Không thể là màu xám

Patrick Commecy là một nghệ sĩ Pháp. Một ngày kia, sau khi nhìn những bức graffiti trên phố, ông chợt bị thôi thúc bởi việc phải làm điều gì đó cho nơi mình sống, và cả những nơi mình đi qua. Và ông đã lựa chọn đúng sở trường của mình để thực hiện thôi thúc đó...

Ấy là hội họa, với những mảng màu, hình khối…, những thứ mà Commecy tin chắc rằng sẽ lấp đầy những mảng tường màu xám xịt, khô khốc và tạo ra một luồng sinh khí tươi sáng hơn cho những góc phố. Với ông, nó sẽ khơi gợi cảm thức lạc quan của mỗi cư dân, khi người ta rảo bộ ngang qua những bức tường rực rỡ kia, với một cảm hứng được truyền tải từ chính người nghệ sĩ.

Commecy đã thực hiện dự án của mình suốt nhiều năm, ở rất nhiều nơi. Ông đã xuống Cannes, đã đến Lyon, đã đến Loire và bây giờ, ông đang ở Vienna, thủ đô của Áo. Không lựa chọn lối biểu đạt của thế hệ trẻ qua những bức graffiti kiểu pop-art và đậm màu sắc ẩn lưu (underground), những bích hoạ phẩm của Commecy được thể hiện bằng nhiều bút pháp, theo các trường phái khác nhau mà cơ bản là chúng phải phù hợp với bối cảnh chung của cả khu phố. Những mảng tường xám xịt đã không còn nữa dưới bàn tay của Commecy. Thay vào đó là những bích họa hoành tráng, khiến cư dân mãn nhãn và du khách bị cuốn hút không ngờ.

Cách làm của Commecy không phải là mới, và cũng không phải duy nhất bởi rất nhiều nghệ sĩ trên thế giới đều có cùng một thôi thúc như ông. Với họ, đời sống không thể là màu xám, và mỗi nơi họ sống, họ đi qua, cần phải được phủ lên những màu sắc “nhảy múa” thay vì màu công nghiệp xám xịt của bê tông.

Ở TP Hồ Chí Minh, trên đường Nguyễn Đình Chiểu, quận 1, tại tòa Tổng lãnh sự quán Đức có một bức bích họa kiểu graffiti đã xuất hiện từ rất lâu. Nó là một bức tranh thể hiện được sự đan xen giữa văn hóa Đức và văn hóa Việt Nam. Và mỗi khi đi ngang qua đó, mọi người đều bị nó cuốn hút bởi nó mang lại cho tất cả sự mềm mại của đời sống, nhất là khi họ đang vất vả trong mưu sinh, mệt mỏi giữa những khối và ô đầy tính công nghiệp của đô thị.

Nhiều con ngõ nhỏ ở TP Hồ Chí Minh và Hà Nội, các bích hoạ đã bắt đầu xuất hiện như thế, tạo điểm nhấn đẹp và cũng khiến du khách phải cảm thấy bất ngờ thú vị về chúng.

Cách đây mấy hôm, có một đoạn video ngắn được đưa lên internet mô tả dự án “bích hoạ hóa” làng chài thôn Trung Thanh, xã Tam Thanh, huyện Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam. Cả một thôn đã trở nên sinh động hơn hẳn khi những nghệ sĩ Việt Nam và Hàn Quốc cùng tham gia vào một dự án “thay áo mới” cho diện mạo của làng chài. Rất nhiều người đã tỏ ra ngỡ ngàng với vẻ đẹp của làng chài ấy sau khi các nghệ sĩ thị giác đã bỏ công sức chăm chút tạo nên những tác phẩm bích họa ở đó. Và nhiều người đã mong ước rằng, ở nơi họ sống cũng sẽ có những bích hoạ đẹp như thế trong tương lai.

Điều đó khiến chúng ta nghĩ đến một nhiệm vụ mà ngành văn hóa có lẽ nên quan tâm đặc biệt là phải làm “mềm hóa” đô thị bằng những dự án nghệ thuật cộng đồng giàu ý nghĩa tương tự. Cách làm đẹp cảnh quan công cộng bằng hội họa ấy sẽ giúp các đô thị của Việt Nam có một diện mạo chứng tỏ chúng ta bắt kịp với xu hướng của thế giới. Và hơn thế nữa, tạo ra những điểm nhấn văn hóa sắc nét để thu hút khách du lịch.

Nên nhớ rằng, du lịch không chỉ là tham quan và hưởng thụ. Nó còn bao hàm cả sự tìm hiểu đời sống, mặt bằng văn hóa của địa phương mà du khách đặt chân tới. Không có gì tuyệt vời hơn nếu các đô thị của Việt Nam không còn bị xám hóa bởi bê tông, không còn các mảng màu đơn điệu nhàm chán mà thay vào đó là những bích họa thể hiện được óc thẩm mỹ, tài năng của nghệ sỹ Việt, đồng thời là tầm nhìn văn hóa của ngành du lịch, của quy hoạch đô thị.

Trong lúc chúng ta hằng năm đầu tư khá nhiều tiền cho những dự án văn hóa vô bổ thì vẫn còn nguyên những mảng xám đô thị như thế. Trong khi đó, hoạ sĩ Việt thì vẫn bế tắc trong câu hỏi luẩn quẩn để sống rằng “làm thế nào để bán được tranh?”.

Đời sống không thể là màu xám, mỗi thành phố một nhóm hoạ sĩ có thể là dự án đáng thực hiện hay chưa?

Câu hỏi ấy, có lẽ cần được trả lời bằng hành động. 

Văn Đoàn

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Mấy năm gần đây, ở Việt Nam xuất hiện những CLB thơ Hai-cư với nhiều người tham gia và đã có những cuộc thi thơ Hai-cư. Một số bạn yêu thơ hỏi tôi về thể loại thơ này và sự khác biệt giữa thơ Hai-cư Nhật Bản và Việt Nam.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử dân tộc.