Trao tặng danh hiệu NSƯT, NSND lần thứ 8:

Nhân lên những niềm vui

Sáng 10-1, Lễ trao tặng danh hiệu NSND, NSƯT lần thứ 8 đã được tổ chức trang trọng tại Nhà hát Lớn Hà Nội khép lại một mùa phong tặng danh hiệu nhiều ồn ào và tranh luận. 

Đã có 479 nghệ sĩ được trao trong đó có 102 nghệ sĩ được trao tặng danh hiệu NSND, 377 nghệ sĩ được trao danh hiệu NSƯT đến từ 7 dân tộc anh em gồm Kinh, Thái, Ê Đê, Tày, Nùng, Khmer, Cơ tu.

Nghệ sĩ cao tuổi nhất thuộc lĩnh vực âm nhạc là NSƯT Nguyễn Văn Hanh năm nay 89 tuổi. Nghệ sĩ ít tuổi nhất là NSƯT Tạ Thùy Chi, Đặng Linh Nga thuộc lĩnh vực múa  và nghệ sĩ Đàm Hàn Giang (Nhà hát Nhạc Vũ kịch Việt Nam) mới 30 tuổi.

Kể từ đợt phong tặng danh hiệu đầu tiên năm 1984 đến nay là hơn 30 năm đã qua 8 lần phong tặng. Từ những tiêu chuẩn "cứng", rõ ràng: "Trung thành với Tổ quốc, với Chủ nghĩa xã hội, Có tài năng xuất sắc, Có cống hiến nhiều cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam"... thì đến đợt thứ 8 này có khá nhiều tiêu chuẩn được gia giảm so với trước.

Việc truy tặng danh hiệu NSND cũng bắt đầu có từ đợt 6 sau khi có một số nghệ sĩ có những đóng góp cho nền nghệ thuật nước nhà nhưng đã qua đời. Năm nay, 2 nghệ sĩ được truy tặng danh hiệu NSND là nghệ sĩ La Thị Cẩm Vân (biên đạo múa Nhà hát kịch truyền thống Cung đình Huế) và nghệ sĩ Nguyễn Anh Dũng (Nhà hát Kịch Việt Nam). Tuy nhiên, không biết có nên buồn hay vui khi số lượng nghệ sĩ được phong tặng danh hiệu NSND đợt này lớn nhất từ trước đến nay (từ đợt 6 trở về trước đều chỉ dưới 40 NSND được phong tặng, đợt 7 là 74 người và đợt 8 đã lên tới 102 người).

Trước khi những danh hiệu đến tay các nghệ sĩ, có khá nhiều cuộc tranh luận ồn ào xung quanh vấn đề này tập trung vào việc ai xứng đáng/ không xứng đáng được nhận danh hiệu? Điển hình nhiều ý kiến cho rằng các trường hợp các NSƯT Chí Trung, Minh Hằng... không đủ điều kiện đề nghị danh hiệu NSND do thiếu huy chương, hoặc công thức quy đổi huy chương chưa thỏa đáng. Một số tiêu chí về đạo đức tạo ra sự không rõ ràng, gây tranh cãi như các trường hợp biên đạo múa Tuyết Minh, nghệ sĩ Thanh Thanh Hiền...

Hay, nhiều người cho rằng càng ngày, việc phong tặng danh hiệu chỉ quan tâm  đến việc đếm huy chương vàng hay xét xem thời gian hoạt động nghệ thuật đủ hay chưa mà không quan tâm tới những yếu tố quan trọng khác...

Nhưng nếu nhìn theo hướng tích cực, danh sách các NSND, NSƯT đợt này có nhiều điều để mọi người hy vọng. Có lẽ đây là đợt phong tặng có nhiều NSND ở lứa tuổi 40 đang ở độ chín của nghề như nghệ sĩ Tự Long (Nhà hát Chèo Quân đội), Trung Hiếu (Nhà hát Kịch Hà Nội), Hoàng Quỳnh Mai (Nhà hát Cải lương Việt Nam), ca sĩ Đăng Dương (Đoàn ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam).

Lực lượng Công an cũng đóng góp 2 nghệ sĩ được phong tặng danh hiệu NSND là nghệ sĩ Trần Văn Lợi (Đoàn Ca múa nhạc Công an nhân dân) và nghệ sĩ Trần Văn Nhượng (Đoàn Kịch nói Công an nhân dân). Đặc biệt, đợt trao tặng danh hiệu lần này cũng tạo được nhiều chú ý khi lần đầu tiên một nghệ sĩ có thời gian hoạt động ở nước ngoài nhiều năm là nghệ sĩ Hoài Linh được phong tặng danh hiệu NSƯT. Đại diện Vụ Thi đua - khen thưởng (Bộ VH - TT & DL) cho biết: "Hoài Linh là trường hợp đặc biệt, là nghệ sĩ hải ngoại đầu tiên được phong tặng danh hiệu NSƯT.

Hoài Linh được xét NSƯT bởi anh là công dân Việt Nam, có nhiều cống hiến trong đời sống nghệ thuật nước nhà. Hoài Linh cũng là công dân Việt Nam ở nước ngoài, Nhà nước có những chính sách và hình thức khen thưởng để khuyến khích người Việt Nam ở nước ngoài có đủ tài năng, phẩm chất đạo đức, có lòng yêu nước về cống hiến cho nghệ thuật và xây dựng đất nước".

Với những nghệ sĩ thực sự tâm huyết với nghề thì danh hiệu không phải là tất cả. Nhiều nghệ sĩ chia sẻ rằng, với họ, quan trọng là sự ghi nhận và yêu mến của khán giả. Nhưng ở một góc độ nào đó, danh hiệu chính là sự ghi nhận những đóng góp, nỗ lực của họ trong nghệ thuật. Những danh hiệu được trao khách quan, công bằng chưa bao giờ có hiệu ứng ngược cả. Đó luôn luôn là niềm vui, niềm vinh dự của người được nhận và sự ngưỡng mộ, phấn đấu của những người chưa được nhận.

Vẫn biết, để có được một sự công bằng tuyệt đối trong lĩnh vực văn học nghệ thuật chưa bao giờ là điều dễ dàng, nhưng nếu những người cầm cân nảy mực làm việc một cách công tâm thì chắc chắn ngoài mang đến niềm vui, nếu có thiếu sót cũng dễ được cảm thông. 

Khánh Thảo

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).