Để Tây Nguyên phát triển bền vững: Những góc khuất ở buôn làng (kỳ 2)

Từ sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất đến nay, bên cạnh những đổi thay, phát triển, kinh tế-xã hội vùng Tây Nguyên cũng còn có những khó khăn nhất định, nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa vẫn còn nghèo. Đây cũng chính là những trăn trở của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trong chuyến công tác vừa qua tại Tây Nguyên.

Tổng Bí thư chỉ đạo các ngành, các cấp chính quyền ở địa bàn Tây Nguyên cần tìm ra nguyên nhân và sớm có giải pháp khắc phục nhằm đưa các xã nghèo phát triển...

Chuyện của những xã nghèo...

Mùa này về xã Ayun nắng trút như đổ lửa. Đường bê tông, ôtô chạy đến tận làng nhưng cuộc sống người dân ở đây vẫn còn nghèo nhất huyện. Hai bên đường trơ trụi những cây rừng thưa thớt, đất khô cằn bỏ hoang vì thiếu nước.

Theo chân anh Siu Blí- Phó Chủ tịch UBND xã Ayun đưa chúng tôi về làng Chư Tân nằm dưới chân dãy núi cao vút. Những mái nhà sàn người Jơ Rai hiện hữu trong tầm mắt. Bên trong nhà rông văn hóa của làng rộn rã tiếng nói cười của những thanh niên, người già quây quần bên ché rượu cần sau buổi lễ cúng “yàng” cầu cho mưa thuận, gió hòa để được mùa lúa mới.

Già làng Đinh A Nhur đón khách quý, mời rượu cần theo phong tục của làng. Sau can rượu cần mời khách đã cạn, ông chia sẻ: “Làng mình không có thủy lợi nên trồng lúa một vụ không đủ ăn, hoa màu cũng không phát triển được, người dân chưa biết cách áp dụng khoa học tiến bộ để trồng trọt, chăn nuôi...”. Giọng A Nhur lơ lớ tiếng Kinh, chậm rãi nhưng tôi cố nghe và hiểu chừng ấy từ ngữ cũng đã hiện lên gần toàn cảnh về sự khó khăn của người dân ở vùng đất Ayun.

Phó Chủ tịch UBND xã Ayun chỉ cánh đồng Chư Tốc thiếu nước.

Phó Chủ tịch UBND xã Ayun chỉ cánh đồng Chư Tốc thiếu nước.

Tôi nhớ cách đây chừng hơn 5 năm, Báo CAND đã về Ayun trao quà Tết cho đồng bào nghèo. Khi ấy, tôi hỏi chuyện học ở đây vẫn chưa có học sinh phổ thông nào vào cao đẳng, đại học. Bây giờ về lại Ayun, chuyện học vẫn còn buồn lắm. Toàn xã chỉ duy nhất có 1 trường hợp là em Đinh Tinh, sinh viên năm thứ nhất Đại học Quy Nhơn (chuyên ngành Quản lý Nhà nước); Phó Chủ tịch UBND xã đang học tại chức chuyên ngành Xây dựng Đảng và 3 cán bộ xã được cử đi học Trung cấp Lâm nghiệp...

Gần giống như xã Ayun (Chư Sê, Gia Lai), ở vùng quê xã Khuê Ngọc Điền, huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk bây giờ vẫn là một xã nghèo khó. Tiếp chúng tôi trong căn nhà sàn khá tuềnh toàng, già A Ma Nương (85 tuổi, trú tại thôn 2, xã Khuê Ngọc Điền) cho hay, đây là căn nhà duy nhất trú ngụ cả 3 thế hệ gồm 2 vợ chồng già và gia đình cậu con trai. Mặc dù mỗi tháng gia đình nhận được gần 1.500.000 đồng tiền chế độ chính sách nhưng vẫn không sao thoát khỏi cảnh nghèo. Cả gia đình chỉ có gần 3 sào đất rẫy khô cằn quanh năm, cuộc sống gia đình phải thường xuyên nhận những hạt gạo cứu đói từ chính quyền địa phương trong mùa giáp hạt.

Trao đổi với chúng tôi, ông Lê Hùng Phi, Chủ tịch UBND xã Khuê Ngọc Điền cho biết, xã được thành lập từ năm 1965, là vùng đất có truyền thống cách mạng. Hiện xã có hơn 1.600 hộ dân với hơn 7.100 nhân khẩu thuộc nhiều dân tộc anh em cùng sinh sống. Hiện tỷ lệ hộ nghèo còn chiếm gần 30%, cận nghèo gần 21%, thu nhập bình quân đầu người năm 2016 chỉ đạt 16 triệu đồng/người/năm, chưa bằng 80% mức bình quân toàn tỉnh.

Chúng tôi đến vùng đất đỏ Lộc Bắc, một xã anh hùng vùng sâu, vùng xa bậc nhất huyện Bảo Lâm (Lâm Đồng) gặp người phụ nữ Châu Mạ, Ka Liên năm nay mới 24 tuổi nhưng đã con bồng con bế. Bắt chồng cách đây 5 năm, nay Ka Liên đã có 4 người con, cuối năm nay Liên sẽ sinh thêm đứa nữa. Thân hình Ka Liên gầy gò, gương mặt đen nhẻm, đôi bàn tay chai sạn, nổi u khắc khổ.

Sau khi lập gia đình, cha mẹ Liên cho hai vợ chồng trẻ ra ở riêng tại một căn nhà lá trong rẫy, gần rừng. Khi sinh đến người con thứ hai thì cả nhà bắt đầu gặp khó khăn, bữa no, bữa đói. Cách nhà Ka Liên không xa, phía bên kia quả đồi là gia đình anh KMứt (36 tuổi) với 5 người con. Khi chúng tôi tới nhà, đã 6 giờ tối nhưng bếp lửa của gia đình này vẫn lạnh ngắt. Hôm nay nhà KMứt không nổi lửa nấu cơm tối. “Nhà còn rất ít gạo, phải ăn dè để dành cho ngày hôm sau!..”-KMứt nói với tôi.

Theo thống kê của UBND xã Lộc Bắc, địa phương hiện có trên 1.000 hộ với khoảng 4.100 nhân khẩu, địa bàn sinh sống của 5 dân tộc anh em gồm người Kinh, Tày, Nùng, Mường, Châu Mạ; tỉ lệ hộ nghèo của xã Lộc Bắc cao nhất huyện Bảo Lâm, chiếm tới 21%...

Tìm nguyên nhân để khắc phục nghèo khó

Lý giải nguyên nhân chưa thoát nghèo, ông KTư, Chủ tịch UBND xã Lộc Bắc cho biết, do địa hình xã nằm trong vùng sâu, vùng xa, tiếp giáp với tỉnh Đắk Nông, đường sá đi lại còn gặp nhiều khó khăn nên hầu như không thu hút được các dự án đầu tư để giải quyết việc làm tại chỗ cho người dân.

Nhiều học sinh ở Ayun (Chư Sê, Gia Lai) có hoàn cảnh khó khăn.
Nhiều học sinh ở Ayun (Chư Sê, Gia Lai) có hoàn cảnh khó khăn.

Bên cạnh đó, đồng bào dân tộc thiểu số ở đây có trình độ sản xuất lạc hậu, tỉ lệ sinh đẻ vẫn còn rất cao. Hơn nữa, đất đai của xã tuy rộng nhưng thường thiếu nước tưới vào mùa khô, trình độ canh tác thấp nên ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của cây trồng, vật nuôi... Ông Lê Xuân Dũng, Trưởng phòng Người có công, Sở Lao động, Thương binh và Xã hội tỉnh Lâm Đồng cho biết, hiện nay tỉnh này có 13 xã anh hùng, trong đó có gần nửa số xã anh hùng hiện vẫn còn là xã nghèo, với tỉ lệ hộ nghèo chiếm khá cao.

Anh Nguyễn Văn Hoàng - Phó Bí thư Đảng ủy xã Ayun (Chư Sê, Gia Lai) cho biết, do cuộc sống người dân khó khăn nên việc học sinh chỉ học hết cấp hai là ở nhà làm rẫy, có trường hợp bỏ học sớm hơn vì nhận thức hạn chế nên khó phát triển nguồn nhân lực cho địa phương.

Bên cái khó về chuyện học, lãnh đạo UBND xã Ayun (Chư Sê) cũng chỉ ra những bất lợi về địa hình vùng đất bị thế núi bao vây, thủy lợi hạn chế không đủ nước, chăn nuôi nhỏ lẻ lạc hậu... Nhiều doanh nghiệp đến đây khảo sát đầu tư nhưng sau đó bỏ luôn không quay lại, hiện tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo ở xã Ayun chiếm tỷ lệ 88%.

Bà Lưu Thị Hà, Phó Chủ tịch UBND xã Lộc Nam, huyện Bảo Lâm (Lâm Đồng) cho rằng, cần chú trọng tới giải pháp giáo dục nâng cao dân trí cho đồng bào các dân tộc thiểu số tại các địa phương. Giải pháp xóa nghèo lâu dài ở Tây Nguyên, ngoài sự hỗ trợ của Nhà nước, khuyến kích người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thâm canh tăng vụ thì vấn đề tăng cường sự phát triển của giáo dục, nâng cao dân trí, tạo ý thức tự giác lao động để tự vươn lên làm giàu là quan trọng.

Ông Nguyễn Văn Hợp-Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Chư Sê (Gia Lai) cho biết, UBND huyện đã có đề án xóa nghèo tại các xã khó khăn, trong đó tập trung chính ở 2 xã nghèo nhất Chư Sê là xã Ayun và HBông, trong giai đoạn từ nay đến 2020.

Theo đó, tập trung thực hiện các giải pháp về nâng cao nguồn nhân lực lao động, phát triển sản xuất tập trung gắn với lợi thế của địa phương theo hướng áp dụng khoa học công nghệ cao vào sản xuất, tập trung chăn nuôi theo mô hình trang trại lớn; giao khoán bảo vệ rừng bền vững. Và trước mắt là đầu tư xây dựng hệ thống thủy lợi Plei Keo, nâng cấp thủy lợi Ia Pết (Ayun) với khả năng tưới khoảng 500 ha lúa và hoa màu. “Thủy lợi là bài toán cần thiết để xóa nghèo nhanh cho các xã Ayun, HBông...

Bởi muốn phát triển nông nghiệp từ lúa, cà phê, hồ tiêu, mía, rau quả... áp dụng canh tác kỹ thuật công nghệ cao cũng đều phải có nguồn nước tưới”- ông Nguyễn Văn Hợp cho biết.

N.Như-V.Thành-K.Ngân

Các tin khác

Sức mạnh của nhân dân- từ Điện Biên Phủ đến khát vọng vươn mình của dân tộc

Sức mạnh của nhân dân- từ Điện Biên Phủ đến khát vọng vươn mình của dân tộc

72 năm sau chiến thắng Điện Biên Phủ, lịch sử không chỉ nhắc nhớ về một chiến công quân sự “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, mà còn gợi mở một chân lý có giá trị xuyên thời đại: sức mạnh quyết định vận mệnh của dân tộc Việt Nam chưa bao giờ chỉ nằm ở vũ khí hay tiềm lực vật chất, mà nằm ở lòng dân, ở khối đại đoàn kết toàn dân tộc và ở ý chí độc lập, tự cường được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử.

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn, "xanh" hơn và bền vững hơn

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn, "xanh" hơn và bền vững hơn

Kinh tế Việt Nam được đánh giá là điểm sáng hiếm hoi trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và tăng trưởng toàn cầu chậm lại. Kinh tế Việt Nam sau hơn nửa thế kỷ đất nước thống nhất đã đạt những thành tựu vượt bậc, mang lại nhiều lợi ích cho người dân thụ hưởng, cũng như khẳng định vị thế, tầm vóc đất nước trên trường quốc tế.

Bước chuyển mạnh của Quốc hội đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Bước chuyển mạnh của Quốc hội đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của quốc gia ngày càng trở nên cấp thiết. Một trong những điểm nhấn nổi bật thời gian qua là việc Quốc hội từng bước chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực cho nền kinh tế.

Giữ cho “trong ấm, ngoài êm”

Giữ cho “trong ấm, ngoài êm”

Thắng lợi của sự nghiệp kháng chiến chống xâm lược, thống nhất đất nước (1945-1975) là một trong những chiến công chói lọi nhất của dân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử ngàn năm dựng nước và giữ nước. Giành được những thành tựu, thắng lợi to lớn đó là sức mạnh của toàn dân tộc, trong đó lực lượng CAND có sự đóng góp xứng đáng.

Tiếp nối ngọn lửa ngày Đại thắng, vững bước tới tương lai rạng rỡ

Tiếp nối ngọn lửa ngày Đại thắng, vững bước tới tương lai rạng rỡ

Đại thắng ngày 30/4/1975 không chỉ khép lại cuộc chiến tranh trường kỳ, mà còn mở ra một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập, thống nhất và đi lên CNXH của dân tộc Việt Nam. Đó là dấu mốc lịch sử không thể thay thế, là điểm tựa tinh thần để cả dân tộc bước vào hành trình kiến thiết, dựng xây đất nước trong hòa bình. Nhưng lịch sử chưa bao giờ dừng lại.

Nghị quyết của Quốc hội giải quyết hàng nghìn dự án đất đai khó khăn, vướng mắc tồn đọng, kéo dài

Nghị quyết của Quốc hội giải quyết hàng nghìn dự án đất đai khó khăn, vướng mắc tồn đọng, kéo dài

Hiện có 4.489 dự án, đất đai gặp khó khăn, vướng mắc với tổng quy mô diện tích sử dụng đất hơn 198.428,1 ha và tổng giá trị mức đầu tư là 3,3 triệu tỷ đồng đã được các bộ, ngành, địa phương trong cả nước thống kê tính đến ngày 30/3/2025, nếu sớm được vận hành thì đây sẽ là nguồn lực rất lớn của nền kinh tế.

Nhiều nước trên thế giới đã thống nhất về giới hạn của bí mật nghề nghiệp

Nhiều nước trên thế giới đã thống nhất về giới hạn của bí mật nghề nghiệp

Bí mật nghề nghiệp của luật sư là một nguyên tắc cốt lõi của tư pháp hiện đại, nhưng không phải là giới hạn tuyệt đối. Khi tội phạm ngày càng được chuẩn bị tinh vi và có tổ chức, nhiều quốc gia đã thiết lập ranh giới rõ ràng: bảo vệ quyền bào chữa, nhưng không để nguyên tắc này bị lợi dụng để che chắn cho hành vi phạm tội. Đề xuất sửa đổi Bộ luật Hình sự của Việt Nam vì thế không nằm ngoài xu hướng chung đó.

Tăng cường trách nhiệm người bào chữa nhằm phòng ngừa tội phạm

Tăng cường trách nhiệm người bào chữa nhằm phòng ngừa tội phạm

Cơ quan soạn thảo đã đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định theo hướng thu hẹp phạm vi miễn trừ trách nhiệm hình sự đối với luật sư, người bào chữa nhằm cân bằng giữa đạo đức nghề nghiệp, nghĩa vụ bảo mật thông tin của luật sư với trách nhiệm bảo vệ an toàn xã hội và ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa. 

Đảm nhiệm đồng thời hai chức danh – một bước đi tất yếu

Đảm nhiệm đồng thời hai chức danh – một bước đi tất yếu

Trong tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, mọi điều chỉnh về tổ chức bộ máy đều nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả các cơ quan quyền lực nhà nước. Chỉ những thay đổi phản ánh đúng yêu cầu khách quan của việc tổ chức và vận hành quyền lực nhà nước mới có ý nghĩa bền vững.

Phát triển "kinh tế bạc" là mở ra một cách tiếp cận mới trong quản trị quốc gia

Phát triển "kinh tế bạc" là mở ra một cách tiếp cận mới trong quản trị quốc gia

Trong điều kiện Việt Nam hiện nay, phát triển "kinh tế bạc" càng trở nên cấp thiết. Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh ở châu Á. Theo dự báo, đến khoảng năm 2036, nước ta sẽ chính thức bước vào giai đoạn “xã hội già”, khi tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên chiếm trên 20% dân số.

Kiện toàn tổ chức bộ máy và kỳ vọng chương mới rực rỡ của đất nước

Kiện toàn tổ chức bộ máy và kỳ vọng chương mới rực rỡ của đất nước

Kiện toàn tổ chức bộ máy hôm nay mới là bước khởi đầu. Hành động quyết liệt, hiệu quả vì mục tiêu vừa kể mới là thước đo cuối cùng. Một khi lời nói đi đôi với việc làm, khi cam kết được hiện thực hóa bằng kết quả, thì niềm tin chắc chắn sẽ được củng cố, động lực chắc chắn sẽ được nhân lên; và con đường phía trước - dù còn nhiều thách thức, vẫn sẽ rộng mở để đất nước vững bước tiến lên, kiến tạo và viết tiếp những trang sử vẻ vang trong hành trình phát triển.

Thống nhất vị trí người đứng đầu Đảng và Nhà nước tạo sự thông suốt trong tư duy lãnh đạo

Thống nhất vị trí người đứng đầu Đảng và Nhà nước tạo sự thông suốt trong tư duy lãnh đạo

Chiều 7/4, bên hành lang Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, đại biểu Quốc hội đoàn TP Hà Nội Bùi Hoài Sơn đã trao đổi với Báo Tin tức và Dân tộc về việc Quốc hội bầu Tổng Bí thư Tô Lâm giữ chức Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026 - 2031 và những kỳ vọng đối với việc nâng cao hiệu lực lãnh đạo, điều hành trong giai đoạn mới.

Kiên định “bốn nguyên tắc” góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững

Kiên định “bốn nguyên tắc” góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững

Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 2 khóa XIV diễn ra trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang ra sức thi đua thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV, hướng tới thực hiện thành công mục tiêu chiến lược gắn với hai cột mốc lịch sử 2030 và 2045. Tại phiên bế mạc hội nghị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có bài phát biểu quan trọng, mang tính định hướng chiến lược, nhấn mạnh thực hiện tăng trưởng hai con số để “không lỡ nhịp với thời đại”: “Chúng ta không chấp nhận tăng trưởng thấp. Phải kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, thực chất”.

Phải truy xuất được nguồn gốc của miếng thịt là yêu cầu cấp bách

Phải truy xuất được nguồn gốc của miếng thịt là yêu cầu cấp bách

Vụ việc 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi được tuồn ra thị trường, thậm chí vào các trường học đã gây bức xúc trong dư luận. Sự việc xảy ra cho thấy, đã có sự buông lỏng quản lý, “đứt gãy” trong cơ chế giám sát theo chuỗi, từ khâu kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và giám sát lưu thông.

Kiên định “bốn nguyên tắc” – Chìa khóa hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”

Kiên định “bốn nguyên tắc” – Chìa khóa hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”

Khi “Bốn nguyên tắc” được triển khai đồng bộ trong giáo dục và đào tạo, các nhà trường sẽ góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho lực lượng CAND, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế nhanh, bền vững, hướng tới mục tiêu tăng trưởng “hai con số” trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Kiểm soát quyền lực - “then chốt của then chốt” trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Kiểm soát quyền lực - “then chốt của then chốt” trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Lịch sử phát triển của mọi Nhà nước đều cho thấy: quyền lực nếu không được kiểm soát sẽ có xu hướng bị tha hóa, và một khi quyền lực đã bị tha hóa thì hậu quả không chỉ dừng lại ở tham nhũng, tiêu cực, mà còn làm xói mòn niềm tin của nhân dân, suy giảm hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.

Bài 2: Xăng sinh học - Đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh

Bài 2: Xăng sinh học - Đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh

Thay vì kế hoạch sẽ triển khai xăng sinh học E10 (pha trộn 10% ethanol) vào tháng 6/2026, Chính phủ đã quyết định đẩy nhanh lộ trình triển khai xăng E10 ngay từ tháng 4/2026. Theo các chuyên gia, đây không chỉ là giải pháp tình thế trước những biến động của thị trường năng lượng thế giới, mà còn là một bước đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh. 

Giữ nghiêm kỷ cương để bảo vệ niềm tin và mở đường phát triển

Giữ nghiêm kỷ cương để bảo vệ niềm tin và mở đường phát triển

Công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, mà còn là điều kiện nền tảng để giữ vững ổn định, củng cố niềm tin xã hội và tạo lập môi trường lành mạnh cho phát triển đất nước.