Khi người đẹp đi vào thi ca

Từ xưa đến nay, hoa hồng vốn được coi là biểu tượng của tình yêu. Tuyển thơ tình mới nhất của tôi được Nhà xuất bản Phụ nữ ấn hành cuối năm 2015 có tựa đề “Hoa hồng không vỡ”. 

Tôi nghĩ rằng hoa hồng đồng nghĩa với tình yêu luôn thao thức trong trái tim mỗi người, vì thế trong tập thơ này có tới 9 bài thơ tôi viết về hoa hồng với các tứ thơ khác nhau. Từ “Hoa hồng không vỡ” đến “Hoa hồng không ngủ”; rồi “Hoa hồng không tắt” tới “Hoa hồng không nghe”. Từ “Đánh thức hoa hồng” đến “Hoa hồng không nói” rồi “Hoa hồng không tin” tới “Hoa hồng không sợ” và “Hoa hồng không khóc”.

Sau khi đọc tập thơ này, có độc giả nói với tôi: “Hình như anh viết 9 bài thơ về hoa hồng là để dành tặng cho 9 người phụ nữ khác nhau, vì mỗi bài thơ đều nói tới một vẻ đẹp khác nhau của những người đẹp đó. Vậy anh là người yêu khá nhiều?”. Tôi cười trả lời: “Bạn chỉ đoán đúng một phần thôi, vì trong 9 bài thơ đó có tới 4 bài tôi viết tặng riêng cho một người đẹp”.

Theo tôi, tình yêu lứa đôi luôn luôn là một chất men say đặc biệt cho sáng tạo thi ca, văn chương. Và trên đôi cánh của yêu thương say đắm ấy, các nhà thơ đều trở nên thi sĩ nhất với những câu thơ đang thao thức, nồng cháy trong con tim của họ. 

Tôi viết bài thơ “Hoa hồng không vỡ” cũng trong tâm trạng ấy khi mạch thơ đang có những rung động tinh tế về mặt cảm xúc (khi yêu và được yêu) để có những khắc họa ấn tượng về mặt thi ảnh với những câu thơ dưới đây:

Em thật đẹp! ngôn từ đành bất lực
Một dáng buồn siêu thoát tự thân bay
Em có phải cội nguồn xưa nước mắt
Những vệt sao cháy rụng suốt đêm gầy

Em là nắng cuối thu, chiều tóc hát
Giọt thu nào vàng ấm những môi say
Có thành phố lung linh trong giọt cát
Màu nắng em chập choạng xé mưa ngày

Em mọc dậy - vầng trăng đêm ngực thở
Gió phập phồng mây áo xõa tung ra
Biển trắng đập gối trăng lên cát vỡ
Sóng chập chờn môi ấm những bờ xa

Em hóa rượu, giọt mưa trong rượu chat
Rượu cất bằng men đắng những mùa yêu
Khi chợt tỉnh, một khoảng đời trống vắng
Dấu chân em gửi lại dưới cát chiều

Đêm trong vắt, anh thắp đêm để nhớ
Em quay lưng - kỷ niệm hoá sương mù
Tình yêu tắt như một chùm hoa vỡ
Cháy từ cành rơi xuống cõi âm u

Bài hát cũ còn lời gì để hát
Những câu thơ ngày ấy bỏ đi rồi
Giao hưởng xé điệu kèn trên giấy nát
Ngoảnh lại nhìn dĩ vãng sóng đêm tôi

Anh hóa đá, anh còn gì để tiếc
Em vứt rồi tất cả một trời xanh
Tất cả nước của một nguồn suối biếc
Chảy trong veo trên đá giấc mơ lành

Nhưng anh biết hoa hồng không thể vỡ
Trong tim anh, hoa không thể héo tàn
Dẫu tình yêu giống một chùm hoa vỡ
Em gửi về những mảnh vỡ chói chang

Đã có lúc tôi nghĩ rằng bài thơ nói trên là bài thơ tình hay nhất của đời thơ mình, nhưng có lẽ quyền lựa chọn, phán xét cuối cùng vẫn thuộc về những độc giả.

Nhà thơ Nguyễn Việt Chiến.
Nhà thơ Nguyễn Việt Chiến.

Trong cuộc đời thi sĩ của tôi, mỗi người đẹp đi qua đều để lại một câu chuyện tình thú vị. Tôi nâng niu những kỷ niệm về họ trong những bài thơ tình lặng lẽ ở phần sâu thẳm nhất của tâm hồn tôi. Họ là bến đỗ bình an trong ký ức đầy sóng gió của cuộc đời tôi. Họ là vầng trăng mê đắm đêm đêm sưởi ấm tôi bằng thứ ánh sáng mộng mỵ chỉ thấy được trong cõi liêu trai. Họ là sự cứu rỗi đã giúp tôi vượt thoát lên nỗi cô đơn ám ảnh trong chuỗi ngày buồn nản đã qua. Họ là một phần quan trọng của tài sản tinh thần trong thi ca tôi.

Hôm nay, ngọn gió heo may trong tiết thu se lạnh đã bắt đầu trở về trên cái “Cây cô đơn” cũ kỹ của tâm hồn tôi và trong nhịp trầm xuống của thi ca tôi - tôi mơ thấy:

Ta học cô đơn cách giãi bày
Tìm lời tâm sự với heo may
Học cây cách nhớ chim tu hú
Để vắng xa kia gió lấp đầy

 Cũng bởi lẽ ấy, trong những ngày tuyển thơ tình “Hoa hồng không vỡ” của tôi đến với độc giả yêu thơ, các bạn cho phép tôi được nhấm nháp một góc nhỏ của ly-rượu-tình mà cuộc đời đã dành cho một người thơ như tôi trong mấy chục năm qua. Và, hãy để cho những người-tình-xưa  của thi ca trở về trong vòng tay chia sẻ của những câu thơ lãng mạn, những chuyện tình về một thời say đắm trước khi họ phải lãng quên nhau.

Mấy năm gần đây, các độc giả yêu mến thơ tôi vẫn thường nhắn nhủ, đề nghị tôi tập hợp toàn bộ các bài thơ tình tôi đã viết trong hơn 40 năm qua để in thành một tuyển tập thơ tình. Họ cho rằng, trong các thể loại thi ca tồn tại từ xa xưa đến nay, thơ tình vẫn được số đông độc giả thơ tìm đến vì thơ tình là tiếng nói của con tim, là tiếng nói của cảm xúc trữ tình dễ lay động hồn người hơn cả. Họ cũng nhận định, cái “cõi yêu thương” ấy trong mỗi một con người thường cất tiếng nói đắm say, ngây ngất rồi sau lại mộng mỵ, thở than mong được chia sẻ.

 Và, họ muốn các thi nhân hãy rung động cùng họ trong các cung bậc cảm xúc của tình yêu để viết nên những câu thơ bất hủ. Cũng giống mọi người, tôi đã yêu, đã từng ngây ngất trong cô đơn, và buồn bã trong xa vắng, tan vỡ và tôi đã viết những bài thơ tình để ghi lại những cảm xúc của riêng mình về cái “cõi yêu thương” lãng mạn, say đắm ấy! Dưới đây là bài thơ tình “Mùa thu không trở lại” tôi viết trong những khoảnh khắc rung động khá đặc biệt “Sắp được yêu mà không hề được yêu” diễn ra hơi lạ kỳ cách đây hơn hai chục năm. Bài thơ nguyên văn như sau:

Cô bé ấy có một lần nói khẽ
Anh tin không, em sẽ ngủ một tuần
Anh đừng đến và đừng buồn anh nhé
Em ngủ rồi còn ai nữa mà mong

Em ngủ rồi, em có dậy nữa không
Mùa thu tiễn anh qua miền phố vắng
Mỏng manh quá lời yêu không đủ ấm
Những đam mê ngày ấy ngỡ xa rồi

Nỗi buồn chiều, ta uống với ta thôi
Em như rượu - em làm ta cháy mất
Giấc ngủ ấy ai tin là có thật
Em một mình đốt hết cả mùa thu

Ở bên kia thành phố có sương mù
Ai hát đấy: Ta buồn như cỏ dại
Dậy thôi em mùa thu không trở lại
Giấc mơ nào trên cỏ hãy còn xanh

 Bài thơ “Mùa thu không trở lại” của tôi là một câu chuyện có thật, tình cờ xảy ra trong một đêm thơ ở Nhà văn hóa Thanh niên Hà Nội trên phố Tăng Bạt Hổ cách đây hơn hai chục năm. Khi tôi vừa đọc một bài thơ tình, từ diễn đàn bước xuống, thì có một thiếu nữ trẻ tiến lại gần. Cô cầm trên tay cuốn thơ “Mưa lúc không giờ” của tôi do Nhà xuất bản Hội Nhà văn vừa ấn hành và xin tôi chữ ký.

“Em đã tìm gặp anh từ rất lâu, tìm cả trong những giấc ngủ và mộng mỵ, đến hôm nay mới gặp” - Cô nói những lời thảng thốt chỉ đủ cho tôi và cô nghe thấy. Cô gái lật bìa thơ, chỉ tấm ảnh tôi chụp trong đó và nói khẽ: “Em đã yêu nhà thơ này - anh có phải người đó không?”.

Tôi giật mình thú vị: “Đó là ảnh của anh, em có nằm mê không đấy?”. Cô gái kể cho tôi nghe chuyện, người bạn trai gần gũi với cô ở trường đại học đã mua tặng cô tập thơ Mưa lúc không giờ” của tôi ở một hiệu sách trên phố Tràng Tiền và bảo: “Đây là tập thơ mà anh thích nhất!”. “Em về đọc liền một đêm hết cuốn thơ và suốt đêm ấy, nằm mơ toàn thấy anh như một người tình!” - Cô quả quyết như vậy.

Tôi thấy choáng trước tâm sự này. Sau đêm thơ nói trên, khi mọi người ra về, tôi có ý định tiễn cô gái ấy về nhà. “Anh biết không, em sẽ ngủ một tuần liền, anh đến nhà em sẽ không gặp em đâu. Em sẽ chỉ gặp anh ở trong những giấc mơ của tuần lễ ấy thôi. Hãy đợi em ngủ hết một tuần rồi mới đến gặp, anh nhé !” - Cô gái thành thật nói.

Chúng tôi chia tay nhau, ngay tuần sau, bài thơ “Mùa thu không trở lại” tôi viết về cô gái ấy đăng trên Báo Tiền phong. Chắc là cô gái ấy đã được đọc bài thơ này, vì lúc tạm biệt nhau, tôi bảo: “Em cứ ngủ hết một tuần đi, anh không quấy rầy đâu, tuần sau nhớ ra sạp báo mua tờ Tiền phong, sẽ có bài thơ anh viết cho em để kỷ niệm đêm thơ này!”. Sau đó, chúng tôi không gặp nhau, cô gái ấy thoắt biến mất vào một đêm-liêu-trai nào đó mà tới hôm nay, tôi vẫn chưa tìm thấy hình bóng của nàng.

 Khi bài thơ “Mùa thu không trở lại” nói trên được in trên một số tờ báo và tôi đưa vào tập thơ thứ hai “Ngọn sóng thời gian” do Nhà xuất bản Thanh niên ấn hành năm 1998, tôi đã nhận được rất nhiều hồi âm từ phía độc giả. Không hiểu sao, nhiều độc giả trẻ thích bài thơ này của tôi.

Trong số gần 150 bài thơ của tôi đăng trên các trang web điện tử và trang web “Thi viện”, thì bài thơ “Mùa thu không trở lại” được nhiều người đọc nhất và thích nhất. Tôi cũng không hiểu vì nguyên nhân gì mà độc giả lại yêu thích bài thơ này, trong khi tôi chỉ coi đấy là một bài thơ tình nho nhỏ về mùa thu, vậy thôi!

Hôm nay, tôi công bố câu chuyện trên vì có một số bạn thơ bảo tôi: “Ông hồn nhiên và ông dễ bị các em “lừa” lắm đấy! Em ấy bảo em nó ngủ một tuần liền, ông cũng tin à!”. Lúc ấy thì tôi tin là nàng ngủ thật và cũng tin rằng nàng chỉ muốn gặp tôi trong giấc mơ của mình thôi, biết làm sao được, hỡi các nàng thơ của các thi sĩ luôn luôn là “Những nhà thất bại lão thành trong tình yêu”!?

Nguyễn Việt Chiến

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).