Năm mới của người Hồi giáo

Năm mới Hồi giáo (Maal Hijra) được coi là một ngày lễ chung ở đa số các quốc gia Hồi giáo. Các phong tục và truyền thống khác nhau ở các giáo phái khác nhau của tôn giáo Hồi giáo nhưng nhìn chung đều liên quan đến các nghi lễ tôn giáo và các hành vi thờ cúng tôn giáo.

1. Lịch sử hình thành Awal Muharram

Awal Muharram hay Tết Hijri được người Hồi giáo tổ chức là ngày tượng trưng cho hai sự kiện quan trọng trong năm của người Hồi giáo. Awal có nghĩa là “bắt đầu” trong tiếng Anh và Muharram là tên của tháng đầu tiên trong lịch của người Hồi giáo. Do đó, ngày đầu tiên của Muharram là Ngày đầu năm mới của người Hồi giáo và vào ngày này là Hijra, cuộc hành trình lịch sử từ Mecca đến Medina bắt đầu.

2. Lịch Hồi giáo

Hồi giáo có lịch dựa trên các vòng quay của Mặt trăng chứ không phải là Mặt trời. Tháng Hồi giáo bắt đầu vào lúc hoàng hôn của ngày đầu tiên, ngày mà trăng lưỡi liềm được nhìn thấy bằng mắt. Năm âm lịch dài khoảng 354 ngày, do đó, các tháng quay ngược lại các mùa và không cố định theo lịch Gregory. Các tháng trong năm Hồi giáo là: Muharram (“Cấm” - là một trong bốn tháng bị cấm gây chiến hoặc đánh nhau); Safar (“Trống” hoặc “Vàng”); Rabia Awal (“Mùa xuân đầu tiên”); Rabia Thani (“Mùa xuân thứ hai”); Jumaada Awal (“Lần đóng băng thứ nhất”); Jumaada Thani (“Lần đóng băng thứ hai”); Rajab (“Để tôn trọng” - đây là một tháng thánh khác khi đánh nhau bị cấm); Shaban (“Truyền bá và phân phối”); Ramadan (“Khát khô” - đây là tháng nhịn ăn ban ngày); Shawwal (“Nhẹ nhàng và mạnh mẽ”); Dhul-Qidah (“Tháng nghỉ ngơi” - một tháng khác và không được phép xảy ra chiến tranh hoặc giao tranh); Dhul-Hijjah (“Tháng Hajj” - đây là tháng hành hương hàng năm đến Makkah, một lần nữa không được phép xảy ra chiến tranh hoặc giao tranh).

image003.jpg -0
Người Hồi giáo dâng lễ cầu nguyện Eid al-Adha tại Jama Masjid ở New Delhi, Ấn Độ, vào thứ Tư, ngày 22 tháng 8 năm 2018 (Nguồn: AP)

So với lịch phương Tây, năm Hồi giáo lùi lại khoảng 11 hoặc 12 ngày mỗi năm. Vì vậy một loại “chu kỳ” được tạo ra xung quanh Tết Hồi giáo khi nó rơi vào năm này qua năm khác. Điều này để những người có đức tin có thể trải qua các sự kiện về nhiệt độ và thời tiết giống như tất cả các nhân vật lịch sử trong sách thánh của họ đã làm.

Năm mới Hồi giáo - còn được gọi là Năm mới Ả Rập hoặc Năm mới Hijri - là ngày đầu tiên của Muharram, tháng đầu tiên trong lịch Hồi giáo. Từ Hijri có nguồn gốc từ Hijra có nghĩa là di cư. Điểm khởi đầu của lịch Hồi giáo là cuộc di cư của nhà tiên tri Muhammad cùng với những người bạn của mình từ Mecca đến Medina vào năm 622 sau Công nguyên.

Ở Mecca và các khu vực khác, người Hồi giáo vào thế kỷ thứ 7 (sau CN) phải đối mặt với sự đàn áp tôn giáo vì niềm tin của họ. Do đó, cuộc di cư của Muhammad và những người theo ông đến thành phố Medina đã mang lại sự tự do khỏi đau khổ cho những người Hồi giáo ở Mecca và những người Hồi giáo ở đó đã gián tiếp được cứu khỏi sự ngược đãi của những người ngoại giáo Meccan. Tại đây, một phong trào được gọi là Hijra (kinh Hijrah) - nơi Muhammad đặt ra một bản Hiến pháp phân định các quyền và trách nhiệm của người Hồi giáo; rằng người Hồi giáo là một khối anh em chung với một bản sắc duy nhất trong đức tin và hệ tư tưởng. Umar ibn Al-Khattab, một người bạn đồng hành thân thiết của Nhà tiên tri Muhammad và vị Vua thứ hai, sau đó đã sử dụng Hijrah làm điểm tham chiếu cho lịch Hồi giáo.

Sự kiện này có tầm quan trọng lớn trong tín ngưỡng Hồi giáo, đó là lý do tại sao Tết Hồi giáo kỷ niệm thời khắc lịch sử thiêng liêng này. Năm mới Hồi giáo 2023 sẽ được gọi là Hijri 1445.

3. Truyền thống năm mới Islamic

Năm mới Hồi giáo (Maal Hijra) được coi là một ngày lễ chung ở đa số các quốc gia Hồi giáo. Các phong tục và truyền thống khác nhau ở các giáo phái khác nhau của tôn giáo Hồi giáo nhưng nhìn chung đều liên quan đến các nghi lễ tôn giáo và các hành vi thờ cúng tôn giáo. Không giống như lễ kỷ niệm năm mới của các lịch khác, năm mới của người Hồi giáo thường diễn ra trong im lặng. Đây là thời gian để người Hồi giáo suy ngẫm về thời gian trôi qua và cái chết của chính họ.

image005.jpg -0
Bằng hữu anh em thân thiết ngày Năm mới Hồi giáo (Nguồn: Getty)

Muharram là tháng linh thiêng thứ hai trong năm của người Hồi giáo, sau tháng Ramadan. Các truyền thống và phong tục đối với Muharram cũng khác nhau giữa người Hồi giáo Shia và Sunni. Để đánh dấu Muharram, người Hồi giáo sẽ đọc thuộc lòng các câu kinh Koranic và tổ chức các buổi cầu nguyện và thuyết pháp đặc biệt tại các hội trường công cộng và nhà thờ Hồi giáo.

10 ngày đầu tiên của Muharram có ý nghĩa quan trọng đối với người Hồi giáo - đặc biệt là người Hồi giáo dòng Shia - những người thương tiếc cái chết của Husayn Ibn Ali al-Hussein, cháu trai của nhà tiên tri Muhammad, người đã chết trong trận Karbala năm 680 (sau CN).

Cái chết của al-Hussein diễn ra vào ngày thứ 10 của Muharram, được biết đến rộng rãi với cái tên Ashoura. Nó được người Hồi giáo dòng Shia tưởng niệm theo nhiều cách, bao gồm cả việc bày tỏ lòng thương tiếc công khai và bằng cách viếng thăm đền thờ al-Hussein ở Karbala, Iraq. Người Shia, đặc biệt là những người ở Afghanistan, Bahrain, Ấn Độ, Lebanon và Pakistan, tham gia các cuộc diễu hành tưởng nhớ được gọi là “matam”, nơi những người đàn ông tập trung trên đường phố để tham gia nghi lễ đập ngực. Đối với người Sunni, Muharram là thời điểm mở ra cái mới, với sự cầu nguyện và suy tư trang trọng.

4. Tại sao năm mới Islamic lại quan trọng

Người Hồi giáo chiếm hơn 24% dân số thế giới. Điều này có nghĩa là khoảng một phần tư dân số thế giới có thể sẽ ăn mừng Năm mới của người Hồi giáo, bằng cách này hay cách khác.

Đó là về tự do thờ phượng

Tại Mecca, Muhammad và những người theo ông thường phải đối mặt với những lời chỉ trích gay gắt và kỳ thị, thậm chí là lạm dụng, bởi vì họ tin vào một vị thần duy nhất (Allah) chứ không phải một quần thần của nhiều vị thần. Nhưng họ vẫn kiên trì, không khác gì những người trung thành trong Kinh thánh Cơ đốc. Nói cách khác, khao khát tự do và sự sẵn sàng chiến đấu hoặc chạy trốn vì nó là phổ biến trong Hồi giáo.

Một thời gian thánh cho các tín hữu

Không ai dám gây lỗi khi thể hiện sự sùng kính hoặc thể hiện sự trang trọng cho ngày này. Hành động này nên được đánh giá cao bởi những người đề cao sự tôn trọng và lòng tử tế không bao giờ là một điều xấu cả.

5. Cách tổ chức Năm mới của người Hồi giáo

Đối với người Hồi giáo Shia: thương tiếc sự ra đi của Hussein, cháu trai của nhà tiên tri Muhammad. Vụ giết chết vị lãnh đạo Hussein là một sự kiện gây phẫn nộ trong lịch sử Hồi giáo, khi ông bị giam giữ trong một tháng nơi mà bạo lực đặc biệt bị xa lánh. Tham gia vào cộng đồng tại nhà thờ Hồi giáo, hoặc dành một khoảnh khắc trang trọng để rơi nước mắt trước sự bất công.

Đối với người Sunni: chiêm nghiệm hòa bình và những khởi đầu mới. Một lần nữa, nhà thờ Hồi giáo là một địa điểm tốt để tham gia cùng những người khác theo đức tin, nhưng ngay cả một mình hoặc với gia đình thân thiết, những ngày này là thời gian để ghi nhớ tất cả ý nghĩa của nó và lập kế hoạch làm thế nào để tiếp tục và tiến tới một năm mới hoàn toàn.

Đối với mọi người: hãy nhớ rằng tất cả mọi người đều giống nhau. Ngay cả khi mối quan tâm của bạn hoàn toàn là học thuật, ngày Tết Hồi giáo có thể là một nơi để bắt đầu lập danh mục tất cả những khác biệt giữa các nền văn hóa chỉ nhằm mục đích làm nổi bật những điểm tương đồng. Những ngày ăn chay, tôn kính nhà tiên tri của bạn, ngày nghỉ sa-bát (ngày nghỉ ngơi và thờ phụng Chúa; ngày thứ bảy theo đạo Do Thái, ngày chủ nhật theo đạo Cơ đốc giáo) mỗi tuần, hoặc thậm chí là người theo thuyết bất khả tri hoặc vô thần trong số các bạn bè và người quen sùng đạo - dù bạn là ai, vẫn có những người giống như bạn ở mọi quốc gia và theo bất kỳ tín ngưỡng nào.

Lê Huyền Thanh

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).