Hồn như mây trắng trên đỉnh núi

Một ngày cuối Thu năm 2020, khi gió đã lồng lên như bầy ngựa chiến và sương sắp bạc phơ như tóc mẹ tôi, tôi mới có dịp được đặt chân lên đỉnh Phan Si Păng hùng vĩ - nóc nhà của Đông Dương dựng xuyên qua chín tầng mây trắng.

Với tôi – một phật tử thuần thành thì mọi sự gặp gỡ trong cõi người này đều phải có duyên. Có duyên thì mới nợ. Và tôi tin đây là một mối duyên lành trên chốn tâm linh Đức Phật để chiêm bái vẻ đẹp thanh tịnh, kiến trúc cổ kính của những ngôi chùa “sơn tự” mọc lên trong gió núi, mây ngàn.

Đài gác Đào Hồng Chung.
Đài gác Đào Hồng Chung.

Còn nhớ khi tôi mười tám tuổi, tôi luôn ước ao một ngày sẽ được đặt chân lên đỉnh núi cao muôn trượng, nhưng sách vở, áo cơm và lòng dũng cảm ít ỏi chưa cho phép tôi thực hiện điều đó. Tưởng chừng ước mơ đó sẽ trở nên xa vời, diệu vợi trong tâm trí. Vậy mà có những giấc mơ đã thành sự thật, khi tôi vừa bước ra khỏi giấc mơ thì giấc mơ đã hiện ngay ra trước mắt.

Thật là kì diệu biết bao trước sức mạnh, trí tuệ của con người. Chẳng phải Đức Phật đã từng dạy rằng “Duy tuệ thị nghiệp”, nghĩa là chỉ có trí tuệ mới làm nên sự nghiệp. Và bây giờ, tôi đang được thừa hưởng thành quả từ khối óc, bàn tay của những người đã thiết kế và xây dựng nên chốn thiền môn thanh tịnh đến nỗi mà gió mát, mây lành cũng trở nên trần tục trước vẻ đẹp siêu thoát. Sức mạnh vi diệu và trí tuệ siêu phàm ấy hẳn là được ánh sáng Phật pháp chiếu rọi mà tỏa rạng lấp lánh hào quang bảy sắc nhiệm màu.

Bỗng nhiên, tôi nhẹ bẫng như gió và bay lên như mây. Tóc tôi là những sợi mây và ngón tay tôi là muôn ngón gió. Tôi dang tay ra, hai tay tôi hóa thành đôi cánh gió. Cả thân thể tôi bao bọc bởi những đám mây, tôi đang mặc những đám mây. Gió nâng tôi lên. Mây đỡ tôi lên. 

Tôi đang bay trên gió, trên mây, trên ý nghĩ để đến với đỉnh núi của an lạc, tinh tấn. Khổ đau ở lại dưới chân, phiền não ở lại dưới chân, cay đắng, tủi hờn cũng ở lại dưới chân. Một trời xanh vời vợi ở trên đầu. 

Tôi bay qua mùa xuân. Hoa đỗ quyên bừng lên muôn hồng, nghìn tía. Mỗi cánh hoa là một cánh mây hồng. Cả rừng hoa là một rừng mây tía. Tôi bay qua mùa hè. Vườn hồng ngày xưa đã úa tàn, giờ đang cất lên bài ca triệu đóa. Tôi bay qua mùa Thu. Dạ yến thảo dâng hoàng hôn lên trời. Hoàng hôn buông trên đồng dạ yến thảo. Hoàng hôn tím, dạ yến thảo tím hay lòng tôi đang hoàng hôn. 

Tôi bay qua mùa Đông. Hoa cải trổ ráng vàng. Hoa cải bung mây trắng. Hoa cải nở nắng non. Hoa cải xòe mưa nõn. Hỡi hoa cải đã trắng trăm năm trước. Ơi hoa cải có vàng nghìn năm sau. Tôi muốn làm một cơn nắng quái, tôi muốn làm một hạt mưa mau, chơi trốn tìm trong nhau giữa những màu hoa cải.   

Tôi đậu xuống trước cổng tam quan Thanh Vân Đắc Lộ nhẹ như chiếc lá bồ đề rụng về cội. Đôi cánh gió biến mất. Hoàng bào mây tan đi. Tôi mặc áo tràng lam, chân đi hài cỏ cú, đầu đội nón tu lờ, tay cầm tràng hạt gỗ. Tôi ngước nhìn lên, cổng tam quan được thiết kế theo dạng tứ trụ làm bằng đá xanh nguyên khối. Tôi thong thả gót hài trên từng bậc đá. Mỗi gót hài nở muôn đóa sen. 

Bà tôi từng bảo cứ vừa hành vừa niệm “Nam mô bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật” thì chẳng mấy chốc mà tới nơi. Tôi nhớ lời bà luôn trì chú để trí vững, tâm bền thay vì ca thán, than vãn trước mọi khó khăn, vất vả gặp phải trên đường đời. 

Đi qua cổng tam quan, tôi bước vào đền Mẫu. Tôi là cậu Hoàng Bơ, đứa con “thần đình tứ phủ” đi xa lâu ngày trở về với ngôi nhà “cửa cha cửa mẹ” thân thuộc, trong vòng tay ấm áp và ánh mắt hiền minh của mẹ. Mẹ ru tôi bằng những làn điệu chầu văn da diết, thẳm sâu. Những làn điệu chầu văn như gió Đông hây hẩy thổi, như mưa Xuân phơi phới bay. 

Này dọc, này cờn, này dồn, này xá/ Giọng mẹ cao như trời/ Giọng mẹ nhẹ như mây/ Giọng mẹ xanh như rừng/ Giọng mẹ vút như núi/ Giọng mẹ trong như suối/ Giọng mẹ tràn như sông/ Cho tôi mơ giấc mơ dài như dây tơ. Cho tôi mơ giấc mơ tròn như đàn nguyệt. Để con gà trống thiến/ ngậm bông hồng muốn bay. Để mâm xôi gấc đầy/ hóa ra đồi báp úp. Ngón tay chụm khép búp/ bàn tay xòe nở hoa. Khói nhang trầm bay xa/ Tan vào trong sương gió/ Khăn chầu mẫu thì đỏ/ Áo ngự đồng lại xanh/ Mẹ ơi, mẹ là thiên thanh/ Còn con, con là mây biếc/ Tháng tám, tháng ba mở tiệc/ Con về giỗ mẹ, giỗ cha/Con cúi lạy tam tòa/ Mẹ ban tài phát lộc/ Mẹ là mưa là móc/ Con là chồi là cây”.

Bảo Tháp.
Bảo Tháp.

Tôi lui gót trở ra rồi bước sang Bích Vân Thiền Tự, ngôi chùa mang dáng dấp cổ kính, uy nghiêm được thiết kế theo phong cách chùa Bắc Bộ. Những giọt chuông, giọt mõ đọng trên mái ngói nâu trầm. Những câu kinh, câu kệ vang vang ngàn vạn thanh âm. Giọt chuông như mưa rơi. Giọt mõ như sương sa. Tưới nhánh kinh, nhành kệ. Trong lòng người trổ ra. 

Tôi ngước lên nhìn Đức Phật bằng một đôi mắt thành kính. Đức Phật cúi xuống nhìn tôi bằng một trăm đôi mắt vô ưu. Tôi thấy trên trán, trên ngực, trên đầu ngón tay, ngón chân mình mở ra hàng trăm đôi mắt. Người tôi trong suốt như sương mai để cho ánh sáng phật pháp chiếu qua bừng lên như ngọc bích. Khoảnh khắc đó chỉ nhanh bằng một sát - na không một ai nhìn thấy. 

Tôi cầu cho quốc thái dân an, cho dịch bệnhbị khống chế, cho thiên tai được đẩy lùi, cho địch họa không hoành hành. Để người người an lạc. Để nhà nhà an vui. Tôi cầu cho tôi, được mạnh chân khỏe tay, được ắp đầy bồ chữ. Để con chữ văn chương của tôi, đến được lòng người, đến được những chân trời. 

Từ sân Bích Vân Thiền Tự, phóng tầm mắt nhìn ra xa là đài gác Đại Hồng Chung, còn có tên gọi là Vọng Lĩnh Cao Đài. Tiếng đại hồng chung ngân lên lúc khoan lúc nhặt, khi tỏ khi mờ, vừa mê vừa tỉnh, nửa hư nửa thực như hai phần thiện, ác trong mỗi con người. Nếu ta biết lấy phần thiện để lấn át phần ác, thì như lấy nước cam lồ dập tắt ngọn lửa tam muội vậy, để từ tro tàn lại bật lên những mầm non của thiên lương.

Tôi trôi trên những bậc đá rêu phong bên những gốc đỗ quyên hàng trăm năm tuổi để đến với Kim Sơn Bảo Thắng Tự nằm cheo leo tựa lưng vào thế núi vững chãi. Chùa thoắt ẩn trong sương gió mờ mịt, thoắt hiện giữa đại ngàn mênh mang. Tôi ngỡ mình là nhà sư đang bình bát, ba y, đầu trần, chân đất trở về chùa sau một ngày khất thực. Kiếp trước tôi có phải nhà sư, đã đi khắp thế gian truyền đạo. 

Bước vào Đại Hùng Bảo Điện, tôi thấy tôi nhỏ bé như một vì sao giữa hằng hà sa số, vô lượng vô biên vì sao trong cõi Phật. Tôi đang trên con đường tu tập để trở thành một vì sao, một vị phật. Nếu kiếp sau tôi có trở thành hạt cát, một xác lá... trong sáu cõi luân hồi thì tôi vẫn giữ giới - định - tuệ, bởi tôi tin rằng mình sẽ được giải thoát, giác ngộ ở một kiếp nào. 

Tôi sẽ là thanh cao, giữa bao nhiêu trần tục. Tôi sẽ là trần tục, giữa bao nhiêu thấp hèn. Khói hương thơm thảo về trời. Tro tàn hắc ám thì rơi xuống trần. Cõi người chớp mắt phù vân. Gió hiu hiu thổi mây vần vũ bay.

Tôi khoan thai như người nông dân vừa cày xong thửa ruộng bước trên hành lang tả vu, hữu vu dọc hai bên tòa thượng điện, nơi trưng bày mười tám vị la hán sơn son, thếp vàng. Mười tám vị la hán là mười tám khuôn mặt, mười tám tư thế, mười tám tâm trạng, mười tám nỗi niềm, mười tám cuộc đời, mười tám kiếp người. Nhưng đều hoan hỉ về đây “tươi vạn dặm đường xuân” Tây Bắc. Lành thay.

Tôi đếm tòa bảo tháp mười một tầng, và khi đếm xong, hồn tôi bay lên tọa thiền trên đỉnh tháp gió. Trong chớp mắt, tôi nhìn thấy tôi đứng dưới chân tháp nhỏ như một hạt đậu phơi trên sân nắng. Bước xuống những bậc thang nhỏ hẹp, quanh co, tôi xuống miếu Sơn Thần nằm xa hút như ngón tay giữa trên bàn tay Phật Tổ mà Tôn Ngộ Không có dùng đến phép cân đẩu vân của không sao thoát ra được rồi cứ tưởng là cột chống trời. 

Tôi cúi đầu trước Quan Thế Âm Bồ Tát đại từ, đại bi thường cứu khổ, cứu nạn cho tất cả chúng sinh bằng tấm lòng của một người mẹ thương con, với hạnh nguyện bao la không giới hạn. Tôi giơ tay hứng, một hạt mưa hay giọt nước cam lồ trong vắt được phất xuống từ cành dương liễu chợt tan ra mát lành.

Men theo con đường la hán quanh co ôm sát sườn núi, những thân cây đỗ quyên vẫn đợi xuân về, như chinh phụ chờ chồng đi chiến trận, dù trải qua bao nhiêu nắng mưa, sương gió đã hóa thành cổ thụ, vẫn âm thầm tích nhựa dâng cho đời muôn đóa giêng hai.

Từ trên cõi Phật, từ trên đỉnh núi, tôi bay qua tháng năm, bay qua thung lũng để trở về cõi người, trở về cuộc đời nhiều khổ đau và thương mến. Sau lưng tôi, ánh mắt của Đức Phật A Di Đà vẫn dõi theo, đầy từ, bi, hỷ, xả. Tôi đã xuống chân núi mà hồn còn vương lại như mây trắng bay trên đỉnh núi, dù trăm năm chảy, dù nghìn năm trôi...

Hoàng Anh Tuấn

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).