Làm gương - nêu gương - noi gương

Đối với Đảng ta, giành lại lòng tin của nhân dân, kiên quyết chống tham nhũng là bảo vệ sự sống còn của chế độ...

Trong ngôn ngữ thường nhật của người Việt Nam, các cặp từ đồng nghĩa: “Làm gương, nêu gương, noi gương, gương mẫu”, ai mà chẳng hiểu, chẳng biết. Nó giản dị như cơm ăn nước uống hàng ngày. Ấy thế mà nó biến mất nhiều chục năm qua, vùi chìm trong quá khứ, đến nỗi giờ đây khi mà “Một bộ phận không nhỏ” cán bộ của Đảng thoái hóa biến chất, được Trung ương cảnh báo nguy cơ làm xói mòn lòng tin của nhân dân, mới lại được nhắc đến như là cụm từ mới.

Và trong công tác cán bộ, cặp từ trên được nhấn mạnh như một phương thuốc cấp bách, hữu hiệu để xây dựng hình ảnh người cán bộ của Đảng, nhằm lấy lại lòng tin của nhân dân vốn đang bị xói mòn nghiêm trọng.

Cán bộ phải nêu gương từ lời nói đến việc làm.
Cán bộ phải nêu gương từ lời nói đến việc làm.

Cặp từ trên lại được báo chí, truyền thông lan tỏa với mật độ đậm đặc. Do vậy, làm  gương, nêu gương, noi gương, gương mẫu bỗng nhiên như một sự phát hiện, một điều lớn lao. Điều mà vốn dĩ là truyền thống đạo đức, tính cách của người dân Việt Nam, được nâng lên thành phẩm chất, thành hình tượng trong thời đại Hồ Chí Minh... ai ngờ giờ đây lại như một đòi hỏi xa xỉ, một mục tiêu phấn đấu quá khó khăn. Thử hỏi không chạnh lòng, không buồn sao được. Tại sao chúng ta có rồi để mất? Gương mẫu khó hay dễ? Gương mẫu tốt không, cần không mà sao không nhiều người hào hứng, thậm chí còn thờ ơ, lãnh đạm?

Tôi xin kể về mấy mẩu chuyện mà tôi và đồng nghiệp chứng kiến để làm rõ hơn những ý trên.

Câu chuyện thứ nhất

Bạn tôi dạy ở Học viện Báo chí Tuyên truyền. Anh có đứa cháu nội 5 tuổi xinh xắn thông minh và cá tính, tên là Chi Mây. Cháu có một thói quen phải có mẹ cháu mới ngủ được. Đi mẫu giáo, cháu luôn mang theo vòng dây buộc tóc của mẹ để ngửi mùi mẹ khi ngủ trưa. Mẹ đi công tác, Chi Mây sang ngủ với bà ngoại, cháu đòi mang bằng được chiếc khăn hay áo của mẹ để ôm khi ngủ mà không có mẹ ở cạnh.

Có lần bà ngoại quên đem giặt chiếc áo của mẹ, cháu khóc um lên bắt đền. Cách đây một tuần, Chi Mây khoe với cả nhà, nét mặt đầy phấn khích: Cô giáo bảo con tiến bộ nhiều, cố gắng lên, tuần sau cô sẽ cho làm lớp trưởng. Hai hôm sau, đi học về, cháu khóc nức nở: "Con không làm được lớp trưởng đâu"."Sao vậy, ở lớp con vừa mắc khuyết điểm gì à?". "Không phải,  buổi trưa cả lớp phải ngủ. Mỗi con không ngủ được. Trưa nào con cũng nhớ mẹ rồi khóc. Như thế là không gương mẫu. Làm lớp trưởng thì phải gương mẫu. Cô con bảo thế!".

Thật không thể ngờ. Một đứa bé mới 5 tuổi đầu mà đã hiểu thấu đáo thế nào là gương mẫu và đã cố gắng nhưng thấy không thể ngủ trưa, không thể không khóc khi nhớ mẹ nên không dám nhận chức lớp trưởng!

Câu chuyện thứ hai

Một thanh niên, kiến trúc sư trẻ, mới ra trường, hăng say khởi nghiệp. Anh đến Sở Kế hoạch - Đầu tư thành phố làm thủ tục thành lập công ty tư vấn. Chẳng biết có phải bị “hành” không mà năm lần bảy lượt đi lại vẫn chưa xong. Hôm đó có TH - nữ phóng viên của Đài chúng tôi đang làm việc với vị Giám đốc Sở Kế hoạch  - Đầu tư. Thấy thanh niên thập thò ngoài cửa phòng Giám đốc, phóng viên TH liền hỏi: “Cháu có việc gì thế?”.

Thanh niên không nói, chỉ cười, chào phóng viên rồi đi. Giám đốc Sở hỏi: "Chị biết cậu này à?". Phóng viên hỏi lại: "Thế em cũng không biết cậu ta à?". "Không!". "Trời ơi, nó là con anh T...". "Chết thật" - Giám đốc Sở giật thót mình, đấy là con đồng chí T, cán bộ cao cấp. "Thế mà nó chẳng nói gì cả, chúng em không biết tí gì hết!".

Thế đấy, trong thời buổi người ta hay đàm tiếu là quan hệ, tiền tệ, hậu duệ... một thanh niên có trong tay “vũ khí khủng" là vậy mà không hề đưa bố ra, cứ lặng lẽ với danh xưng thường dân để làm việc với cơ quan công quyền thì quả là chuyện lạ và hiếm đấy chứ.

Câu chuyện thứ ba

Do kinh phí có hạn nên mỗi lần tháp tùng các đồng chí lãnh đạo cấp cao đi công tác nước ngoài, Đài tôi chỉ được cử hai người, một phóng viên biên tập và một quay phim. Máy quay phim, chân máy, đèn chiếu sáng, các phụ tùng vừa nặng lại vừa cồng kềnh. Anh em rất vất vả. Nhà báo NT nhớ lại, lần ấy là tháng 6 năm 2004, anh em tháp tùng đồng chí T đi thăm và làm việc ở một số nước châu Âu. Đoàn đông, lại di chuyển nhiều.

Thương phóng viên, đồng chí T nói khéo: "Này đưa tớ xem thử cái chân máy". Nói rồi anh vác luôn. Bộ chân máy đó dài, to và không nhẹ chút nào. Thấy thủ trưởng làm vậy, các thành viên trong đoàn mỗi người mang hộ một thứ đồ nghề. Nhờ đồng chí T “làm gương” và các lãnh đạo tháp tùng “noi gương” mà phóng viên truyền hình chuyến ấy nhàn nhã, tập trung vào chuyên môn, chất lượng hình ảnh tốt hẳn.

Câu chuyện thứ tư

Cũng về đồng chí T. Lúc này đồng chí đã ở vị trí cao hơn, giữ trọng trách nặng nề hơn trên Trung ương. Đấy là chuyến đi công tác tại Hợp chúng quốc Hoa Kỳ năm 2015. Vì chuyến đi xa, và tính đặc biệt, nên Đài tôi được trên cho cử đi ba người. Chúng tôi bố trí một biên tập và hai quay phim. Phóng viên được chọn là những người vững chuyên môn, giỏi nghiệp vụ, khỏe mạnh và năng nổ. Anh em đã chuẩn bị rất chu đáo. Các thủ tục hoàn tất, phấn khởi chờ lên đường. Đùng một cái, vào phút chót, sau khi kiểm tra danh sách đoàn đi, đồng chí T gạch tên một người của Đài. Anh em chúng tôi nhìn nhau ái ngại, nhưng không dám nói gì. Biết tính thủ trưởng nên lặng lẽ chấp hành.

Kể bốn mẩu chuyện trên, tôi muốn nói tới những trăn trở chung trong quần chúng nhân dân hiện nay. Đó là không khí vui, tin, hy vọng, đợi chờ, song hành cùng nỗi phấp phỏng, âu lo, chưa thực sự an yên. Đối với Đảng ta, giành lại lòng tin của nhân dân, kiên quyết chống tham nhũng là bảo vệ sự sống còn của chế độ.

Thắng lợi khởi đầu là đáng kể, nhưng thực sự nó mới dừng ở mức thắp lên ngọn lửa niềm tin. Cuộc chiến này hết sức cam go, còn phải gian khổ hy sinh nhiều. Việc nêu gương, làm gương, noi gương, gương mẫu là một sự dũng cảm, nó không chỉ giúp cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo các cấp được thanh tẩy sạch trong, mà cao hơn, nó là nhân tố gắn kết, quy tụ, kích hoạt, tạo nên khối đại đoàn kết trong toàn xã hội, yếu tố tiên quyết cấu thành sức mạnh của dân tộc.

Vừa đây, mở đầu năm mới đã diễn ra hội nghị công bố quyết định thành lập Ban tổ chức và Tổ giúp việc xây dựng quy hoạch đề án nhân sự cho Đại hội Đảng toàn quốc sắp tới. Tìm và đưa ra khỏi quy hoạch những cán bộ thoái hóa biến chất, những "con lươn, con trạch" làm suy yếu Đảng, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân, đồng thời tìm ra và đưa vào bổ sung quy hoạch những cán bộ giỏi, cán bộ tốt, có khả năng phát sáng và lan tỏa như một tấm gương, chính là ý chí, là quyết tâm của Đảng ta.

Ý chí ấy, quyết tâm ấy đang trở thành hiện thực. Nó đang hiện hữu cùng mùa xuân đất trời, mùa xuân dân tộc. Mùa xuân của những tấm gương sáng nảy nở sinh sôi. Em nhỏ nêu gương, thanh niên nêu gương, người lớn nêu gương, cán bộ nêu gương, ta sẽ có một xã hội lành và mạnh.

Đến đây, tác giả bài viết xin tiết lộ. Nhân vật T trong các câu chuyện trên không phải ai xa lạ, người rất gần gũi thân thuộc với chúng ta. Ông là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng! Chàng trai ngoan, gặp khó trong bước đầu khởi nghiệp ở câu chuyện thứ hai chính là con trai ông. Còn phóng viên bị để lại vào phút chót trong đoàn công tác tại Mỹ chính là người cháu gọi ông bằng chú. Phần bình luận xin dành cho bạn đọc.

Trần Gia Thái

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).