Cước vận tải biển trên các tuyến từ châu Á tới Bờ Đông nước Mỹ và châu Âu đang tăng nhanh trong bối cảnh các doanh nghiệp phương Tây gấp rút đưa hàng về kho trước nguy cơ chính sách thương mại của Mỹ thay đổi từ cuối tháng 7.
Theo dữ liệu của nền tảng vận tải số Freightos, giá vận chuyển một container 40 feet từ Trung Quốc tới Bờ Đông nước Mỹ đã tăng lên 7.880 USD trong tuần trước, cao hơn 62% so với một tháng trước đó. Trên tuyến Trung Quốc - Địa Trung Hải, giá cước tăng 47%, lên 6.431 USD mỗi container 40 feet.
Đà tăng này đưa giá cước trên các tuyến Á - Mỹ và Á - Âu lên mức cao nhất kể từ mùa hè năm 2024, thời điểm khủng hoảng Biển Đỏ khiến nhiều hãng tàu phải thay đổi hành trình, tránh khu vực có nguy cơ bị tấn công và đi vòng qua Mũi Hảo Vọng.
Mùa cao điểm đến sớm vì nỗi lo thuế quan
Thông thường, nhu cầu vận tải biển chỉ bắt đầu tăng mạnh từ cuối mùa hè, khi các nhà bán lẻ Mỹ và châu Âu chuẩn bị hàng hóa cho Black Friday, Giáng sinh và mùa mua sắm cuối năm. Tuy nhiên, năm nay, nhiều doanh nghiệp nhập khẩu đã đẩy nhanh tiến độ đặt hàng và vận chuyển từ sớm nhằm chủ động trước nguy cơ thuế quan và các chính sách thương mại của Mỹ thay đổi.
(Ảnh: Bloomberg)
Hồi đầu tháng 6, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cho biết đang đề xuất áp thuế bổ sung 10% hoặc 12,5% đối với hàng hóa từ 60 nền kinh tế, sau cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 liên quan đến việc ngăn chặn hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.
Theo đề xuất, mức thuế 10% có thể áp dụng với hàng hóa từ Canada, Liên minh châu Âu, Anh, Đài Loan, Indonesia cùng một số nền kinh tế khác. Trong khi đó, 45 nền kinh tế còn lại, gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam, có thể chịu mức thuế 12,5%.
Đề xuất này được thị trường đặc biệt quan tâm trong bối cảnh mức phụ thu nhập khẩu toàn cầu 10% của Mỹ dự kiến hết hiệu lực vào ngày 24/7. Dù các mức thuế mới chưa phải quyết định áp dụng chính thức, khả năng chính sách thay đổi đã khiến nhiều doanh nghiệp tìm cách đưa hàng vào Mỹ trước các mốc thời gian quan trọng.
Ông Michael Aldwell - Phó chủ tịch điều hành phụ trách logistics đường biển tại Kuehne+Nagel cho biết, các doanh nghiệp đang nỗ lực đưa hàng, hoặc ít nhất một phần hàng hóa vào Mỹ trước thời hạn này.
Theo BIMCO, sự bất định về thuế quan cùng chi phí nhiên liệu gia tăng đang kích hoạt làn sóng vận chuyển sớm, đặc biệt trên các tuyến hướng tới thị trường Mỹ, qua đó đẩy giá cước đi lên.
Ông Judah Levine - Trưởng bộ phận nghiên cứu tại Freightos nhận định, cước vận tải tăng không chỉ do nhu cầu nhập hàng sớm, mà còn bởi các chủ hàng và doanh nghiệp giao nhận muốn tránh nguy cơ gián đoạn vận chuyển trong mùa hè, cũng như khả năng chi phí nhiên liệu leo thang do căng thẳng tại Trung Đông.
Cùng quan điểm, ông Jonathan Colehower - Giám đốc điều hành phụ trách vận hành toàn cầu và chuỗi cung ứng tại công ty công nghệ UST cho rằng, rủi ro địa chính trị và các rào cản thương mại đang buộc nhiều doanh nghiệp phải lập kế hoạch xa hơn. Theo ông, một số công ty có thể đang đặt hàng nhiều hơn nhu cầu thực tế, song lựa chọn này xuất phát từ tâm lý thà dự phòng dư hàng còn hơn rơi vào tình trạng thiếu hàng khi thị trường biến động.
Doanh nghiệp đối mặt rủi ro kép
Dù tăng nhanh trong thời gian ngắn, giá cước vận chuyển container 40 feet hiện vẫn thấp hơn mức đỉnh gần 9.800 USD từng được ghi nhận trong năm 2024, theo Freightos. Tuy vậy, diễn biến này cho thấy thị trường vận tải biển vẫn đặc biệt nhạy cảm trước các biến động về thương mại, chi phí nhiên liệu và địa chính trị.
Đà tăng hiện nay cũng gợi lại mùa hè năm 2024, khi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Yemen buộc nhiều hãng tàu phải hạn chế hoặc ngừng đi qua Biển Đỏ và kênh đào Suez. Việc chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng khi đó kéo dài hành trình thêm từ 10 ngày đến 2 tuần, làm giảm hiệu quả khai thác đội tàu và thu hẹp nguồn cung chỗ trên các tuyến chính.
Khi nhiều nhà nhập khẩu đồng loạt tích trữ hàng và đẩy sớm đơn hàng, năng lực vận tải trên các tuyến chủ chốt nhanh chóng bị siết lại. Điều này khiến giá cước giao ngay tăng mạnh, đồng thời làm gia tăng áp lực lên các doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào nguồn hàng từ châu Á như bán lẻ, điện tử, dệt may, đồ gia dụng, nội thất và thiết bị công nghiệp.
Trong ngắn hạn, doanh nghiệp có thể hấp thụ một phần chi phí để duy trì giá bán và thị phần. Tuy nhiên, nếu mặt bằng cước cao kéo dài, chi phí logistics có thể dần được chuyển vào giá hàng hóa, qua đó gia tăng sức ép lạm phát tại các thị trường tiêu dùng lớn.
Việc đưa hàng về sớm cũng làm tăng nhu cầu vốn lưu động, chi phí kho bãi và rủi ro tồn kho. Nếu sức mua không đạt kỳ vọng hoặc chính sách thuế quan bị điều chỉnh, các nhà nhập khẩu có thể đối mặt với lượng hàng dư thừa và biên lợi nhuận thu hẹp.
Trong khi đó, với các hãng tàu, cước vận tải tăng là tín hiệu tích cực sau giai đoạn thị trường chịu sức ép bởi năng lực vận tải mới gia tăng và nhu cầu thương mại toàn cầu phục hồi chậm. Tuy nhiên, khả năng duy trì đà tăng của giá cước vẫn phụ thuộc lớn vào quyết định chính sách của Mỹ, diễn biến chi phí nhiên liệu và mức độ ổn định trên các tuyến hàng hải quốc tế trong những tháng tới.
Nếu Mỹ triển khai chính sách thuế mới hoặc rủi ro địa chính trị tiếp tục làm gián đoạn hoạt động vận tải, nhu cầu đưa hàng về sớm có thể còn duy trì. Ngược lại, nếu chính sách được điều chỉnh hoặc tâm lý tích trữ hạ nhiệt, lượng hàng dồn về trước hạn có thể giảm nhanh, kéo giá cước hạ nhiệt sau đợt tăng nóng hiện nay.
