Bội thực phim, cẩn thận “rác” văn hóa

Thắng lợi về doanh thu của những phim như "Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh", "Em là bà nội của anh", "Em chưa 18"… mấy năm gần đây đã khiến thị trường điện ảnh Việt trở nên sôi động hơn hẳn. Sự sôi động tất nhiên luôn mang lại cho chúng ta cảm giác tích cực, nhưng có lẽ, không nên quên rằng cái gì cũng có hai mặt của nó, và đằng sau lớp vỏ tích cực kia vẫn là một nguy cơ tiềm ẩn rất lớn, đủ có thể khiến Điện ảnh Việt thêm lần nữa bị tổn thương. 

Theo ước tính, năm 2018, cả thị trường điện ảnh Việt có khoảng 60 phim được làm mới. Đó thực sự là một "kỷ lục" đáng ngại bởi, dù là nghệ thuật đi nữa, điện ảnh vẫn không thể nằm ngoài quy luật thị trường. Khi mà lượng cung vượt quá cầu, chắc chắn sẽ có không ít nhà đầu tư phải chịu lỗ nặng, bởi ngoài chuyện chinh phục khán giả, giải quyết sức ép cạnh tranh trong bối cảnh thị trường rạp chiếu phim Việt Nam đang nằm trong tay vài "con cá lớn" là một bài toán cực khó, nếu không nói là bài toán không thể tìm đáp án.

Trong bối cảnh dư thừa phim như trên, đã có thông tin được tiết lộ rằng, các nhà sản xuất hiện thời đã phải chủ động dời lại lịch ra mắt phim của mình (dự kiến trong năm 2018) từ 6 tháng tới 1 năm. Điều đó có nghĩa là, nhiều bộ phim lẽ ra được nhắm cho thị trường 2018 cuối cùng đã phải đẩy sang năm 2019 mới được phát hành để tránh lỗ do cạnh tranh quá khắc nghiệt và lượng phim dư thừa quá lớn.

Song, dời lịch chiếu lại từ 6 tháng đến 1 năm có phải là giải pháp hay không, nếu như trong 1 năm trước mắt, lại có thêm những dự án phim được bấm máy? Lúc ấy tình trạng bội thực phim sẽ vẫn còn ở năm 2019, thậm chí có thể còn kéo dài tới 2020.

Trong một chia sẻ trên facebook cá nhân của mình, nhạc sỹ Đức Trí, người đã tham gia làm nhạc cho khoảng 3-4 dự án phim trong năm 2017 đã lo ngại đánh giá rằng tình hình hiện thời rất có khả năng sẽ giống như thời đầu thập niên 90 của thế kỷ trước. Thời ấy, điện ảnh ăn khách và người người làm phim, nhà nhà làm phim. Thậm chí, nhiều nhà buôn dư tiền cũng lao vào đầu tư phim, bất chấp hiểu biết hạn chế về thị trường điện ảnh. Nhưng thiệt hại kinh tế không là gì so với tổn hại văn hoá. Sự xuất hiện tràn lan của phim mì ăn liền đã khiến điện ảnh Việt chỉ hồi phục trở lại được khoảng chục năm về trước mà thôi.

Hiện tại, cũng khá nhiều dự án phim được đầu tư bởi giới doanh nhân vốn dĩ không nắm rõ về điện ảnh. Chính vì sự thừa thãi những dự án phim được thực hiện theo kiểu dễ dãi, với suy nghĩ chỉ cần một vài ngôi sao có sức hút bán vé là đủ sinh lãi, thị trường điện ảnh bỗng phải nhận về rất nhiều "rác" văn hoá, những bộ phim vô bổ, nhàn nhạt, rẻ tiền và thậm chí là nhảm nhí.

Trước mắt, dịp Tết Nguyên đán, dịp của phim hài, đã có tới 4 phim ra mắt là "789 Mười", "Về quê ăn Tết", "Đích tôn độc đắc" và "Siêu sao siêu ngố". Chính vì 4 phim trên cùng ra mắt dịp Tết, phim "Tháng năm rực rỡ" của đạo diễn Nguyễn Quang Dũng đã phải dời lịch chiếu sang tháng 3. Đó là còn chưa kể phim "Yêu em bất chấp", dự kiến ra mắt 29 Tết (dịp Valentine) nhưng phải lùi lại vì chưa xong kịp phần hậu kỳ. Và một đạo diễn giấu tên đã nhận xét rằng "dời là đúng vì thực ra, Tết không phải là dịp cho những phim tử tế, đàng hoàng". Mặc định, phim Tết luôn chỉ cần hài, thậm chí là hài nhảm.

Nhưng liệu những phim không chiếu Tết có đảm bảo không nhảm nhí? Chúng ta không thể khẳng định rằng, tất cả những phim không chiếu dịp Tết đều đàng hoàng, tử tế, sạch sẽ. Vẫn còn rất nhiều "rác" văn hoá được xả ra thị trường điện ảnh và nguy hiểm hơn là khi chúng tạo nên sự dư thừa trên thị trường, chúng đã làm hạn hẹp không gian sinh tồn của những phim chất lượng, được đầu tư kỹ lưỡng với những người giàu chuyên môn thực thụ.

Làm phim không dễ, làm phim có lãi càng không dễ. Nhưng có vẻ, nhiều người nghĩ đến làm phim là nghĩ đến lợi nhuận hứa hẹn thì phải? Và họ đã tham gia làm tổn thương thị trường Điện ảnh Việt, một thị trường mới vừa hồi sinh và đang rất cần tạo ra sức đề kháng mạnh mẽ cho riêng mình.

Văn Đoàn

Các tin khác

Đọc “Hoàng hôn làng” của Bùi Quảng Bạ

Đọc “Hoàng hôn làng” của Bùi Quảng Bạ

Tập thơ 76 bài của tác giả Bùi Quảng Bạ, mở đầu là “Chiều cuối năm”. Tại sao là “Chiều cuối năm”? Bởi người viết xác định: Mình không còn trẻ nữa, đang ở tuổi xế chiều. Cái tuổi mà tâm trạng con người thường hướng về nỗi cô đơn, cảm giác bâng khuâng xa vắng, nỗi ám ảnh về sự héo tàn, mất mát và đầy tiếc nuối. Bài thơ cho phép liên tưởng đến sự gắn kết không thể tách rời với tên của tập thơ “Hoàng hôn làng” (cùng tên một bài thơ trong tập).

Vũ Hoàng Chương: Ôi ta đã làm chi đời ta!

Vũ Hoàng Chương: Ôi ta đã làm chi đời ta!

Gần đây, tôi gặp một nghệ nhân làm gốm và thấy trên bàn của chủ nhân có tờ giấy chép bài "Qua áng hương trà" của thi sĩ Vũ Hoàng Chương (1916-1976). Ông nói, định tìm một câu thơ để viết lên ấm trà trước khi cho vào lò nung. Đột nhiên ông ngâm: "Hồn sen thoảng ngát trà dâng đượm/ Ai biết mình sen rụng xác xơ". Tôi giật mình, vậy thi sĩ Vũ Hoàng Chương không chỉ có "Say đi em" như mọi người vẫn nhắc tới. Chiếc ấm nhỏ còn hương đất vẫn đợi người thảo bút "khói lên tơ".

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.