Bản sắc thị trường giải trí và bản sắc văn hóa đại chúng

Ca khúc "Từ hôm nay" qua tay Slim V và giọng ca Trọng Hiếu đã hoàn toàn lột xác, được ghi nhận bởi chính những người có chuyên môn lẫn những thính giả nhạc nhẹ. Rõ ràng, có một thực tế chúng ta không thể phủ nhận, rằng sản phẩm được sản xuất, được thể hiện bởi người có năng lực ở tầm mức nào sẽ để lại hiệu ứng tương đương như tầm mức ấy.

Trong tập 9 của chương trình truyền hình thực tế "Sao đại chiến" mới diễn ra cách đây chục ngày, ở tiết mục mở màn, ca sỹ Trọng Hiếu đã thể hiện ca khúc gây tranh cãi của Chi Pu là "Từ hôm nay" trong một diện mạo, không khí hoàn toàn mới mẻ. Ca khúc ấy đã được sản xuất lại, hoàn toàn mới, lạ, dưới bàn tay của nhà sản xuất Slim V (nhạc sỹ Cao Vịnh). Và chính Slim V cũng khẳng định rằng, anh làm mới "Từ hôm nay" để chứng tỏ rằng, những nhà sản xuất âm nhạc Việt Nam hiện nay đủ sức để làm những sản phẩm thời thượng như những đồng nghiệp Hàn Quốc, mà tiêu biểu là những người đã sản xuất cho Chi Pu.

Ca khúc "Từ hôm nay" qua tay Slim V và giọng ca Trọng Hiếu đã hoàn toàn lột xác, được ghi nhận bởi chính những người có chuyên môn lẫn những thính giả nhạc nhẹ. Rõ ràng, có một thực tế chúng ta không thể phủ nhận, rằng sản phẩm được sản xuất, được thể hiện bởi người có năng lực ở tầm mức nào sẽ để lại hiệu ứng tương đương như tầm mức ấy.

Nhà sản xuất tài năng Slim V (bên phải) - ảnh: internet.

Nhà sản xuất tài năng Slim V (bên phải) - ảnh: internet.

Song, hãy dẹp chuyện nhỏ xoay quanh năng lực của nghệ sỹ giải trí Việt Nam ở đây để cùng nhìn vào một vấn đề khác, nóng bỏng hơn, thiết thực hơn với diện mạo văn hoá đại chúng Việt nói riêng và diện mạo nhạc trẻ Việt đương đại nói chung. Đó chính là vấn đề ảnh hưởng của Hàn Quốc quá lớn, lớn đến mức vấn đề bản sắc của thị trường giải trí và văn hoá đại chúng đã bị đánh rơi một cách đáng tiếc vì chủ đích của những người tôn thờ giá trị ngoại lai mù quáng.

Cách đây khoảng chục năm, Mỹ Tâm đã có một album được chăm chút bởi những nhà sản xuất âm nhạc Hàn Quốc. Phải thừa nhận, đó là một album hay và những nhà sản xuất Hàn Quốc đã để lại ấn tượng mạnh về trình độ và sự chuyên nghiệp của họ qua sản phẩm đắt giá ấy. Nhưng so sánh nó với các sản phẩm khác từng có và sau đó tiếp tục ra mắt của Mỹ Tâm, sản phẩm sản xuất bởi bàn tay Hàn Quốc kia không tạo được sức nặng về cảm xúc.

Nguyên nhân khá dễ để nhận ra. Những nhà sản xuất Hàn Quốc chỉ quan tâm tới âm nhạc đơn thuần, mà không có khả năng quan tâm tới ca từ, bởi họ không biết tiếng Việt. Do đó, trong quá trình sản xuất, họ thiệt thòi khi phải đánh mất một thế mạnh khác là cảm xúc ca từ, cảm nhận từ phát âm của từng chữ sẽ được hát ra để đặt ra một bối cảnh âm nhạc hoà quyện. Có lẽ, vì nguyên do ấy mà sau này, Mỹ Tâm không kiếm tìm sự hỗ trợ từ nước ngoài nữa và cô vẫn đạt được những thành công vang dội một cách bền bỉ nhờ vào bàn tay của những nhà sản xuất đồng hương của mình.

 Câu chuyện Mỹ Tâm tưởng như một tấm gương điển hình, một bài học tiêu biểu cho những người làm giải trí nhưng hoá ra, không mấy ai rút kinh nghiệm sâu sắc ấy cả. Chi Pu tìm kiếm nhà sản xuất Hàn Quốc, và bị chê thảm hại trong hai sản phẩm đầu tay của mình. Trước đó, cũng có những người tìm kiếm bàn tay Hàn Quốc, coi đó là tấm gương cho nhạc trẻ Việt Nam, và kết quả thu được chỉ là sự im lặng đáng ngại. Còn sau đó sẽ là những ai? Chắc chắn vẫn còn những cái tên chưa thoát nổi sự si mê mù quáng giá trị ngoại lai không phù hợp với đặc tính của dân tộc mình.

 Cách đây một thời gian, SM Entertainment, một tập đoàn giải trí Hàn Quốc hàng đầu sang thăm dò thị trường Việt Nam. Rất nhiều công ty giải trí lớn của Việt Nam đã trải thảm đỏ để đón họ, với tâm thức muốn học hỏi, mua lại công thức "huấn luyện, lăng xê" của họ.

Tất cả, với con mắt của những nhà buôn, nhìn thị trường với quá nhiều người trẻ thần tượng văn hoá đại chúng Hàn Quốc nên cho rằng công thức Hàn Quốc sẽ chiến thắng trên thị trường. Nhưng họ quên mất rằng, mỗi công thức đều phải được điều chỉnh theo bối cảnh văn hoá, xã hội, pháp lý… của quốc gia sở tại.

Và bản thân Hàn Quốc cũng chẳng phải là tiên phong trong các công thức kia khi mà cái nôi của công nghiệp giải trí là phương Tây. Chính người phương Tây đã mang công thức của mình truyền bá ở các vùng thị trường họ chinh phục. Chỉ có điểm khác biệt là họ không đặt một cái khung kỹ đến từng chi tiết nhỏ cho tất cả các nơi họ tới mà thay vào đó, họ chỉ đặt nền tảng cơ bản. Mỗi thị trường sẽ có sự điều chỉnh riêng của nó và việc áp dụng đến mức như sao chép 100% sẽ chỉ mang lại thất bại mà thôi.

Hiện nay, ít nhất đã có đến 3 công ty lớn sao chép công thức của SM Entertainment (dưới cái mác hợp tác phát triển) và tương lai thành công của họ là không lớn khi họ tham gia cuộc chơi mà bỏ quên bản sắc của chính nền văn hoá mẹ đẻ của mình.

Và điều đáng ngại là khi chính các công ty giải trí, tức những đơn vị đủ sức mạnh quyết định diện mạo thị trường, còn u mê tôn thờ giá trị ngoại lai, sẽ rất khó để chúng ta khuyến khích những nghệ sỹ giải trí thế hệ trẻ Việt Nam tự xây dựng cho mình một thị trường có bản sắc cũng như tạo dựng ra một diện mạo văn hoá đại chúng có bản sắc hoàn toàn riêng biệt.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).