghiêm kỷ cương để bảo vệ niềm tin và mở đường phát triển

Công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, mà còn là điều kiện nền tảng để giữ vững ổn định, củng cố niềm tin xã hội và tạo lập môi trường lành mạnh cho phát triển đất nước.

Biến thách thức hôm nay thành động lực phát triển bền vững

Biến thách thức hôm nay thành động lực phát triển bền vững

Với tư duy quy hoạch tích hợp, dài hạn, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm vừa được HĐND TP Hà Nội thông qua không chỉ giải quyết những bất cập trước mắt mà còn kiến tạo cấu trúc phát triển mới, mở ra không gian và dư địa bền vững cho Hà Nội trong nhiều thế hệ tiếp theo. Nhân dịp này, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với KTS Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội xung quanh những mục tiêu phát triển bền vững mà bản quy hoạch đề ra.