Lao động văn hoá "chui"

Ngày 11/6, Phòng An ninh Chính trị nội bộ Công an tỉnh Đồng Nai đã lập biên bản một đoàn phim "quay chui" tại địa phương và trong thành phần đoàn làm phim này, có những lao động người nước ngoài trong vai trò đạo diễn và DOP. Đơn vị chịu trách nhiệm sản xuất là Công ty Cổ phần điện ảnh Daylight.

Đáng nói hơn nữa, kịch bản của bộ phim quay chui này chưa hề được phê chuẩn bởi Cục Điện ảnh. Ở lần gửi kịch bản đầu tiên xin cấp phép, Cục Điện ảnh đã có công văn phúc đáp số 327/ĐA-NT yêu cầu chỉnh sửa một số chi tiết để giảm tính bạo lực, nâng cao việc cảnh tỉnh cộng đồng thay vì chỉ xoáy sâu vào khai thác các yếu tố tội ác một cách đơn thuần.

Chuyện Công ty Cổ phần điện ảnh Daylight bị lập biên bản vi phạm chỉ là điển hình mới nhất của hiện trạng những "đoàn làm phim chui" đang hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam mà thôi. Cách đây vài tháng, cũng một đoàn phim có yếu tố nước ngoài về tổ chức ghi hình một chương trình ca nhạc với thành phần là nhiều ca sỹ hải ngoại đã bị xử lý kịp thời ở một huyện vùng ven TP Hồ Chí Minh.

Khổ nhất trong vụ việc ấy chính là các ca sỹ trẻ mới vào nghề. Họ hăm hở tin theo lời nhà sản xuất, tự đặt vé máy bay về Việt Nam với hy vọng làm xong việc sẽ được thanh toán cả chi phí lẫn thù lao. Nhưng sau khi bị xử lý vi phạm, nhà sản xuất đã cao chạy xa bay và hoàn toàn "ngoài vùng phủ sóng".

Ở thời công nghệ cao này, chuyện ai đó ra đường với chiếc camera trong tay không còn là việc hiếm hoi nữa. Chính vì thế, rất nhiều nhà sản xuất chụp giựt đã trốn tránh luật pháp bằng cách "đánh nhanh thắng nhanh" ở các điểm ghi hình và nếu trót lọt, họ có được sản phẩm mà không phải chịu trách nhiệm về giấy phép, kiểm duyệt cũng như trách nhiệm lớn nhất là đóng thuế thu nhập cho những người nước ngoài vào lao động ngắn hạn tại Việt Nam.

Thậm chí, theo như lời thuật lại của một người có mặt ở vụ lập biên bản Công ty cổ phần điện ảnh Daylight, chính một nhân vật người nước ngoài thuộc diện lọc lõi môi trường Việt Nam còn mạnh miệng tuyên bố đại ý "cứ làm đi. Police (công an) tới thì xuỳ tiền ra là xong".

Nhưng Phòng An ninh Chính trị nội bộ Công an tỉnh Đồng Nai phối hợp cùng Cục An ninh Chính trị nội bộ - Bộ Công an - đã không cho họ một cơ hội được viển vông như thế. Đoàn phim đã phải dừng quay, bị lập biên bản và làm cam kết phải gửi nội dung kịch bản chỉnh sửa xin phép Cục Điện ảnh, đồng thời đăng ký lại visa cho các nhân tố người nước ngoài theo diện visa lao động và chịu trách nhiệm về thuế thu nhập theo đúng luật pháp Việt Nam quy định.

Theo xu hướng chung hiện nay, việc một dự án văn hoá, nghệ thuật mời sự tham gia của nhân tố nước ngoài đã không còn hiếm hoi nữa. Có những lĩnh vực, đúng là người nước ngoài là chuyên gia thực thụ và việc mời họ sẽ giúp mang lại chất lượng đảm bảo hơn cho sản phẩm văn hoá.

Các cơ quan quản lý văn hoá cũng khuyến khích việc mời chuyên gia nước ngoài, đặc biệt ở những lĩnh vực người Việt chưa am tường, bằng cách cấp phép nhanh hơn, gọn hơn. Song, cơ bản nhất là nghĩa vụ thuế thu nhập và nhiều khi chỉ vì ăn gian thuế mà nhà sản xuất đã đưa người từ nước ngoài về lao động chui dưới tấm visa du lịch.

Còn nhớ, cách đây vài năm, có một số ca sỹ đình đám của Việt Nam đã bị chính phủ Mỹ ngưng cấp visa trong thời hạn vài năm chỉ vì họ sang Mỹ biểu diễn chui dưới tấm visa du lịch. Việt Nam là một nước nhỏ hơn nước Mỹ rất nhiều về tiềm lực nhưng không vì thế mà pháp luật Việt Nam không được tôn trọng như luật pháp Mỹ.

Nhập gia tùy tục, bước chân vào lãnh thổ Việt Nam có nghĩa là phải tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật của Việt Nam. Nhưng đáng buồn thay, chính người Việt lại đang tiếp tay cho sự khinh nhờn pháp luật bằng việc tổ chức những dự án sản xuất văn hoá "chui" như sự việc điển hình kể trên.

Và một khi việc nhà sản xuất các nội dung văn hoá, với thông điệp đưa ra lúc nào cũng cao đạo, cũng nhấn mạnh về cái gọi là "văn minh và tử tế" nhưng lại thực hiện bằng cách chui lủi trốn thuế thì sản phẩm văn hoá của họ, hành vi văn hoá mà họ rao giảng có còn đáng tin cậy nữa hay không?

Văn Đoàn

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).