Giòn cười, tươi khóc

Đúng là giòn cười, tươi khóc nếu như chúng ta nhìn vào thái độ của cộng đồng trong suốt mấy tuần qua. Mới vừa ầm ĩ đó với chuyện những trò hài nhảm trên truyền hình, người ta đã kịp nhỏ nước mắt xót xa cho một câu chuyện khác, chuyện người cha hát rong bán kẹo và hai con bị teo não, cũng trên sóng truyền hình. 

Rồi mới nhỏ nước mắt xót xa đấy thôi, người ta đã lại vội vàng nổi giận khi biết được một mặt khác của câu chuyện. Thậm chí, có cả những người gọi điện dọa giết người cha ấy nếu như anh không chịu trả lại tiền từ thiện đã nhận được từ những nhà hảo tâm.

Sự thay đổi thái độ nhanh đến chóng mặt của cộng đồng cho chúng ta một cái nhìn toàn cảnh về con người hôm nay. Như một nghiên cứu mới đây được các nhà khoa học công bố và được tờ New York Times đăng lại, đã và đang tồn tại hội chứng tị hiềm, đố kỵ và thù ghét trên facebook.

Song song với những chia sẻ kiểu "hưởng thụ đời sống" của một số người luôn là những chia sẻ cho thấy sự bực dọc, chán chường, than thở và mỉa mai của những người khác. Điều đó cho thấy một điểm chính: Con người ngày càng dễ bị kích động hơn trước luồng thông tin đa chiều và đồ sộ đổ ập vào mình mỗi ngày.

Câu chuyện nào cũng có nhiều góc cạnh của nó, và chúng ta không ai có thể thấy được phía tối của vầng trăng cả. Nhưng trớ trêu thay, những kẻ tạo ra câu chuyện, tức những người đang kinh doanh nội dung, với nắm bắt khá tinh vi về cơ chế của mạng xã hội và truyền thông xã hội hôm nay, đã tận dụng sự dễ kích động của cộng đồng để tạo ra những câu chuyện trục lợi cho riêng mình.

Chắc chúng ta chưa quên chuyện cô bé "xương thủy tinh" trong một cuộc thi hát trên TV năm nào. Chúng ta càng chưa quên câu chuyện một bà mẹ được coi là "đanh đá, chỉ biết con mình là nhất" với đơn khiếu nại kết qủa một cuộc thi hát khác cũng trên truyền hình cách đây vài năm. Tất cả những chất liệu ấy của con người được đem ra khai thác triệt để, với chỉ một mặt lộ sáng duy nhất, để tạo sức hút cho các chương trình là chính. Phần còn lại, như giá trị thẩm mỹ, nhân phẩm con người đều bị bỏ qua một cách lạnh lùng với một ngụy biện vô cùng quen thuộc "chơi là vui thôi mà".

Sẽ có không chuyện ồn ào của người cha bán kẹo hát rong nếu như những người sản xuất chương trình đừng vẽ ra một hoàn cảnh bi thương quá mức như vậy? Sẽ có không những nổi giận của cộng đồng nếu câu chuyện không bị bẻ cong thành "người mẹ đang tâm bỏ lại hai con"?

Tất nhiên, người cha cũng không thể đứng ngoài cuộc và phủi sạch trơn trách nhiệm, nhưng điều gì đã kích thích anh ta làm chuyện đó thì chúng ta quá hiểu. Nó là sự dễ dãi mà các nhà sản xuất chương trình đã tạo ra cho những người tham dự các cuộc thi kiểu này từ trước đến nay, và khiến họ nghĩ rằng sóng truyền hình là nơi dễ "bán nước mắt" để kiếm về những ủng hộ trị giá rất lớn bằng tiền.

Và khi nhận diện rõ chính những người đang bán nụ cười, chào mời nước mắt của người khác một cách thản nhiên trên sóng, chúng ta mới hiểu rằng, mình đã bị lợi dụng đến mức nào. 

Văn Đoàn

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Mấy năm gần đây, ở Việt Nam xuất hiện những CLB thơ Hai-cư với nhiều người tham gia và đã có những cuộc thi thơ Hai-cư. Một số bạn yêu thơ hỏi tôi về thể loại thơ này và sự khác biệt giữa thơ Hai-cư Nhật Bản và Việt Nam.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử dân tộc.