Đúng ngày này 70 năm trước, tại quảng trường Ba Đình lịch sử, hàng chục vạn đồng bào Hà Nội và một số tỉnh lân cận thay mặt hơn 20 triệu con dân nước Việt chứng kiến lời tuyên ngôn khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa: “Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn 80 năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng Minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do! Dân tộc đó phải được độc lập… Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”.
Cũng trong Lễ Tuyên ngôn Độc lập, hòa chung muôn triệu trái tim Việt Nam, những sỹ, nông, công, thương, binh có mặt tại quảng trường Ba Đình lịch sử đã cùng hô vang lời thề đanh thép: “Kiên quyết một lòng ủng hộ chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ủng hộ Chủ tịch Hồ Chí Minh; thề cùng Chính phủ giữ nền độc lập hoàn toàn cho Tổ quốc, chống mọi âm mưu xâm lược…”. Lời thề vang vọng non sông đó đã cố kết lòng người, nhân lên nguồn sức mạnh toàn dân tộc trong sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc và thống nhất đất nước.
 |
Thời gian 7 thập kỷ trôi qua, chúng ta càng thấy rõ ý nghĩa lịch sử của Cách mạng Tháng Tám và sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, không chỉ với Việt Nam và với cả sự phát triển của thế giới hiện đại. Trong cuốn sách “Thế giới bàn về Việt Nam” (Viện Thông tin Khoa học xã hội, Hà Nội, 1976), tác giả người Anh Thomas Hodgkin nhận định, Cách mạng Tháng Tám là một sự kiện quan trọng nhất trong lịch sử thế giới từ sau Cách mạng Tháng Mười Nga: “Đó là một cuộc cách mạng do Đảng Cộng sản lãnh đạo, một Đảng chỉ mới ra đời được 15 năm.
Đó là cuộc cách mạng đầu tiên thành công trong việc lật đổ chính quyền của chế độ thuộc địa. Nó đã nổ ra trong một thời điểm lịch sử kết thúc cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai… Như vậy, cuộc Cách mạng Tháng Tám đã đánh dấu sự bắt đầu của một thời kỳ mới, nó vạch đường ranh giới của thời đại thực dân bắt đầu nhường chỗ cho thời đại phi thực dân hóa”.
Còn nhà sử học người Na Uy Stein Tonnesson trong cuốn sách “Cách mạng Việt Nam năm 1945, Roosevelt, Hồ Chí Minh và De Gaulle trong một cuộc chiến tranh thế giới”, xuất bản năm 1991, cũng có chung nhận định: “Cách mạng Việt Nam quan trọng vì không phải đơn thuần xảy ra trong bối cảnh Việt Nam. Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 của Việt Nam nằm trong những nguồn cảm hứng chủ yếu về một đường lối đấu tranh lớn khác sau chiến tranh, quá trình phi thực dân hóa. Trong các cuộc cách mạng cộng sản, cuộc cách mạng của người Việt Nam có sức sống và làm đảo lộn nhiều nhất”.
Nhiều sử gia thế giới cũng đưa ra những đánh giá, nhận định tương tự về ý nghĩa và vai trò với lịch sử thế giới của Cách mạng Tháng Tám và nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Họ đã nhìn nhận Việt Nam là biểu tượng của phong trào giải phóng dân tộc, là đại diện cho chính nghĩa, lương tri và nỗ lực tranh đấu cho hòa bình, độc lập, tự do và tiến bộ xã hội.
Nhìn lại chặng đường 70 năm qua, từ thân phận nô lệ chìm trong lầm than, cơ cực, đất nước không có tên trên bản đồ thế giới, hơn 90% dân số mù chữ; đến nay, Việt Nam đã có quan hệ ngoại giao với hơn 180 nước quốc gia, là thành viên tích cực của Liên hợp quốc, thành viên ASEAN. Số người dân biết chữ đạt trên 95%; đời sống kinh tế, văn hóa, an sinh xã hội, an ninh quốc phòng không ngừng được cải thiện và bảo đảm… Dù còn đứng trước muôn vàn khó khăn, thách thức, song chúng ta tự hào khẳng định: Cơ đồ đất nước từ thuở lập quốc chưa bao giờ sáng lạn như hôm nay!
Ngẫm lại, những khó khăn, thách thức mà đất nước đã và sẽ phải đối diện thì nhất định chúng ta sẽ vượt qua, vững vàng đi lên bắt kịp xu thế và trình độ phát triển của thời đại. Những thử thách đó cũng là quy luật tất yếu của sự vận động phát triển; để rồi Sơn hà thiên cổ điện kim âu (Non sông nghìn thuở vững âu vàng - thơ Vua Trần Nhân Tông).
