Môi trường của trẻ em

Gần đây, bắt đầu có rất nhiều phụ huynh chia sẻ với nhau nỗi âu lo thực sự xung quanh cái gọi là "thử thách Momo" được lồng ghép trong các nội dung trên Youtube. Nỗi âu lo ấy thậm chí còn trở thành một sự ám ảnh khi nhiều thông tin cho rằng "thử thách Momo" xúi giục trẻ em tự làm hại bản thân mình (cắt tay, cắt chân) và thậm chí, đã có trường hợp tự sát ở Argentina hồi mùa hè 2018.

Thực tế, đa số những người bàn luận về cái gọi là "thử thách Momo" này chưa tận mắt xem một đoạn nội dung nào của nó cả. Và chính sự mơ hồ về một mối đe dọa lại càng khiến tâm lý hoảng sợ hơn, đồng thời khiến mối đe dọa ấy càng có vẻ nguy hiểm hơn.

Hãy quay trở lại với Youtube, cùng một thông tin có thật, đã được kiểm chứng và được truyền thông rộng rãi cách đây khoảng 2 năm. Tháng 11/2017, hàng loạt nhãn hiệu lớn như Adidas, Deutsche  Bank, Amazon, eBay, TalkTalk… đã tuyên bố rút các quảng cáo của họ trên các nền tảng mạng xã hội do Google quản lý. Hệ thống mạng lưới quảng cáo trực tuyến của Google (Google AdNetwork) đã chèn các quảng cáo của các nhãn hàng theo thuật toán mà không kiểm soát được nội dung lồng ghép quảng cáo là gì.

Và khi các chuyên gia xã hội học châu Âu lên tiếng về chuyện hiện nay trên Youtube đang tồn tại quá nhiều video có tính chất ấu dâm với lượt xem lên tới hàng triệu đang được nuôi sống bởi quảng cáo chèn vào nội dung của các nhãn hàng trên, các nhãn hàng mới giật mình và có phản ứng lập tức.

Ví dụ như Adidas, họ rút các quảng cáo với tuyên bố "đó là hành vi (chèn quảng cáo vào nội dung ấu dâm) không thể nào chấp nhận được". Còn Mars, hãng có 4 thương hiệu đang quảng cáo trên Youtube thì phản ứng quyết liệt hơn "chừng nào vấn nạn này chưa được giải quyết triệt để thì chúng tôi sẽ không quảng cáo trên Youtube nữa".

Phát biểu về scandal này, Tim Loughton, một thành viên của Bộ Nội vụ Vương quốc Anh đã nhấn mạnh rất mỉa mai rằng "Vâng, khi mà Youtube lúc nào cũng hùng hồn tuyên cáo rằng họ kiểm duyệt gắt gao các nội dung cho trẻ em thì trên thực tế, chẳng thấy họ có hành động nào tương xứng với tuyên cáo cả. Nền tảng của họ thực sự đã trở thành một nơi vô cùng nguy hiểm khi là một kênh bán hàng hiệu quả cho tệ nạn ấu dâm".

Scandal cuối 2017 kể trên của các nội dung trên Youtube nếu được phóng chiếu tới nỗi ám ảnh sợ hãi mang tên "thách thức Momo" hôm nay, chúng ta sẽ nhận thấy các cáo buộc cho nền tảng này quả thực không phóng đại. "Thử thách Momo" được lồng ghép vào chính trong các nội dung của kênh Peppa Pigs, một kênh hoạt hình được định danh dành cho trẻ em (Kid's chanel).

Ngày nay, chúng ta thật dễ dàng gặp cảnh cha mẹ sẵn sàng đưa điện thoại thông minh hay máy tính bảng cho con cái mình giải trí. Các bậc phụ huynh vốn đinh ninh rằng "À, chỉ cho chúng xem các kênh cho trẻ em mà thôi" và phó mặc sự an nguy vào việc phân loại kênh của đơn vị phát triển nền tảng.

Nhưng khi mà các nền tảng mạng xã hội thực chất là cái siêu thị nội dung do chính mỗi người dùng là một người kiến tạo nội dung phát hành, việc đính nhãn nội dung ấy cho trẻ em hay người lớn lại nằm trong tay của cộng đồng, và chỉ được kiểm soát lại bằng các công cụ thuật toán chứ không phải sự đánh giá gắt gao có cảm xúc của con người.

Chưa nói đến chuyện trẻ em có gặp phải nội dung độc hại hay không, cũng chẳng cần nhắc lại tác hại của việc dán mắt vào màn hình quá lâu, chúng ta hãy nhìn vào hệ lụy cơ bản nhất hôm nay cho trẻ em trước đã. Đó là trẻ dùng máy tính bảng, điện thoại thông minh quá nhiều tất nhiên sẽ đắm chìm trong một môi trường ảo mà bỏ quên môi trường sống thực sự xung quanh mình.

Hãy thử đặt câu hỏi cho những đứa trẻ đô thị ở cỡ tuổi từ 8-10 về phân loại các loại cây trồng quen thuộc xung quanh nhà mình, chúng ta sẽ hiểu trẻ em hôm nay thua xa thế hệ đi trước về việc nhận biết môi trường xung quanh thế nào. Và khi những thường thức nhỏ nhặt ấy mà trẻ cũng bỏ qua, chúng sẽ lớn lên có thể với một sự "thông minh ảo" cùng một sự xuẩn ngốc chắc chắn về những thực tế quanh mình.

Và trách nhiệm, tất nhiên, chính là của phụ huynh. Riêng vấn đề này, không thể đổ lỗi cho nhà trường, cho thời đại hay bất kỳ lý do khách quan nào khác.

Văn Đoàn

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).