Những đề xuất tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai

Sau gần hai năm triển khai Luật Đất đai năm 2024, nhiều địa phương, đặc biệt là các đô thị lớn như TP Hồ Chí Minh, đã chủ động cụ thể hóa các quy định bằng hàng loạt nghị quyết, quyết định và cơ chế triển khai. Tuy nhiên, quá trình vận hành cho thấy không ít quy định khó thực hiện, bị chồng chéo hoặc chưa theo kịp thực tiễn.

Theo báo cáo đánh giá tình hình thi hành Luật Đất đai và đề xuất sửa đổi của UBND TP Hồ Chí Minh gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường, địa phương đã ban hành 2 nghị quyết và 23 quyết định nhằm cụ thể hóa các nội dung được giao theo Luật Đất đai 2024 và các nghị định hướng dẫn thi hành. Thành phố cũng đẩy mạnh số hóa dữ liệu đất đai, đến tháng 1/2026 đã hoàn thành đồng bộ 100% dữ liệu đất đai lên cơ sở dữ liệu quốc gia. Đồng thời, đến hết quý I/2026, tổng số hồ sơ thủ tục hành chính về đất đai tiếp nhận đạt hơn 226.200 hồ sơ, đã giải quyết gần 180.000 hồ sơ.

Một trong những bất cập đầu tiên là lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Theo UBND TP Hồ Chí Minh, hiện tồn tại sự chưa thống nhất giữa Luật Đất đai năm 2024 và Luật Đường bộ năm 2024 liên quan việc bồi thường, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật nằm trong phạm vi bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông.

Những đề xuất tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai -0
Một khóc khu nhà ở tái định cư ở phường Linh Xuân, TP Hồ Chí Minh (ảnh minh họa)

Trên thực tế, nhiều công trình điện lực, viễn thông, công nghệ thông tin, cấp thoát nước… có tính chuyên ngành cao. Khi đưa vào phương án bồi thường chung như hiện nay, đơn vị thực hiện công tác bồi thường không đủ chuyên môn xử lý khiến quy trình kéo dài, phát sinh nhiều thủ tục.

Một vướng mắc khác là việc xác định “cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp”. Theo quy định hiện hành, người được hưởng hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm khi bị thu hồi đất phải có thu nhập từ sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, tiêu chí “có thu nhập” hiện chưa có hướng dẫn cụ thể về cách xác định, cơ quan xác nhận hay phương pháp đánh giá. Điều này dẫn tới nhiều địa phương lúng túng trong áp dụng, tiềm ẩn nguy cơ khiếu nại và tranh chấp.

Trong công tác thu hồi đất cũng xuất hiện tình huống pháp lý phức tạp: người sử dụng đất vẫn được thực hiện các quyền chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế… khi đã có thông báo thu hồi đất nhưng chưa có quyết định thu hồi chính thức. Việc này dẫn đến khó khăn, lúng túng trong quá trình tổ chức thực hiện; tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khiếu nại, tranh chấp trong thực tiễn, cần được nghiên cứu, hướng dẫn thống nhất..

Để tháo gỡ các khó khăn trên, TP Hồ Chí Minh đưa ra nhiều đề xuất sửa đổi đáng chú ý. Thành phố kiến nghị tách phương án bồi thường, hỗ trợ và di dời công trình hạ tầng kỹ thuật ra khỏi phương án bồi thường chung để xây dựng thành phương án riêng. Bởi công trình hạ tầng kỹ thuật có đặc thù chuyên ngành, cần đơn vị đủ năng lực chuyên môn tham gia lập, thẩm định và tổ chức thực hiện.

Những đề xuất tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai -0
Việc bồi thường, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật gặp vướng mắc. 

Đối với quy định xác định “cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp”.Thay vì yêu cầu chứng minh thu nhập từ sản xuất nông nghiệp, thành phố kiến nghị chỉ loại trừ một số nhóm đối tượng như cán bộ, công chức, người hưởng lương hưu, người lao động hưởng lương ổn định. Nếu áp dụng cách tiếp cận này sẽ giảm thời gian xác minh, hạn chế tranh chấp và đẩy nhanh tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Đáng chú ý, TP Hồ Chí Minh cũng kiến nghị bổ sung thẩm quyền cho HĐND TP Hồ Chí Minh trong việc quyết định chính sách đặc thù về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với các dự án quy mô lớn tác động đến cộng đồng dân cư.

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là xử lý đất đai doanh nghiệp Nhà nước sau cổ phần hóa. Thực tế nhiều năm qua cho thấy đây là nhóm vướng mắc phức tạp, kéo dài và tác động lớn đến thị trường bất động sản cũng như nguồn lực đất đai.

Theo báo cáo của TP Hồ Chí Minh, hàng nghìn khu đất đang rơi vào tình trạng không thể khai thác do chưa có phương án sử dụng đất hoặc phương án chưa phù hợp quy định pháp luật. Nhiều khu đất từng là nhà xưởng, kho bãi nay không còn phù hợp quy hoạch nhưng cũng không thể chuyển đổi mục đích sử dụng. Hệ quả là đất đai bị “đóng băng”, doanh nghiệp không thể triển khai dự án, Nhà nước không khai thác được nguồn thu.

Những đề xuất tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai -0
Nhà đất thuộc sở hữu nhà nước bị bỏ hoang gây nhiều lãng phí.

Để giải quyết, thành phố kiến nghị bổ sung điều khoản xử lý riêng đối với doanh nghiệp cổ phần hóa giai đoạn 2007–2021 chưa có phương án sử dụng đất được duyệt. Theo đó, doanh nghiệp được phép rà soát, kê khai và đề xuất phương án sử dụng đất mới trong thời hạn 24 tháng kể từ khi luật sửa đổi có hiệu lực.

Đối với đất phù hợp quy hoạch, doanh nghiệp được lựa chọn giao đất hoặc thuê đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định. Nếu không phù hợp quy hoạch hoặc không có nhu cầu, Nhà nước thu hồi. Làm như vậy vừa bảo đảm nguyên tắc quản lý tài sản công, vừa khơi thông nguồn lực bị ách tắc nhiều năm qua. Vì nếu xử lý được nhóm đất này, nguồn lực đất đai sẽ được đưa trở lại chu trình phát triển, tạo dư địa lớn cho tăng trưởng kinh tế đô thị.

Phương Tuyền

Các tin khác

Giữ niềm tin vào đội ngũ thầy thuốc

Giữ niềm tin vào đội ngũ thầy thuốc

Những vụ án xảy ra trong lĩnh vực y tế thời gian qua đặt ra một câu hỏi khó, nhưng không thể né tránh: vì sao những lớp kiểm soát được thiết kế để ngăn ngừa sai phạm lại có thể bị xuyên qua?

Nhà cao tầng mọc theo tuyến Metro số 1 Bến Thành-Suối Tiên.

Kỳ 1: "Mở khóa" không gian bầu trời và lòng đất

Trong quá trình mở rộng không gian phát triển, TP Hồ Chí Minh đang chuyển từ tư duy khai thác quỹ đất theo chiều ngang sang tổ chức lại cả không gian trên mặt đất và dưới lòng đất. Với cơ chế TOD gắn phát triển đô thị với giao thông công cộng, cùng chính sách quản lý, khai thác không gian ngầm, thành phố đang từng bước mở thêm dư địa cho hạ tầng, giao thông và các hoạt động kinh tế.

Hãy xây dựng “lá chắn số” cho chính mình

Hãy xây dựng “lá chắn số” cho chính mình

Để tránh bị sập... "bẫy lừa", các chuyên gia khuyến cáo nên vận dụng nguyên tắc: “Dừng - Kiểm tra - Xác minh”. Cụ thể, "Dừng" là dừng lại trước những yêu cầu bất thường; "Kiểm tra" là kiểm tra thông tin, người liên hệ và đường link; "Xác minh" là xác minh qua kênh chính thức trước khi cung cấp dữ liệu hoặc chuyển tiền. Cùng với đó, phải thực hiện tốt nguyên tắc “Ba không - Ba có”,...

Trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân đối với công tác tư tưởng trong bối cảnh mới

Trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân đối với công tác tư tưởng trong bối cảnh mới

Triển khai đồng bộ, quyết liệt các định hướng chiến lược mới về công tác tư tưởng không chỉ là nhiệm vụ cấp bách trước mắt, mà còn là đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng nhằm củng cố vững chắc nền tảng chính trị - tư tưởng trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và lực lượng Công an nhân dân.

Giải bài toán "nợ hạ tầng" mà mỗi mùa mưa đến lại canh cánh nỗi lo

Giải bài toán "nợ hạ tầng" mà mỗi mùa mưa đến lại canh cánh nỗi lo

Mưa là chuyện của trời. Ngập là chuyện của người. Đó là điều đầu tiên cần được nói thẳng khi Hà Nội và nhiều tỉnh phía Bắc, Bắc Trung Bộ vừa trải qua những ngày mưa lớn liên tiếp từ 14 đến 17/9: có điểm đo vượt 250 mm, nước sông Bùi tại Yên Duyệt vượt báo động ba, một số đoạn đê thấp bị tràn, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ và người dân đắp đê trong đêm, hàng chục nghìn hộ dân ngoại thành bị ảnh hưởng, trường học phải nghỉ hoặc chuyển sang học trực tuyến. Trong nội đô, những tuyến phố quen tên lại ngập đúng vào giờ đi làm.

Kỳ 1: Pháp lý mở lối cho người dám nghĩ, dám làm

Kỳ 1: Pháp lý mở lối cho người dám nghĩ, dám làm

Sự ra đời của Nghị quyết số 37/2026/QH16 ngày 24/8/2026 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số (Nghị quyết số 37/2026/QH16) được ví như một “luồng sinh khí mới” giải tỏa áp lực tâm lý nặng nề cho đội ngũ cán bộ, công chức và các doanh nghiệp công nghệ.

Hoàn thiện pháp luật hình sự về pháp nhân thương mại phù hợp yêu cầu thực tiễn

Hoàn thiện pháp luật hình sự về pháp nhân thương mại phù hợp yêu cầu thực tiễn

Việc ghi nhận trách nhiệm hình sự (TNHS) của pháp nhân thương mại (PNTM) trong Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015 là bước phát triển quan trọng của pháp luật hình sự Việt Nam. Tuy nhiên, các quy định hiện hành chưa làm rõ bản chất lỗi của pháp nhân, cơ chế quy kết hành vi của cá nhân cho pháp nhân và mối quan hệ giữa trách nhiệm của hai chủ thể.

Đà Nẵng siết trekking tự phát, giữ Sơn Trà an toàn

Đà Nẵng siết trekking tự phát, giữ Sơn Trà an toàn

Bán đảo Sơn Trà càng hấp dẫn du khách bởi vẻ đẹp nguyên sơ, hệ sinh thái đặc biệt với núi rừng, biển cả và những đàn voọc chà vá chân nâu quý hiếm, thì yêu cầu bảo vệ nơi đây càng trở nên cấp thiết. Thời gian qua, các tour trekking, du lịch sinh thái, quan sát động vật hoang dã tự phát đã kéo theo nhiều vụ lạc đường, tai nạn, mất tích, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ tác động đến rừng đặc dụng. Đà Nẵng đang siết chặt quản lý, nhưng phía sau câu chuyện “cấm” còn là bài toán lớn hơn: Bảo đảm an toàn cho du khách, bảo vệ hệ sinh thái và tổ chức thế nào để nhu cầu khám phá thiên nhiên được đáp ứng một cách có trách nhiệm.

Tháo gỡ điểm nghẽn, làm sạch mã số thuế

Tháo gỡ điểm nghẽn, làm sạch mã số thuế

Chiến dịch làm sạch mã số thuế giúp sàng lọc rủi ro, ngăn chặn việc lợi dụng doanh nghiệp (DN) “ảo”, DN “ma” để trốn thuế, làm sạch môi trường kinh doanh, chống thất thu ngân sách.

Từ quản lý thông tin đến dẫn dắt nhận thức xã hội

Từ quản lý thông tin đến dẫn dắt nhận thức xã hội

Dẫn dắt nhận thức không có nghĩa là áp đặt nhận thức. Muốn định hướng hiệu quả, trước hết phải hiểu xã hội đang quan tâm điều gì, băn khoăn điều gì và vì sao một thông tin lại có thể tạo ra những phản ứng mạnh...

Nghị quyết 26 NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới của Bộ Chính trị cùng với những Nghị quyết trụ cột khác đã tạo ra những cơ hội, xung lực mới cho du lịch phát triển… Đây là khẳng định của Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu trong cuộc phỏng vấn ngày 7/9 do Báo Công an nhân dân thực hiện.

Bảo vệ từ sớm, từ xa nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Bảo vệ từ sớm, từ xa nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Nghị quyết số 25-NQ/TW ra đời đã phản ánh sự thích ứng kịp thời, đổi mới tư duy trước những thay đổi của thời đại số, khi không gian mạng trở thành nguồn tài nguyên chiến lược, mang đến một không gian phát triển mới trong thời đại công nghệ số và AI đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản trị quốc gia.

Tăng “sức đề kháng số” trước chiêu trò thao túng thông tin

Tăng “sức đề kháng số” trước chiêu trò thao túng thông tin

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị ngày 3/9/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Phải coi không gian mạng là địa bàn trọng yếu của công tác tư tưởng và là kênh lắng nghe Nhân dân. Phải phân biệt băn khoăn, phản biện, thông tin chưa đầy đủ với tin giả, xuyên tạc, thao túng có tổ chức; không quy chụp ý kiến khác biệt; không để thông tin giả mạo, độc hại, lệch chuẩn dẫn dắt”.

Ngăn chặn tội phạm từ sớm ngay khi hậu quả chưa xảy ra

Ngăn chặn tội phạm từ sớm ngay khi hậu quả chưa xảy ra

Mục đích của đề xuất mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của hành vi chuẩn bị phạm tội đối với 13 tội danh tại dự thảo Bộ luật Hình sự (BLHS) sửa đổi là nhằm ngăn chặn tội phạm từ sớm ngay từ khi hậu quả chưa xảy ra.

Từ tiếng trống khai trường đến một nền giáo dục mới

Từ tiếng trống khai trường đến một nền giáo dục mới

Sáng 5/9, tiếng trống khai trường vang lên cùng lúc trên cả nước, trong khung giờ thống nhất từ 7 giờ 30 đến 8 giờ 30, kết nối trực tiếp ba điểm cầu lớn Lào Cai, Gia Lai, An Giang cùng hàng chục điểm cầu tương tác khác. Hàng triệu học sinh, từ đồng bằng đến biên giới, hải đảo, cùng bước vào năm học mới trong một nghi thức chưa từng đồng bộ đến vậy. Ngày khai giảng, vì thế, không còn là sự kiện riêng của từng nhà trường mà đã trở thành một ngày hội chung của nền giáo dục quốc gia.

Tham vấn tâm lý học đường góp phần hạn chế tình hình trẻ hóa tội phạm

Tham vấn tâm lý học đường góp phần hạn chế tình hình trẻ hóa tội phạm

Không phải đứa trẻ nào vi phạm pháp luật cũng bắt đầu bằng ý định trở thành người xấu. Có những đứa trẻ không hề biết hành vi của mình là phạm pháp, mà chỉ hiểu đơn giản là để vui đùa, để giải tỏa sự hiếu động, những áp lực kéo dài, một mâu thuẫn không được tháo gỡ, cảm giác bị bỏ rơi, nhu cầu được công nhận hoặc đơn giản là sự thiếu hụt kỹ năng để kiểm soát chính mình.