Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Căng thẳng leo thang giữa Iran và Hoa Kỳ đang đẩy eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng huyết mạch của thế giới vào tình trạng phong tỏa khiến chuỗi cung ứng toàn cầu rơi vào trạng thái xáo trộn nghiêm trọng. Hàng nghìn tàu thuyền mắc kẹt giữa vòng xoáy địa chính trị, buộc các hãng vận tải phải đứng trước lựa chọn khó khăn: chấp nhận chờ đợi trong rủi ro hoặc tìm kiếm lộ trình thay thế với chi phí đắt đỏ chưa từng có.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama -0
Tàu vận tải chuyển hướng qua kênh đào Panama để tránh rủi ro tại Hormuz.

Trong bối cảnh đó, Kênh đào Panama nhanh chóng trở thành điểm đến ưu tiên. Tuy nhiên, làn sóng chuyển hướng này đã biến tuyến đường thủy chiến lược tại Trung Mỹ thành một “sàn đấu giá” không gian vận chuyển - nơi các doanh nghiệp sẵn sàng chi trả mức phí ngày càng cao để giành quyền đi qua sớm.

Theo ACP, cuộc xung đột tại Trung Đông đang khiến lưu lượng tàu qua kênh đào Panama tăng đáng kể. Tại cuộc họp ngày 28/4, ông Victor Vial - Giám đốc tài chính của ACP cho biết, xu hướng này sẽ còn tiếp diễn cho đến khi tình hình khu vực ổn định trở lại.

Cụ thể, kể từ tháng 10/2025 đến nay, kênh đào đã ghi nhận khoảng 300 lượt tàu qua lại tăng lên so với cùng kỳ năm trước. Sự gia tăng này phản ánh rõ nét việc các hãng vận tải điều chỉnh tuyến đường để tránh khu vực gần Iran. Nhu cầu giành suất qua kênh đào tăng mạnh cũng kéo theo giá đấu tăng cao. Hiện, số lượng tàu chở hàng hóa được định tuyến lại hoặc chuyển sang mua từ các quốc gia khác nhằm tránh tuyến đường qua Hormuz ngày càng lớn. Giới chuyên gia nhận định, căng thẳng tại Hormuz không chỉ làm gián đoạn vận tải mà còn tác động trực tiếp đến chi phí logistics và giá hàng hóa toàn cầu.

Luật sư và nhà phân tích Rodrigo Noriega tại Panama City cho biết: “Với các vụ đánh bom, tên lửa, máy bay không người lái… các công ty cho rằng đi qua kênh đào Panama an toàn hơn và ít tốn kém hơn về tổng thể. Tuy nhiên, tất cả những yếu tố này đang ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu”. Ông cũng cho rằng chính phủ Panama đang “tối đa hóa lợi nhuận” từ hoạt động vận hành kênh đào trong bối cảnh nhu cầu tăng cao.

Phí qua kênh tăng mạnh, xuất hiện những thương vụ “không tưởng”

Theo Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama (ACP), chi phí trung bình để một con tàu đi qua kênh đào hiện dao động từ 300.000 đến 400.000 USD, tùy thuộc vào loại tàu. Với những tàu không đặt chỗ trước, doanh nghiệp có thể tham gia cơ chế đấu giá để giành suất đi sớm hơn thay vì phải chờ đợi nhiều ngày ngoài khơi. Trước đây, mức phí bổ sung cho quyền ưu tiên này chỉ khoảng 250.000-300.000 USD. Tuy nhiên, trong những tuần gần đây, chi phí đã tăng vọt lên trung bình khoảng 425.000 USD, phản ánh nhu cầu cấp bách của các hãng vận tải trong bối cảnh tuyến Hormuz bị gián đoạn.

Ông Ricaurte Vásquez - Giám đốc điều hành Kênh đào Panama cho biết: “Mức phí trung bình cho mỗi lượt tàu qua kênh hiện dao động khoảng 400.000 - 425.000 USD. Những trường hợp cá biệt mà dư luận đang cố ‘bình thường hóa’ thực chất không phản ánh đúng thực tế. Nhóm tàu chấp nhận chi hàng triệu USD để ưu tiên qua kênh chiếm chưa đầy 5% tổng số tàu lưu thông”.

Dù vậy, thị trường đã ghi nhận những giao dịch vượt xa mức thông thường. Cá biệt, một doanh nghiệp đã chi tới 4 triệu USD chỉ để giành quyền đi qua kênh đào ngay lập tức - con số được xem là “không tưởng” trong ngành vận tải biển. Theo ông Vásquez, mức phí cao bất thường này không phải do tình trạng ùn tắc mà chủ yếu xuất phát từ các thay đổi lộ trình vào phút chót và nhu cầu vận chuyển cấp bách. Trong vận tải biển quốc tế, việc chậm trễ có thể khiến doanh nghiệp phải đối mặt với các khoản phạt hợp đồng gấp 10-15 lần chi phí quá cảnh. Do đó, trong nhiều trường hợp, việc chi hàng triệu USD để rút ngắn thời gian vận chuyển vẫn là lựa chọn tối ưu về mặt kinh tế.

Một ví dụ điển hình là tàu chở nhiên liệu ban đầu hướng đến châu Âu nhưng buộc phải chuyển hướng sang Singapore do biến động địa chính trị và nhu cầu nhiên liệu tại đây. Để kịp tiến độ, doanh nghiệp đã chấp nhận trả thêm 4 triệu USD để được ưu tiên qua kênh đào. Không chỉ trường hợp này, các công ty dầu khí khác cũng đã chi thêm hơn 3 triệu USD ngoài phí cơ bản để đẩy nhanh hành trình trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh.

Không thể thay thế hoàn toàn eo biển Hormuz

Dù đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn hiện nay, kênh đào Panama không thể thay thế hoàn toàn eo biển Hormuz. Theo các chuyên gia, khoảng 6% dòng chảy thương mại toàn cầu đi qua tuyến này, chủ yếu là các mặt hàng như linh kiện ôtô, ngũ cốc và hàng điện tử tiêu dùng. Một phần dầu mỏ cũng được vận chuyển qua đây, nhưng quy mô còn hạn chế.

Đáng chú ý, các tàu chở dầu siêu lớn không thể đi qua kênh đào do hạn chế về kích thước, khiến tuyến đường này không thể đảm nhận vai trò thay thế cho Hormuz - nơi có lưu lượng vận chuyển năng lượng lớn hơn nhiều. Dù hiện tại kênh đào Panama không bị ùn tắc nhờ cơ chế vận hành linh hoạt, việc chi phí vận tải tăng cao đang đặt ra nguy cơ lan tỏa sang toàn bộ nền kinh tế. Các chuyên gia cảnh báo nếu xung đột kéo dài, chi phí logistics sẽ tiếp tục leo thang và cuối cùng được chuyển sang người tiêu dùng thông qua giá hàng hóa. “Không ai thực sự lường trước được những tác động tiềm tàng mà xung đột sẽ gây ra đối với thương mại toàn cầu”, ông Noriega nhận định.

Trong bối cảnh đó, sự dịch chuyển dòng chảy thương mại qua kênh đào Panama không chỉ là giải pháp tình thế, mà còn phản ánh mức độ nhạy cảm của hệ thống thương mại toàn cầu trước các cú sốc địa chính trị.

Kim Ngân

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.