Để Tây Nguyên phát triển bền vững: Những bất cập cần tháo gỡ (Kỳ 3)

Nhận thức đúng vị thế của Tây Nguyên trong tổng thể chiến lược phát triển chung của đất nước, những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chỉ thị, nghị quyết quan trọng, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, kết hợp với đảm bảo an ninh, quốc phòng vùng Tây Nguyên. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, nhiều địa phương vẫn còn để xảy ra những sai phạm, nảy sinh một số bất cập, chưa đạt được những kết quả như mong muốn nên cần phải tháo gỡ, khắc phục...

Một số dự án chưa đạt hiệu quả đề ra

Thế mạnh của đất đai và rừng Tây Nguyên được xem là nguồn tài nguyên rất lớn để phát triển kinh tế-xã hội, góp phần đảm bảo an ninh, quốc phòng, ổn định cuộc sống nhân dân. Tuy nhiên, những năm qua các tỉnh Tây Nguyên đã quản lý và khai thác chưa thực sự hiệu quả các thế mạnh về đất, rừng, khoáng sản... còn để thất thoát, lãng phí.

Chuyện mất rừng, lãng phí đất đai và gây bất ổn về trật tự xã hội tại một số địa phương ở Tây Nguyên trong những năm vừa qua đã cho thấy còn nhiều bất cập cần giải quyết. Cụ thể, năm 2007, huyện Tuy Đức, tỉnh Đắk Nông được thành lập. Đây là một huyện biên giới được xác định có nhiều tiềm năng về đất đai, đặc biệt là nguồn tài nguyên rừng phong phú. Tuy nhiên, sau hơn 10 năm, rừng ở vùng đất này đã “biến” mất gần hết, để xảy ra nhiều vụ khiếu kiện, tranh chấp đất đai, gây mất an ninh trật tự ở địa phương. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do không giải quyết được tình trạng di dân tự do, cấp dự án đầu tư ồ ạt cho các doanh nghiệp, đặc biệt là đầu tư vào các dự án trồng rừng, trồng cao su nhưng không mang lại hiệu quả như mong muốn.

Hàng ngàn ha rừng tại huyện Tuy Đức bị tàn phá.
Hàng ngàn ha rừng tại huyện Tuy Đức bị tàn phá.

Theo ông Nguyễn Ngọc Long, Chủ tịch UBND huyện Tuy Đức, phần lớn các doanh nghiệp đến đầu tư trên địa bàn đều chưa có kinh nghiệm trồng cao su, trồng rừng. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp năng lực tài chính hạn chế và hậu quả là không thể triển khai hoặc mua đi bán lại dự án.

Còn tại địa bàn các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai đã triển khai hàng chục dự án chuyển đổi rừng sang trồng cao su với mục đích thu hút lao động người dân tộc thiểu số tại chỗ vào làm công nhân để tăng thu nhập, xóa đói giảm nghèo… Tuy nhiên, việc triển khai dự án một cách ồ ạt, không theo đúng quy hoạch, không đánh giá đúng thực tế tác động môi trường dẫn đến nhiều dự án phá mất rừng nhưng cao su không phát triển, có trường hợp chuyển đổi, mua bán dự án, việc sử dụng người dân tộc thiểu số vào làm công nhân rất ít dẫn đến nhiều hệ lụy phức tạp.

Những dự án gây thất thoát, bất cập lớn ở Tây Nguyên còn phải kể đến việc năm 2002, Tổng Công ty 16 được UBND tỉnh Đắk Lắk bàn giao cho hơn 29.000ha đất tại địa bàn các xã Ia Rvê, Ia Lốp (Ea Súp, Đắk Lắk) để thực hiện dự án khai hoang phát triển cây điều. Đầu năm 2003, đơn vị này đã tiếp nhận hơn 2.300 hộ dân với gần 10.000 nhân khẩu vào vùng dự án. 

Để giải quyết công ăn việc làm cho các hộ dân này, Tổng Công ty 16 đã khai hoang, đầu tư trồng hơn 16.000ha điều, giao khoán cho dân. Tuy nhiên, sau một thời gian thực hiện, đến kỳ thu hoạch thì hầu hết diện tích điều này lại không có quả, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của hàng ngàn hộ dân.

Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, chỉ tính riêng việc triển khai dự án trồng điều của Tổng Công ty 16 tại địa bàn huyện Ea Súp đã gây lãng phí hơn 143 tỷ đồng tiền của Nhà nước, vi phạm nghiêm trọng các quy định của Nhà nước về đầu tư...

Bài học trong quá trình đầu tư

Nhiều chính sách đầu tư của Đảng, Nhà nước ưu tiên cho vùng Tây Nguyên đã được triển khai ở các xã nghèo như hệ thống đường, điện, trường, trạm, thủy lợi, các công trình công cộng, phúc lợi xã hội... Công tác chăm lo cho các gia đình chính sách, người có công với cách mạng luôn được các địa phương quan tâm thực hiện. Người dân được đào tạo nghề hoàn toàn miễn phí; nhiều nguồn giống cây trồng, vật nuôi được hỗ trợ tới những gia đình có hoàn cảnh khó khăn…

Sau nhiều năm tham gia vào dự án trồng điều, nhiều hộ dân tại huyện Ea Súp đang lâm vào cảnh nợ nần.
Sau nhiều năm tham gia vào dự án trồng điều, nhiều hộ dân tại huyện Ea Súp đang lâm vào cảnh nợ nần.

Có thể nói, tuy nhiều chính sách ưu tiên của Đảng và Nhà nước để phát triển kinh tế - xã hội đối với vùng Tây Nguyên là cần thiết và đúng đắn nhưng trong việc thực thi cụ thể hóa ở các địa phương chưa chặt chẽ và có trường hợp bị lợi dụng để trục lợi cá nhân. Trong khi đó trình độ sản xuất, điều kiện phát triển kinh tế của người dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên còn nhiều hạn chế, làm theo thói quen, tự phát, thiếu tính tập trung nên bài toán xóa nghèo ở nhiều địa phương hết sức nan giải. 

Theo Ban Chỉ đạo Tây Nguyên, trong những năm qua, công tác xóa đói, giảm nghèo, giải quyết việc làm cho vùng Tây Nguyên đã được Đảng, Nhà nước quan tâm, triển khai liên tục, rộng khắp và bằng nhiều giải pháp. Chỉ tính riêng từ năm 2011 đến nay, toàn vùng đã xóa gần 181.000 hộ nghèo, giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 18,92% xuống còn 7,34%. Hiện toàn vùng có 225.030 hộ nghèo (chiếm tỷ lệ 17,14%), 90.599 hộ cận nghèo (chiếm 6,9%). Trong 5 năm qua, đã đào tạo nghề cho hơn 428.000 người, giải quyết việc làm cho gần 536.000 lao động, trong đó có trên 31% là lao động đồng bào dân tộc thiểu số. 

Bên cạnh những kết quả đạt được thì hiện nay, vùng Tây Nguyên vẫn còn phải đối mặt với những khó khăn, hạn chế trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo.

Công tác quản lý và sử dụng đất đai một thời gian dài có nhiều bất cập và thiếu sót nhưng khắc phục chưa kiên quyết và kém hiệu quả. Công tác quy hoạch và sử dụng đất rừng, phát triển các nông trường, lâm trường, quy hoạch phát triển thủy điện, phát triển trang trại, sử dụng tài nguyên, bảo vệ môi trường... còn nhiều sơ hở, hạn chế. Về quy mô, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế nói chung, của doanh nghiệp nói riêng còn yếu và nhỏ, chưa đáp ứng được yêu cầu hội nhập.

Từ những khó khăn, bất cập trên cho thấy cần phải khảo sát kỹ về đất đai, năng lực tài chính, vấn đề tác động môi trường... trước khi giao dự án đầu tư cho doanh nghiệp. Việc giao dự án đầu tư, thực hiện các chính sách đầu tư kinh tế hạ tầng... phải đảm bảo thực hiện theo quy định pháp luật, đảm bảo tính cạnh tranh lành mạnh, không để chi phối lợi ích nhóm... Cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp, người dân trong quá trình thực hiện dự án, tránh câu chuyện phát triển nông nghiệp chạy theo phong trào dẫn đến chuyện được giá thì trồng, mất giá thì chặt phá...

Minh bạch, công khai dự án đầu tư để nhân dân và các ngành chức năng giám sát trong quá trình thực hiện, cũng như việc giám sát các chính sách phát triển kinh tế-xã hội đối với các tỉnh Tây Nguyên là những vấn đề cần thiết để tránh sai sót, lạm quyền, gây thất thoát lãng phí trong đầu tư...                                    

Theo số liệu thống kê của tỉnh Đắk Nông, chỉ trong vòng 7 năm (2007-2013), toàn huyện Tuy Đức đã có 34 doanh nghiệp thuê gần 24.000ha đất rừng để thực hiện 35 dự án đầu tư vào lĩnh vực nông, lâm nghiệp. 

Theo dự án được phê duyệt, các doanh nghiệp trên sẽ phải trồng 10.433ha rừng, cao su và một số cây trồng khác. Tuy nhiên, đến cuối tháng 12-2016, các doanh nghiệp này mới chỉ trồng vỏn vẹn được hơn 4.100ha rừng và cao su nhưng lại để mất trắng hơn 4.300ha rừng tự nhiên được giao quản lý. 

Không chỉ để mất rừng, hiệu quả kinh tế mang lại từ các dự án không đáng kể, các doanh nghiệp còn để xảy ra tình trạng tranh chấp đất đai với người dân địa phương, làm ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh trật tự trên địa bàn.

Ngọc Như-Văn Thành

Các tin khác

Giữ niềm tin vào đội ngũ thầy thuốc

Giữ niềm tin vào đội ngũ thầy thuốc

Những vụ án xảy ra trong lĩnh vực y tế thời gian qua đặt ra một câu hỏi khó, nhưng không thể né tránh: vì sao những lớp kiểm soát được thiết kế để ngăn ngừa sai phạm lại có thể bị xuyên qua?

Nhà cao tầng mọc theo tuyến Metro số 1 Bến Thành-Suối Tiên.

Kỳ 1: "Mở khóa" không gian bầu trời và lòng đất

Trong quá trình mở rộng không gian phát triển, TP Hồ Chí Minh đang chuyển từ tư duy khai thác quỹ đất theo chiều ngang sang tổ chức lại cả không gian trên mặt đất và dưới lòng đất. Với cơ chế TOD gắn phát triển đô thị với giao thông công cộng, cùng chính sách quản lý, khai thác không gian ngầm, thành phố đang từng bước mở thêm dư địa cho hạ tầng, giao thông và các hoạt động kinh tế.

Hãy xây dựng “lá chắn số” cho chính mình

Hãy xây dựng “lá chắn số” cho chính mình

Để tránh bị sập... "bẫy lừa", các chuyên gia khuyến cáo nên vận dụng nguyên tắc: “Dừng - Kiểm tra - Xác minh”. Cụ thể, "Dừng" là dừng lại trước những yêu cầu bất thường; "Kiểm tra" là kiểm tra thông tin, người liên hệ và đường link; "Xác minh" là xác minh qua kênh chính thức trước khi cung cấp dữ liệu hoặc chuyển tiền. Cùng với đó, phải thực hiện tốt nguyên tắc “Ba không - Ba có”,...

Trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân đối với công tác tư tưởng trong bối cảnh mới

Trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân đối với công tác tư tưởng trong bối cảnh mới

Triển khai đồng bộ, quyết liệt các định hướng chiến lược mới về công tác tư tưởng không chỉ là nhiệm vụ cấp bách trước mắt, mà còn là đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng nhằm củng cố vững chắc nền tảng chính trị - tư tưởng trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và lực lượng Công an nhân dân.

Giải bài toán "nợ hạ tầng" mà mỗi mùa mưa đến lại canh cánh nỗi lo

Giải bài toán "nợ hạ tầng" mà mỗi mùa mưa đến lại canh cánh nỗi lo

Mưa là chuyện của trời. Ngập là chuyện của người. Đó là điều đầu tiên cần được nói thẳng khi Hà Nội và nhiều tỉnh phía Bắc, Bắc Trung Bộ vừa trải qua những ngày mưa lớn liên tiếp từ 14 đến 17/9: có điểm đo vượt 250 mm, nước sông Bùi tại Yên Duyệt vượt báo động ba, một số đoạn đê thấp bị tràn, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ và người dân đắp đê trong đêm, hàng chục nghìn hộ dân ngoại thành bị ảnh hưởng, trường học phải nghỉ hoặc chuyển sang học trực tuyến. Trong nội đô, những tuyến phố quen tên lại ngập đúng vào giờ đi làm.

Kỳ 1: Pháp lý mở lối cho người dám nghĩ, dám làm

Kỳ 1: Pháp lý mở lối cho người dám nghĩ, dám làm

Sự ra đời của Nghị quyết số 37/2026/QH16 ngày 24/8/2026 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số (Nghị quyết số 37/2026/QH16) được ví như một “luồng sinh khí mới” giải tỏa áp lực tâm lý nặng nề cho đội ngũ cán bộ, công chức và các doanh nghiệp công nghệ.

Hoàn thiện pháp luật hình sự về pháp nhân thương mại phù hợp yêu cầu thực tiễn

Hoàn thiện pháp luật hình sự về pháp nhân thương mại phù hợp yêu cầu thực tiễn

Việc ghi nhận trách nhiệm hình sự (TNHS) của pháp nhân thương mại (PNTM) trong Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015 là bước phát triển quan trọng của pháp luật hình sự Việt Nam. Tuy nhiên, các quy định hiện hành chưa làm rõ bản chất lỗi của pháp nhân, cơ chế quy kết hành vi của cá nhân cho pháp nhân và mối quan hệ giữa trách nhiệm của hai chủ thể.

Đà Nẵng siết trekking tự phát, giữ Sơn Trà an toàn

Đà Nẵng siết trekking tự phát, giữ Sơn Trà an toàn

Bán đảo Sơn Trà càng hấp dẫn du khách bởi vẻ đẹp nguyên sơ, hệ sinh thái đặc biệt với núi rừng, biển cả và những đàn voọc chà vá chân nâu quý hiếm, thì yêu cầu bảo vệ nơi đây càng trở nên cấp thiết. Thời gian qua, các tour trekking, du lịch sinh thái, quan sát động vật hoang dã tự phát đã kéo theo nhiều vụ lạc đường, tai nạn, mất tích, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ tác động đến rừng đặc dụng. Đà Nẵng đang siết chặt quản lý, nhưng phía sau câu chuyện “cấm” còn là bài toán lớn hơn: Bảo đảm an toàn cho du khách, bảo vệ hệ sinh thái và tổ chức thế nào để nhu cầu khám phá thiên nhiên được đáp ứng một cách có trách nhiệm.

Tháo gỡ điểm nghẽn, làm sạch mã số thuế

Tháo gỡ điểm nghẽn, làm sạch mã số thuế

Chiến dịch làm sạch mã số thuế giúp sàng lọc rủi ro, ngăn chặn việc lợi dụng doanh nghiệp (DN) “ảo”, DN “ma” để trốn thuế, làm sạch môi trường kinh doanh, chống thất thu ngân sách.

Từ quản lý thông tin đến dẫn dắt nhận thức xã hội

Từ quản lý thông tin đến dẫn dắt nhận thức xã hội

Dẫn dắt nhận thức không có nghĩa là áp đặt nhận thức. Muốn định hướng hiệu quả, trước hết phải hiểu xã hội đang quan tâm điều gì, băn khoăn điều gì và vì sao một thông tin lại có thể tạo ra những phản ứng mạnh...

Nghị quyết 26 NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới của Bộ Chính trị cùng với những Nghị quyết trụ cột khác đã tạo ra những cơ hội, xung lực mới cho du lịch phát triển… Đây là khẳng định của Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu trong cuộc phỏng vấn ngày 7/9 do Báo Công an nhân dân thực hiện.

Bảo vệ từ sớm, từ xa nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Bảo vệ từ sớm, từ xa nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Nghị quyết số 25-NQ/TW ra đời đã phản ánh sự thích ứng kịp thời, đổi mới tư duy trước những thay đổi của thời đại số, khi không gian mạng trở thành nguồn tài nguyên chiến lược, mang đến một không gian phát triển mới trong thời đại công nghệ số và AI đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản trị quốc gia.

Tăng “sức đề kháng số” trước chiêu trò thao túng thông tin

Tăng “sức đề kháng số” trước chiêu trò thao túng thông tin

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị ngày 3/9/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Phải coi không gian mạng là địa bàn trọng yếu của công tác tư tưởng và là kênh lắng nghe Nhân dân. Phải phân biệt băn khoăn, phản biện, thông tin chưa đầy đủ với tin giả, xuyên tạc, thao túng có tổ chức; không quy chụp ý kiến khác biệt; không để thông tin giả mạo, độc hại, lệch chuẩn dẫn dắt”.

Ngăn chặn tội phạm từ sớm ngay khi hậu quả chưa xảy ra

Ngăn chặn tội phạm từ sớm ngay khi hậu quả chưa xảy ra

Mục đích của đề xuất mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của hành vi chuẩn bị phạm tội đối với 13 tội danh tại dự thảo Bộ luật Hình sự (BLHS) sửa đổi là nhằm ngăn chặn tội phạm từ sớm ngay từ khi hậu quả chưa xảy ra.

Từ tiếng trống khai trường đến một nền giáo dục mới

Từ tiếng trống khai trường đến một nền giáo dục mới

Sáng 5/9, tiếng trống khai trường vang lên cùng lúc trên cả nước, trong khung giờ thống nhất từ 7 giờ 30 đến 8 giờ 30, kết nối trực tiếp ba điểm cầu lớn Lào Cai, Gia Lai, An Giang cùng hàng chục điểm cầu tương tác khác. Hàng triệu học sinh, từ đồng bằng đến biên giới, hải đảo, cùng bước vào năm học mới trong một nghi thức chưa từng đồng bộ đến vậy. Ngày khai giảng, vì thế, không còn là sự kiện riêng của từng nhà trường mà đã trở thành một ngày hội chung của nền giáo dục quốc gia.