Vận tải biển “ngược sóng” chuyển đổi xanh

Quá trình xanh hóa ngành vận tải biển toàn cầu đang gặp sóng gió khi căng thẳng địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng và rủi ro an ninh hàng hải khiến các dự án đầu tư giảm phát thải bị đình trệ, đe dọa mục tiêu trung hòa carbon.

Những cơn sóng ngược

Ngành vận tải biển, vốn đảm nhận khoảng 80% khối lượng thương mại toàn cầu, đang phải đối mặt với một giai đoạn đầy thách thức trong nỗ lực cắt giảm khí thải nhà kính. Sau khi Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thông qua mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050, hàng loạt hãng vận tải lớn từng cam kết đầu tư vào nhiên liệu thay thế như amoniac, methanol xanh và hydro. Tuy nhiên, tiến độ chuyển đổi thực tế đang chậm lại, trong bối cảnh chi phí tăng cao, nguồn cung nhiên liệu mới khan hiếm và các rủi ro chính trị đang định hình lại tuyến hàng hải toàn cầu.

1,.jpg -0
Ngành vận tải biển toàn cầu đang bị chậm lại trên hành trình xanh hóa 

Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng sự bất ổn của giá năng lượng, xung đột tại các tuyến hàng hải quan trọng như Biển Đỏ, eo biển Hormuz hay Biển Đông khiến các hãng tàu ngần ngại đầu tư dài hạn. Trong bối cảnh dòng hàng hóa liên tục bị gián đoạn, ưu tiên của nhiều doanh nghiệp hiện nay là bảo đảm an ninh vận hành và chi phí, thay vì đặt cược vào các dự án trung hòa carbon có rủi ro tài chính cao.

Theo Hiệp hội Vận tải biển quốc tế (ICS), chỉ khoảng 6% đội tàu thương mại hiện nay có thể sử dụng nhiên liệu thay thế hoặc được thiết kế sẵn cho chuyển đổi năng lượng. Trong khi đó, phần lớn đội tàu đang hoạt động vẫn phụ thuộc vào dầu nhiên liệu nặng, loại phát thải nhiều sulfur và carbon nhất.

Việc nâng cấp hoặc thay thế toàn bộ hệ thống tàu đòi hỏi chi phí khổng lồ, ước tính lên tới hàng nghìn tỷ USD trong 3 thập kỷ tới. Khi môi trường tài chính toàn cầu thắt chặt, lãi suất tăng và các ngân hàng trở nên thận trọng hơn với các khoản vay xanh, dòng vốn dành cho chuyển đổi năng lượng trong vận tải biển ngày càng co hẹp.

Các tập đoàn vận tải hàng đầu như Maersk, MSC hay Hapag-Lloyd đều thừa nhận tiến trình đầu tư vào nhiên liệu xanh đang gặp nhiều trở ngại. Maersk - hãng tiên phong đặt hàng tàu chạy bằng methanol gần đây buộc phải tạm hoãn một số hợp đồng do giá nhiên liệu sinh học tăng gấp 3 lần so với năm 2022, trong khi mạng lưới cung ứng vẫn còn rời rạc. Đáng chú ý, các nhà máy sản xuất methanol xanh hiện tập trung chủ yếu tại Bắc Âu và Bắc Mỹ, khiến các tuyến vận tải ở châu Á khó tiếp cận nguồn nhiên liệu này.

Bên cạnh yếu tố chi phí, khung pháp lý thiếu đồng bộ giữa các khu vực cũng làm tiến trình xanh hóa chậm lại. Liên minh châu Âu đã triển khai cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và mở rộng hệ thống thương mại khí thải (ETS) sang lĩnh vực hàng hải, buộc các hãng tàu hoạt động tại khu vực này phải trả phí phát thải, trong khi nhiều quốc gia ngoài EU chưa có quy định tương tự.

Ngoài ra, các loại nhiên liệu xanh như amoniac và hydro đòi hỏi hạ tầng lưu trữ, vận chuyển đặc biệt, song việc xây dựng tại những khu vực bất ổn chính trị lại tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các chuyên gia Đại học Copenhagen cho rằng, sự thiếu chắc chắn về an ninh khu vực đang khiến doanh nghiệp dè dặt với các dự án dọc tuyến vận tải trọng yếu nối châu Á - Trung Đông - châu Âu.

Bước ngoặt cần thiết

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), vận tải biển chiếm khoảng 3% tổng lượng phát thải toàn cầu. Nhưng con số này có thể còn tăng nếu các tuyến vận tải tiếp tục bị gián đoạn bởi căng thẳng chính trị. Các chuyên gia cảnh báo rằng, trong khi các nền kinh tế phát triển tập trung đầu tư vào công nghệ xanh, nhiều quốc gia đang phát triển, đặc biệt là các nước phụ thuộc vào xuất khẩu hàng hóa có nguy cơ bị bỏ lại phía sau, do thiếu nguồn vốn và hạ tầng phù hợp.

Tại châu Á, Trung Quốc và Hàn Quốc vẫn là hai trung tâm đóng tàu lớn nhất thế giới, nhưng tiến trình chuyển đổi sang sản xuất tàu sử dụng nhiên liệu thay thế đang chậm hơn kỳ vọng. Một phần nguyên nhân là do nguồn cung hydro xanh và amoniac chưa đủ ổn định, trong khi chi phí lưu trữ, vận hành và an toàn kỹ thuật còn là bài toán khó. Ở chiều ngược lại, các nhà sản xuất thiết bị châu Âu và Mỹ đang chịu tác động từ căng thẳng thương mại, khiến chuỗi cung ứng linh kiện và vật liệu mới bị đứt gãy.

Các chuyên gia Đại học Groningen (Hà Lan) cho rằng để quá trình chuyển đổi xanh có thể tiến xa hơn, cần thiết lập “hành lang an toàn” cho các dự án năng lượng sạch trên biển, giúp chúng không bị gián đoạn bởi biến động địa chính trị. Việc tăng cường chia sẻ dữ liệu, thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định môi trường giữa các quốc gia cũng được xem là điều kiện tiên quyết nhằm tạo ra sự minh bạch và ổn định dài hạn.

Hành trình hướng tới một ngành vận tải biển trung hòa carbon đang đối mặt với “vùng nước xoáy” của thời cuộc. Khi an ninh hàng hải trở thành ưu tiên hàng đầu và căng thẳng địa chính trị chưa hạ nhiệt, các dự án đầu tư xanh buộc phải chậm lại để thích ứng với thực tế mới. Tuy vậy, giới chuyên gia nhận định sự chững lại này không đồng nghĩa với thất bại, mà là giai đoạn cần thiết để tái định hình chiến lược, xây dựng cơ chế phối hợp giữa an ninh, năng lượng và môi trường ở tầm toàn cầu.

Nếu các quốc gia và doanh nghiệp có thể vượt qua những rào cản địa chính trị, tiến trình chuyển đổi xanh trong vận tải biển không chỉ góp phần giảm phát thải mà còn mở ra mô hình hợp tác mới, nơi an ninh và phát triển bền vững cùng song hành.  

Trần Minh

Các tin khác

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.

Cá độ bóng đá “nóng” cùng World Cup

Cá độ bóng đá “nóng” cùng World Cup

Ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh (FIFA World Cup 2026) mặc dù mới khởi tranh, chỉ mới đi hết nửa chặng đường, song vấn nạn đánh bạc, cá độ bóng đá trên không gian mạng tại Việt Nam đã “nóng” chẳng kém cạnh trên sân cỏ ở Bắc Mỹ. Nhiều đường dây cùng hàng loạt đối tượng, dù hoạt động kín kẽ, tinh vi song vẫn bị lực lượng Công an lật tẩy, xóa sổ trên khắp cả nước.

World Cup 2026 có thực sự bùng nổ như kỳ vọng?

World Cup 2026 có thực sự bùng nổ như kỳ vọng?

Trước khi World Cup 2026 khởi tranh, nhiều chuyên gia dự báo Bắc Mỹ sẽ chứng kiến một “cơn sốt” du lịch chưa từng có. Tuy nhiên, sau hơn hai tuần vòng bảng, bức tranh thực tế lại phức tạp hơn nhiều. Trong khi các sân vận động liên tục lập kỷ lục về lượng khán giả, không ít khách sạn và hãng hàng không vẫn đang chờ đợi làn sóng du khách mà họ kỳ vọng từ nhiều tháng trước.

Nhìn từ xu thế dùng AI dựng lại lịch sử

Nhìn từ xu thế dùng AI dựng lại lịch sử

Công nghệ và đặc biệt là Al phát triển đã giúp nhiều câu chuyện lịch sử được tái hiện, đăng tải trên các nền tảng mạng xã hội, bao gồm cả sự tích cực và những vấn đề chưa lường hết được. Đa phần trong số đó lại xuất phát từ các nhà nghiên cứu nghiệp dư, hoặc chỉ đơn giản là yêu thích các câu chuyện lịch sử, và rất cần góc nhìn, đánh giá từ những người có chuyên môn.

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Không còn là những lời phán truyền miệng ở cổng chùa hay góc chợ, mê tín dị đoan đang được nâng cấp thành những chiếc bẫy tinh vi trên không gian mạng. Từ vụ nữ thầy bói lừa 31 người chiếm đoạt hơn 28 tỷ đồng đến các đường dây sử dụng hàng chục nhân viên gọi điện tự xưng "cô đồng", hàng nghìn người đã trở thành nạn nhân khi nỗi sợ bị biến thành công cụ thao túng và niềm tin mù quáng trở thành món hàng để trục lợi.

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Doanh thu hàng trăm tỷ đồng và sức hút mạnh mẽ với khán giả đang đưa phim kinh dị trở thành thể loại nổi bật nhất của điện ảnh Việt. Nhưng khi ngày càng nhiều tác phẩm chạy theo yếu tố giật gân, máu me và tâm linh, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để thị trường không rơi vào vòng xoáy của những trào lưu ngắn hạn.

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Khi các cầu thủ bước ra sân trước hàng chục nghìn khán giả, phần lớn người hâm mộ trên thế giới chỉ quan tâm đến một điều: điều gì sẽ xảy ra trong 90 phút trên sân cỏ. Nhưng ở World Cup 2026, có một cuộc chơi khác cũng đang diễn ra song song. Đó là cuộc chơi của tiền bạc, quyền lực và những trải nghiệm xa xỉ mà phần lớn người hâm mộ chỉ có thể hình dung qua những con số.

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, vấn đề giữ gìn sự trung thực và đạo đức trong sáng tạo nghệ thuật của nghệ sĩ đang là vấn đề cấp thiết được đặt ra.

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Dân số nhiều nước châu Á đang già đi với tốc độ chưa từng có. Nhưng, thay vì nhìn nhận xu hướng đó như một gánh nặng, lục địa này đang chọn cách nhìn nhận tích cực hơn, khi xem người cao tuổi cũng là một động lực kinh tế.

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Vụ việc xuất hiện yếu tố từ tác phẩm sắp đặt Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang trong MV “Come My Way” của ca sĩ Sơn Tùng M-TP đã bộc lộ những hạn chế trong quy trình kiểm soát sở hữu trí tuệ và xử lý khủng hoảng của các đơn vị sản xuất nội dung thương mại, đồng thời đặt ra yêu cầu về năng lực quản trị quyền tác giả trong công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Người phụ nữ gây "ám ảnh" nhất đối với chị em bỉm sữa hành nghề kinh doanh online thời gian vừa qua đó chính là Hoàng Lê Ngọc My, sinh năm 1992, trú tại một con ngõ trên phố Lê Duẩn, phường Cửa Nam, Hà Nội. Hàng xóm nơi đây đã quá quen với cảnh hầu như ngày nào cũng có shipper hoặc chủ shop đến đòi nợ vì My nhận hàng, ăn xong rồi nhưng... không trả.

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Thị trường hàng hóa diễn biến trái chiều sau thỏa thuận Mỹ - Iran: giá vàng tăng mạnh do rủi ro địa chính trị chưa hoàn toàn hạ nhiệt, còn dầu lao dốc khi nhà đầu tư kỳ vọng nguồn cung Iran sớm quay lại thị trường.