Ứng dụng thuê bao bùng nổ, người dùng mắc “bẫy” miễn phí

Chỉ cần tìm kiếm một công cụ chỉnh ảnh, quét tài liệu, học ngoại ngữ hay tạo nội dung bằng AI, người dùng có thể bắt gặp hàng loạt ứng dụng cùng lời mời chào “dùng thử miễn phí”. Không ít ứng dụng được quảng cáo dày đặc trên Facebook, TikTok và các trò chơi trên smartphone, dẫn khách hàng tới màn hình đăng ký thuê bao.

Phía sau lời mời trải nghiệm từ 3 ngày đến một tháng là cơ chế gần như giống nhau: muốn dùng thử, khách hàng phải liên kết phương thức thanh toán; hết thời hạn miễn phí, gói dịch vụ tự động chuyển sang trả phí nếu không được chủ động hủy. Chỉ một lần xác nhận, người dùng có thể kích hoạt khoản thanh toán kéo dài cả năm.

“Bẫy” không nằm ở việc ứng dụng thu phí, mà ở cách quyền lợi được làm nổi bật trong khi nghĩa vụ thanh toán dễ bị bỏ qua. Dòng chữ “miễn phí 3 ngày”, “mở khóa toàn bộ tính năng” hoặc “hủy bất cứ lúc nào” thường xuất hiện lớn và bắt mắt; mức phí, chu kỳ gia hạn và tổng số tiền phải trả lại nằm ở vị trí ít được chú ý hơn.

Chỉ đến khi nhận được tin nhắn báo trừ tiền, nhiều người mới nhớ tới ứng dụng đã tải trước đó. Họ chỉ định chỉnh vài bức ảnh, quét một tài liệu hoặc thử công cụ AI, nhưng một lần bấm “dùng thử miễn phí” đã vô tình kích hoạt gói thuê bao dài hạn.

Chị Nguyễn Thu Hà, 34 tuổi, trú tại phường Hà Đông, Hà Nội, tải một ứng dụng chỉnh sửa ảnh vì thấy quảng cáo “dùng thử miễn phí 7 ngày”. Sau vài lần sử dụng, chị xóa ứng dụng khỏi điện thoại và cho rằng dịch vụ đã được chấm dứt. Một tuần sau, tài khoản bị trừ 829.000 đồng cho gói thuê bao một năm. Chị Hà bức xúc cho biết: “Tôi chỉ định dùng thử để chỉnh vài bức ảnh, không có nhu cầu mua gói cả năm. Đến khi nhận tin nhắn của ngân hàng, tôi mới biết xóa ứng dụng không đồng nghĩa với hủy đăng ký”.

Trong khi đó, anh Trần Minh Đức, 39 tuổi, trú tại phường Ba Đình, Hà Nội, đăng ký dùng thử một ứng dụng học tiếng Anh trên chiếc điện thoại con đang sử dụng. Do không thường xuyên kiểm tra thiết bị, anh quên thời điểm kết thúc gói miễn phí và chỉ phát hiện thuê bao đã được gia hạn khi tài khoản bị trừ tiền. “Phần quảng cáo khiến tôi chú ý nhiều nhất là 14 ngày miễn phí. Thông tin về mức phí sau đó và việc tự động gia hạn không để lại ấn tượng rõ ràng. Nếu có thông báo nổi bật trước ngày thu tiền, tôi đã chủ động hủy”, anh Đức chia sẻ.

Những câu chuyện trên phản ánh một thực tế, người dùng thường tải ứng dụng để trải nghiệm tức thời, sử dụng vài lần rồi xóa hoặc không mở lại. Tuy nhiên, gói thuê bao vẫn tồn tại trên tài khoản thanh toán.

Bất ngờ lớn nhất thường nằm ở chu kỳ thu phí. Người dùng có thể nghĩ mình sẽ thanh toán theo tháng, nhưng gói được lựa chọn sẵn lại là gói một năm. Mức giá quảng cáo được quy đổi theo tuần hoặc tháng, trong khi toàn bộ phí thuê bao năm được thu một lần.

Chẳng hạn, ứng dụng hiển thị mức “chỉ từ 69.000 đồng mỗi tháng” nhưng thực tế có thể thu hơn 800.000 đồng ngay khi thời gian dùng thử kết thúc. Với những công cụ chỉnh sửa ảnh, tạo nội dung bằng AI hoặc phục vụ công việc chuyên môn, phí thuê bao năm có thể lên tới vài triệu đồng.

Thông tin về khoản phí thường vẫn xuất hiện trên màn hình xác nhận nhưng có thể được trình bày bằng chữ nhỏ, nằm dưới nút “Tiếp tục” hoặc “Dùng thử miễn phí”. Phần bắt mắt nhất lại dành cho số ngày trải nghiệm và những tính năng được mở khóa, khiến người dùng dễ nhìn thấy quyền lợi trước mắt nhưng bỏ qua nghĩa vụ thanh toán.

Một số ứng dụng còn đưa khách hàng qua nhiều màn hình giới thiệu, liên tục yêu cầu bấm “Tiếp tục”, “Bắt đầu ngay” hoặc “Mở khóa”. Sau hàng loạt thao tác gần giống nhau, người sử dụng có thể không nhận ra nút xác nhận cuối cùng đã kích hoạt thuê bao.

Có người sau khi dùng thử đã xóa ứng dụng và cho rằng như vậy là chấm dứt dịch vụ. Tuy nhiên, gỡ ứng dụng khỏi điện thoại thường không đồng nghĩa hủy đăng ký. Gói thuê bao vẫn được quản lý trong tài khoản Apple, Google hoặc hệ thống của nhà cung cấp và tiếp tục gia hạn khi đến kỳ.

Trên diễn đàn hỗ trợ Google Play, một người dùng thực tế phản ánh đã kích hoạt gói dùng thử 7 ngày nhưng quên hủy. Khi thời gian trải nghiệm kết thúc, hệ thống tự động thu 829.000 đồng cho gói một năm. Người này đã liên hệ nhà phát triển xin hoàn tiền nhưng phải chờ xem xét.

Bản thân người viết bài này cũng từng mất tiền oan khi tải ứng dụng dùng thử “Cleanup”. Đây là phần mềm di động giúp người dùng giải phóng bộ nhớ bằng cách tìm và xóa ảnh trùng lặp, video nặng hoặc sắp xếp lại danh bạ. Cụ thể, sau khi tải ứng dụng về và sử dụng miễn phí vài lần, phóng viên đã quên hủy gói “dùng thử miễn phí”, một thời gian ngắn sau, tài khoản tự động trừ 90 nghìn đồng, lý do là nộp phí dùng app “cleanup”.

Đừng chỉ xóa ứng dụng khi không muốn trả phí

“Dùng thử miễn phí” không có nghĩa nhà cung cấp được phép làm mờ những khoản phí sẽ phát sinh sau đó. Nói về vấn đề này, luật sư Nguyễn Anh Hùng (Đoàn luật sư Hà Nội) cho biết, theo Điều 38 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, khi giao kết hợp đồng từ xa, tổ chức, cá nhân kinh doanh phải cung cấp chính xác, đầy đủ thông tin về sản phẩm, dịch vụ, giá, phương thức thanh toán, thời hạn, điều kiện chấm dứt hợp đồng và các chi phí có thể phát sinh.

“Với dịch vụ thuê bao, người dùng cần được thông báo rõ thời gian dùng thử, mức phí sau khi hết hạn miễn phí, chu kỳ thanh toán, gói được lựa chọn và cơ chế tự động gia hạn. Nếu quảng cáo chỉ làm nổi bật chữ “miễn phí” nhưng trình bày mờ nhạt khoản tiền sẽ bị thu, người tiêu dùng có thể không hiểu đầy đủ bản chất giao dịch. Rủi ro càng lớn khi ứng dụng mặc định chọn gói năm, khiến người dùng có thể bị trừ một khoản tiền lớn trong một lần”, luật sư Hùng chia sẻ.

Để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phóng viên đã tìm cách liên hệ với một vị phó chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam nhưng người này luôn tìm cách né tránh. Đỉnh điểm là hành động chặn số điện thoại của phóng viên.

Trước tình trạng nhiều người đã mất tiền oan với gói “dùng thử miễn phí”, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã khuyến cáo người tiêu dùng khi giao dịch dịch vụ trực tuyến cần đọc kỹ điều khoản thanh toán, chính sách hoàn tiền, quyền và nghĩa vụ của các bên; đồng thời lưu giữ hóa đơn điện tử, email xác nhận và nội dung quảng cáo làm căn cứ khi phát sinh tranh chấp.

Người dùng cần phân biệt giữa tải ứng dụng miễn phí và sử dụng dịch vụ miễn phí. Dòng chữ “mua hàng trong ứng dụng” hoặc “in-app purchases” là dấu hiệu cho thấy chi phí có thể phát sinh.

Trước khi dùng thử, cần kiểm tra thời điểm kết thúc, số tiền sẽ bị thu, chu kỳ thanh toán và nơi quản lý đăng ký. Mức “49.000 đồng mỗi tuần” có thể tương đương hơn 2,5 triệu đồng nếu duy trì trong một năm. Cụm từ “69.000 đồng mỗi tháng, thanh toán hằng năm” có thể đồng nghĩa hơn 800.000 đồng sẽ được trừ trong một lần.

Người dùng có thể hủy gia hạn ngay sau khi kích hoạt nếu nền tảng vẫn cho phép sử dụng dịch vụ đến hết thời gian miễn phí. Đồng thời, nên đặt lịch nhắc trước hạn ít nhất hai ngày và thường xuyên kiểm tra danh sách thuê bao.

Trên iPhone hoặc iPad, người dùng có thể vào “Cài đặt”, chọn tên tài khoản, mở mục “Đăng ký” và chọn ứng dụng cần hủy. Với Android, người dùng mở Google Play, chọn “Thanh toán và gói thuê bao”, sau đó vào “Gói thuê bao” để kiểm tra. Xóa biểu tượng ứng dụng không thay thế cho thao tác hủy đăng ký. Người dùng phải kiểm tra trạng thái đến khi nhận được xác nhận chấm dứt gia hạn.

Rủi ro còn lớn hơn với những ứng dụng trôi nổi được quảng cáo qua mạng xã hội, tin nhắn hoặc đường dẫn lạ. Một số quảng cáo yêu cầu tải tệp ngoài kho ứng dụng, cấp nhiều quyền truy cập hoặc nhập thông tin thẻ trên website không rõ đơn vị vận hành.

Khi đó, người dùng không chỉ đối mặt với phí thuê bao mà còn có nguy cơ bị đánh cắp thông tin thẻ, tài khoản, dữ liệu cá nhân hoặc bị cài phần mềm độc hại. Vì vậy, không nên tải ứng dụng từ đường dẫn không xác định, cung cấp mã OTP hoặc nhập thông tin thanh toán trên trang thiếu thông tin về nhà cung cấp.

Nếu đã bị trừ tiền ngoài mong muốn, người dùng cần hủy gia hạn ngay; chụp lại thông tin gói, nội dung quảng cáo và màn hình đăng ký; lưu hóa đơn rồi gửi yêu cầu hoàn tiền sớm nhất qua Apple, Google hoặc nhà phát triển.

Nếu cho rằng ứng dụng che giấu thông tin, quảng cáo gây nhầm lẫn, thu tiền trái với điều kiện công bố hoặc không giải quyết quyền lợi, người dùng có thể phản ánh tới cơ quan quản lý hoặc tổ chức bảo vệ người tiêu dùng. Hóa đơn, email xác nhận, ảnh chụp giao diện và nội dung trao đổi với nhà cung cấp là những chứng cứ quan trọng.

Một bản dùng thử chỉ thực sự miễn phí khi người dùng biết rõ điều gì sẽ xảy ra sau khi thời hạn kết thúc. Nếu doanh nghiệp nhấn mạnh quyền trải nghiệm nhưng làm mờ nghĩa vụ thanh toán, nút “dùng thử” rất dễ trở thành cánh cửa dẫn tới một hợp đồng thuê bao mà người dùng chỉ nhận ra sau khi tiền đã rời khỏi tài khoản.