Hãy mở lòng và hãy thận trọng

Bùi Lan Hương, cái tên có thể mới mẻ với nhiều người, nhưng không quá lạ lẫm với những người theo dõi đời sống âm nhạc. Và khi cô được xướng tên ở hạng mục Nghệ sỹ mới của Giải Cống hiến 2019, không ít người từng theo dõi cô trong một thời gian dài đã phải thừa nhận, đó là một phần thưởng xứng đáng đối với một nữ nghệ sỹ trẻ trung, tài năng và có trình độ chuyên môn.

Ngay sau khi nhận giải thưởng Cống hiến, Bùi Lan Hương đã tham gia dự án âm nhạc "Music Home" của ban nhạc Anh Em vào tháng Tư vừa rồi. Với hiệu ứng tích cực từ dự án "Music Home", Bùi Lan Hương lập tức trình làng hai sản phẩm mới. Đó là ca khúc "Dư âm" của nhạc sỹ Nguyễn Văn Tý và "Mưa hồng" của Trịnh Công Sơn. Và hai bản ghi âm được phát trên youtube đã tạo ra một cuộc tranh luận vô cùng thú vị giữa hai luồng quan điểm: thích và không thích.

Nhưng phải thừa nhận rằng ngay cả những người không thích cách làm mới hai nhạc phẩm kể trên của Bùi Lan Hương cũng phải gật đầu tấm tắc khen giọng hát đẹp của cô. Và điều khiến họ không thích ở phần thể hiện hai nhạc phẩm này của Bùi Lan Hương chính là cô đã làm mất hẳn đi hồn cốt của ca khúc cũ. Cụ thể, một khán giả có tri thức đã nhận xét rằng Bùi Lan Hương "đã giết bài "Mưa hồng" của Trịnh Công Sơn".

Thực tế, đa số những khán giả không thích cách làm mới lại hai ca khúc kể trên của Bùi Lan Hương đều có tuổi. Bởi vậy, họ đã bị ấn tượng quá mạnh với những phiên bản đầu tiên của "Mưa hồng" mà họ đã nghe. Do đó, ngay khi chạm vào bản ghi của Bùi Lan Hương, chỉ cần ở câu đầu tiên, họ đã bị "dội", thậm chí là "sốc".

Cụ thể, ở câu "Trời ươm nắng, cho mây hồng", nếu chiểu theo tông mà Bùi Lan Hương hát ở giọng Đô trưởng, Trịnh Công Sơn viết giai điệu gồm chuỗi 6 nốt "đồ rê mí, rê đô là" thì Bùi Lan Hương phá cách và hát theo chuỗi nốt "đồ rê mí, mí mí đồ". Theo lối phá cách này của Bùi Lan Hương, thực tế hoà thanh không thay đổi và nếu là một người nghe mở lòng hơn, họ có thể cảm thấy thú vị, tò mò và bị cuốn theo lối hát ấy.

Từ sự chống lại việc cải biến của Bùi Lan Hương (cải biến là cách Bùi Lan Hương diễn tả việc mình làm ngay từ bản ghi đầu tiên, bản "Dư âm"), chúng ta nhận ra rất rõ rằng đang có một lối nghe nhạc chưa "mở lòng" ở Việt Nam. Lối nghe nhạc chưa mở lòng ấy vốn dĩ đến từ ấn tượng ban đầu quá mạnh và ấn tượng ban đầu này đã tạo thành một định kiến trong lòng người nghe. Do đó, trước mỗi cải biến, cách tân, biến tấu, phá cách, cảm tác… dựa trên bản gốc đều sẽ không được chấp nhận bất chấp nó thực sự có giá trị nghệ thuật.

Nhưng ở phía ngược lại, dù có cổ xúy, khen ngợi Bùi Lan Hương đi chăng nữa, chúng ta cũng cần phải nhìn thấy 1 vấn đề mà chính Bùi Lan Hương rất cần tuân thủ. Đó chính là Bùi Lan Hương có thể cải biến giai điệu, đặt lại hoà thanh, cải biến ca từ cho phù hợp với giai điệu và hòa thanh mới nhưng cô cũng phải nhớ rằng một ca khúc bao gồm 2 phần sáng tạo là nhạc và lời. 

Cô có thể phổ giai điệu mới hoàn toàn cho 1 phần lời mà cô thích nhưng nhất thiết nó cần phải có sự đồng ý của tác giả hoặc người thay mặt tác giả quản lý quyền nhân thân trên tác phẩm. Đặc biệt, nếu trong trường hợp kênh youtube của Bùi Lan Hương có bật chế độ kiếm tiền, cô sẽ càng phải khắt khe hơn để tránh những hệ lụy về pháp lý sau này, nhất là ở trong giai đoạn Luật Sở hữu trí tuệ ở Việt Nam đang phải được hoàn thiện dần cho phù hợp với các quy ước quốc tế.

Nói chung, trường hợp của Bùi Lan Hương là một câu chuyện điển hình và thú vị, nếu không nói là đặc sắc trong đời sống âm nhạc đang khá nhàm chán và hỗn loạn hiện nay. Hãy mở lòng để nghe, và chờ đón thêm những sáng tạo mới trên các vật liệu cũ của Hương, để thấy được cái đẹp của sự đa dạng trong âm nhạc. Song, cũng rất cần Hương phải thận trọng hơn, để sự say mê sáng tạo của cô được phát huy chứ không gặp phải những rào cản pháp lý vô cùng bình thường.

Văn Đoàn

Các tin khác

Đọc “Hoàng hôn làng” của Bùi Quảng Bạ

Đọc “Hoàng hôn làng” của Bùi Quảng Bạ

Tập thơ 76 bài của tác giả Bùi Quảng Bạ, mở đầu là “Chiều cuối năm”. Tại sao là “Chiều cuối năm”? Bởi người viết xác định: Mình không còn trẻ nữa, đang ở tuổi xế chiều. Cái tuổi mà tâm trạng con người thường hướng về nỗi cô đơn, cảm giác bâng khuâng xa vắng, nỗi ám ảnh về sự héo tàn, mất mát và đầy tiếc nuối. Bài thơ cho phép liên tưởng đến sự gắn kết không thể tách rời với tên của tập thơ “Hoàng hôn làng” (cùng tên một bài thơ trong tập).

Vũ Hoàng Chương: Ôi ta đã làm chi đời ta!

Vũ Hoàng Chương: Ôi ta đã làm chi đời ta!

Gần đây, tôi gặp một nghệ nhân làm gốm và thấy trên bàn của chủ nhân có tờ giấy chép bài "Qua áng hương trà" của thi sĩ Vũ Hoàng Chương (1916-1976). Ông nói, định tìm một câu thơ để viết lên ấm trà trước khi cho vào lò nung. Đột nhiên ông ngâm: "Hồn sen thoảng ngát trà dâng đượm/ Ai biết mình sen rụng xác xơ". Tôi giật mình, vậy thi sĩ Vũ Hoàng Chương không chỉ có "Say đi em" như mọi người vẫn nhắc tới. Chiếc ấm nhỏ còn hương đất vẫn đợi người thảo bút "khói lên tơ".

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.