Không thể hồn nhiên loan "tin vịt"

Tuần vừa rồi dư luận bỗng xôn xao xoay quanh thông tin Cục Nghệ thuật biểu diễn (NTBD) ra công văn "cấm lưu hành" 5 ca khúc bolero mà nổi bật trong đó là ca khúc "Con đường xưa em đi". Rất nhiều người dùng mạng xã hội đã chia sẻ thông tin "cấm lưu hành" đó với đủ mọi sắc thái khác nhau. 

Và chuyện bỗng trở nên lớn hơn khi một nhà báo lên trả lời phỏng vấn và "xé ra to" cái quyết định kia của Cục NTBD. Nó làm dấy lên những tranh cãi, thậm chí là cả những quan điểm đầy giận dữ, kinh ngạc khi cho rằng ở vào giai đoạn các chính sách, quy định về văn hoá đã ngày một thông thoáng hơn, tại sao lại có lệnh cấm ngặt nghèo như thể thời thập niên 90 thế kỷ trước?

Lục lại thật kỹ những thông tin xoay quanh câu chuyện ồn ào kể trên, chúng ta phát hiện ra rằng, thực tế không có cái gọi là lệnh "cấm" nào cả. Công văn của Cục NTBD chỉ thể hiện là "tạm ngừng lưu hành" và lý do mà phía Cục NTBD đưa ra cơ bản dựa trên sự chưa thống nhất về ca từ giữa các bản đang lưu hành và bản nộp xin phép Cục NTBD.

Đến đây thì những ai có kinh nghiệm nhiều năm trong giới tổ chức biểu diễn, sản xuất băng đĩa sẽ hiểu. Việc bị tạm dừng lưu hành này là hậu quả của một giai đoạn người ta dối trá, đánh lừa cơ quan quản lý của những cá nhân, đơn vị xin phép sử dụng, sản xuất và phát hành tác phẩm. Họ e sợ những phần ca từ nhạy cảm có thể khiến cho ca khúc không được duyệt và từ đó có những chỉnh sửa (thậm chí không cần xin phép tác giả) để lách cửa kiểm duyệt.

Và hôm nay, khi cơ quan quản lý nhận thấy có biên độ lệch nhau giữa bản nộp xin phép với những bản ghi âm lưu hành trên thị trường, họ buộc phải tạm dừng để thẩm định chứ không phải là cấm đoán chỉ vì có vấn đề về tư tưởng. Chính ông Nguyễn Đăng Chương, Cục trưởng Cục NTBD cũng khẳng định "Các ca khúc này không có vấn đề gì về tư tưởng" mà đơn thuần chỉ là một việc Cục cần phải làm để thống nhất lại giữa bản được cấp phép và bản được phát hành mà thôi.

Câu chuyện của "Con đường xưa em đi" ấy thực sự chỉ là chuyện rất nhỏ nhưng đằng sau nó lại là một vấn đề lớn và mang tính thời đại. Đó chính là vấn đề ứng phó, xử lý thế nào với tin vịt, một loại "virus" thông tin nguy hiểm của ngày hôm nay.

Giữa tuần trước, Bộ Thông tin Truyền thông đã có một buổi làm việc tại Hà Nội với các tập đoàn truyền thông, các đại lý quảng cáo để thống nhất cam kết không quảng cáo trên các nội dung độc hại trên youtube. Đây là một nước cờ đầu tiên của ngành truyền thông Việt Nam để đối phó với tin vịt.

Thực tế, có nhiều nội dung trên youtube là tin vịt, nhằm mục đích chống phá sự ổn định của xã hội Việt Nam. Những tin vịt ấy gây hoang mang và tò mò trong công chúng với mục đích cố gắng kích lượt xem nhằm kiếm tiền từ quảng cáo.

Giá quảng cáo trên youtube hiện nay (ở lãnh thổ Việt Nam) vào khoảng 0.3 USD/CPM (ngàn lượt xem). Vì vậy, một video khoảng 3-5 phút được cắt ghép tạo thành tin vịt giật gân có thể kiếm được 300 USD trong vòng một tháng nếu trong tháng đó nó đạt mức 1 triệu lượt xem.

Cái khó trong việc đối phó với những video tin vịt dạng này nằm ở chỗ youtube không mở văn phòng, chi nhánh ở Việt Nam nên chúng ta rất khó yêu cầu họ kiểm duyệt, kiểm soát theo luật pháp Việt Nam.

Nhưng youtube lại có liên hệ mật thiết với Google và muốn lấy được tiền quảng cáo trên youtube thì cũng phải thông qua Google AdNetwork. Đại khái, Google AdNetwork chính là đại lý quảng cáo trên không gian mạng hôm nay. Vì thế, Bộ Thông tin - Truyền thông đã làm việc với Google và đưa ra những yêu cầu cụ thể, đặc biệt là đối với các nội dung phản động, chống phá chính quyền, tuyên truyền văn hoá phẩm độc hại.

Động thái cam kết cắt quảng cáo mà Bộ Thông tin - Truyền thông đưa ra không khác gì cách cắt nguồn sữa nuôi dưỡng trực tiếp và khiến Google sẽ phải có trách nhiệm hơn với các nội dung mà "đồng đội" của họ là youtube cho phép đăng tải.

Chính phủ Việt Nam đã không muộn trong việc chống lại tin vịt. Tuy nhiên, để chống lại nó, nỗ lực, chế tài mà chính phủ đưa ra là không đủ. Mỗi cá nhân chúng ta cần phải có trách nhiệm. Nên nhớ, khi tin vịt đã phát tác hậu quả của nó, nó sẽ không chừa bất kỳ ai, kể cả là kẻ tích cực đưa tin vịt.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Mấy năm gần đây, ở Việt Nam xuất hiện những CLB thơ Hai-cư với nhiều người tham gia và đã có những cuộc thi thơ Hai-cư. Một số bạn yêu thơ hỏi tôi về thể loại thơ này và sự khác biệt giữa thơ Hai-cư Nhật Bản và Việt Nam.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử dân tộc.