“Anna Karennina”: Từ phim câm đến phim bom tấn Hollywood

Tiểu thuyết "Anna Karenina" của đại văn hào Nga Lev Tolstoy (1828 - 1910) đã được chuyển thể thành phim hơn 30 lần. Câu chuyện tình bi thảm này được dựng phim không chỉ ở Nga mà còn ở Đức, Anh, Pháp, Mỹ, Argentina, Ai Cập và thậm chí Ấn Độ. Nhân dịp kênh truyền hình Nga "Rossia-1" vừa giới thiệu bộ phim nhiều tập của đạo diễn Karen Shakhnazarov "Anna Karenina. Câu chuyện của Vronsky", chúng tôi xin trân trọng giới thiệu những bộ phim nổi bật nhất được chuyển thể theo mô típ của cuốn tiểu thuyết này.

"Anna Karenina" trong thời đại phim câm

Lev Tolstoy trở thành nhà văn cổ điển khi còn sống: Vào cuối thế kỷ XIX, các tác phẩm của ông đã chinh phục không chỉ nước Nga mà độc giả nhiều nước trên thế giới. Lần đầu tiên, "Anna Karenina" được chuyển thể điện ảnh ở Đức vào năm 1910, nửa năm trước khi nhà văn qua đời. Rất tiếc, bộ phim câm này đến nay không còn nữa.

Gần như đồng thời với người Đức, ở Moskva, đạo diễn Maurice Ma#tre cũng làm phim "Anna Karenina". Người ta biết rất ít về bộ phim này: vai Anna do nữ diễn viên Sorochtina đóng, còn vai bá tước Vronsky do Nikiolai Vasilyev.

Chính trong bộ phim này, nữ diễn viên Vera Kholodnaya lần đầu tiên tham gia vai phụ, về sau bà trở thành "nữ hoàng  điện ảnh câm của nước Nga". Nhờ bộ phim này mà sự nghiệp đạo diễn của diễn viên Vladimir Gardin bắt đầu phát triển mạnh mẽ.

"Cuộc tình" và "Anna Karenina" với Greta Garbo

Nữ diễn viên huyền thoại Mỹ gốc Thụy Điển Greta Garbo hai lần đóng vai Anna Karenina. Lần đầu tiên lúc còn phim câm năm 1927, trong phim "Cuộc tình". Nhóm biên kịch của bộ phim đã viết hai đoạn kết: một bi thảm để phát hành ở châu Âu và một có hậu để phát hành ở Mỹ.

Các nhà nghiên cứu điện ảnh nhận xét rằng ngay cả trong phương án châu Âu cũng rất ít điểm chung với cuốn tiểu thuyết của Tolstoy: câu chuyện phim diễn ra không phải trong những năm 1870, khi cuốn sách được sáng tác, mà trong những năm 1920. Hơn nữa, Karenina gặp Vronsky không phải trên sân ga, mà khi đi qua sân ga trên xe trượt tuyết.

Tuy nhiên, mặt mạnh của "Cuộc tình" là dàn diễn viên. Cặp đôi Greta Garbo và John Gilbert đã hóa thân vào các nhân vật một cách hoàn hảo - hai diễn viên thực sự có cảm tình với nhau. Họ dự định sau khi hoàn thành bộ phim sẽ tổ chức lễ cưới, nhưng Garbo đã bỏ trốn.

Nữ diễn viên Vivien Leigh trong phim "Anna Karenina".
Nữ diễn viên Vivien Leigh trong phim "Anna Karenina".

Tám năm sau, Greta Garbo lại tham gia phim tiếng "Anna Karenina" của đạo diễn Clarence Brown. Vai Vronsky do  Fredric March thực hiện. Quan hệ giữa hai diễn viên ban đầu không suôn sẻ, nhưng điều đó không ngăn cản đoàn làm phim hoàn thành bộ phim được cả các nhà phê bình lẫn khán giả thích thú. Với vai diễn này Garbo được trao giải

của Hội phê bình phim New York NYFCC (New York Film Critics Circle)  trong đề cử "Vai nữ chính" và Giải Mussolini trong đề cử "Phim nước ngoài xuất sắc nhất" tại Liên hoan phim Venice.

"Anna Karenina" với Vivien Leigh

Năm 1948, người Anh bắt đầu làm phim "Anna Karenina": trên màn ảnh xuất hiện bộ phim do Vivien Leigh đóng vai chính. Vào thời điểm đó, bà đã là một nữ diễn viên nổi tiếng từng đoạt giải "Oscar" với vai nữ xuất sắc nhất trong phim "Cuốn theo chiều gió". Bản thân nữ diễn viên không hài lòng với diễn xuất của mình: trong một bài trả lời phỏng vấn bà thừa nhận rằng không cảm thấy sự gần gũi nội tâm với nữ nhân vật. Mặc dù trong chính cuộc đời Leigh đã diễn ra một câu chuyện tương tự - một lần bà đã phải lựa chọn giữa chồng và tình nhân.

Anna trong cách thể hiện của Vivien Leigh hoàn toàn đối lập với Anna của Greta Garbo. Nàng trở thành một người mẹ yêu đời, vui vẻ, thương con và một người vợ mẫu mực. Chính vì sự không phù hợp của bộ phim với cuốn tiểu thuyết này mà nhiều nhà phê bình điện ảnh phê phán bộ phim. Tuy nhiên, bộ phim đã thành công ngoài sự mong đợi - khán giả thực sự tấn công các rạp chiếu phim. 

"Anna Karenina" của Vivien Leigh ngay cả hiện nay cũng là một bữa tiệc thực sự mãn nhãn. Trang phục của các nhân vật được thiết kế bởi nhà nhiếp ảnh và tạo mẫu nổi tiếng  Cecil Walter Hardy Beaton. Cuối những năm 1940, ở Anh thiếu vải, vì vậy để may váy cho Vivien Leigh Beaton đã phải sang Pháp.

"Anna Karenina" với Tatyana Samoylova

Năm 1967, đạo diễn Liên Xô Aleksandr Zarhi bắt đầu làm phim theo mô típ tiểu thuyết của Tolstoy và mời nữ diễn viên Tatyana Samoylova đóng vai chính. Bà đã thành công trong phim "Đàn sếu bay qua" và "Bức thư không gửi" của Mikhail Kalatozov. Tuy vậy, nhiều người khuyên đạo diễn đừng chọn Samoylova: với ngoại hình hơi mập, thấp, mắt xếch, bà không hề giống nhân vật Karenina tinh tế của Tolstoy. Tuy nhiên, thời gian đã chứng mình sự đúng đắn của Zarhi: không những khán giả mà ngay cả các nhà phê bình điện ảnh trong và ngoài nước cũng hết sức thán phục diễn xuất của Tatyana Samoylova.

Vai Vronsky được giao cho Vasily Lanovoy, vốn là chồng cũ của Tatyana Samoylova, họ đã chia tay nhau 10 năm. Sau này Lanovoy nhớ lại: "Chúng tôi diễn Anna và Vronsky dễ dàng vì đã từng trải qua nhiều cảnh ngộ tương tự".

"Anna Karenina" với Maya Plisetskaya

Năm 1967, lần đầu tiên ngôi sao vũ ba lê Maya Plisetskaya tham gia bộ phim chuyển thể của Aleksandr Zarhi, bà đóng vai nữ công tước Betsi bạn gái của Karenina. Nhạc phim do Rodion Schedrin (chồng của Maya Plisetskaya) viết, mấy năm sau, được cải biên thành vở ba lê "Anna Karenina" hoàn chỉnh, và năm 1972, Maya Plisetskaya đã đóng vai chính trong tác phẩm này trên sân khấu "Nhà hát lớn".

Ngoài diễn xuất tuyệt vời của Plisetskaya, phim-ba lê "Anna Karenina" còn nổi tiếng bởi đích thân nhà tạo mẫu Pháp Pierre Cardin đã thiết kế trang phục cho bộ phim - đây là một sự kiện lớn đối với nền công nghiệp điện ảnh Xô viết.

"Anna Karenina" với Sophie Danièle Sylvie Marceau

Phim "Anna Karenina" của đạo diễn Mỹ Bernard Rose là một trong những chuyển thể nổi tiếng nhất và đồng thời gây tranh cãi nhất của cuốn tiểu thuyết. Nhiều nhà phê bình điện ảnh cảm thấy câu chuyện phim được kể qua loa và quá vội vàng.

Các chuyên gia cũng rất bất bình bởi sự sai lệch nghiêm trọng giữa bộ phim và cuốn tiểu thuyết: ví dụ, trong phim, Karenina bị sẩy thai, mặc dù trong tiểu thuyết nàng đã sinh một con gái từ Vronsky. Họ còn ngạc nhiên vì đạo diễn mô tả Anna là một người nghiện morphine. Trong sách của Tolstoy, chỉ một lần bà xin morphine lúc sinh để giảm đau, trong phim bà dùng morphine thường xuyên.

Bộ phim cũng bị lên án vì có quá nhiều cảnh chăn gối giữa cặp tình nhân: các nhà phê bình có ấn tượng rằng giữa Anna và Vronsky chỉ có sự đam mê tình dục và không có tình cảm gì. Thế nhưng, khán giả lại yêu thích bộ phim này vì bối cảnh đẹp, trang phục, âm nhạc sang trọng, và Sophie Danièle Sylvie Marceau tinh tế với cái bờm kỳ cục mà trong những năm 1870 không thể có.

"Anna Karenina" với Tatyana Drubich

Ban đầu đạo diễn Sergey Solovyev định biến phim "Anna Karenina" thành phần tiếp theo phim "Assa" của mình. Nhưng trong quá trình viết kịch bản, "Anna Karenina" trở thành một chuyển thể trọn vẹn và độc lập của cuốn tiểu thuyết. Vai nữ chính do Tatyana Drubich đảm nhiệm - vào thời điểm đó, nữ diễn viên đã 49 tuổi, mặc dù theo cuốn tiểu thuyết Karenina chưa đến 30. Bộ phim là vai diễn cuối cùng của Aleksandr Abdulov (Stiva) và một trong những phim cuối cùng của Oleg Yanovsky (Karenin).

Nhưng dàn diễn viên xuất sắc không cứu vãn bộ phim trước sự tấn công của các nhà phê bình và khán giả - ngay lập tức nó bị coi là một trong những bộ phim kém nhất trong lịch sử.

"Anna Karenina" với  Keira Knightley

Đạo diễn Joe Wright xây dựng bộ phim thử nghiệm và chuyển tất cả các sự kiện vào bối cảnh sân khấu: hậu trường là các đường phố, còn địa điểm xẩy ra câu chuyện được thể hiện bằng các slide phong cảnh Petersburg và Moskva trước cách mạng.

Hơn nữa, Wright đã đơn giản hóa cốt truyện và tính cách các nhân vật - vì thế ông bị các nhà phê bình và khán giả phê phán. Nhưng đạo diễn không có kỳ vọng chuyển thể cuốn tiểu thuyết một cách chính xác:"Anna Karenina" đối với ông chỉ là cái cớ để bàn về sự mục nát của xã hội thượng lưu và tiếng vọng của một cuộc cách mạng đang đến gần. Vì vậy, thậm chí tên tuổi của Lev Tolstoy cũng không được viết đầu tiên trên phụ đề, mà ở vị trí thứ hai sau biên kịch Tom Stoppard.

Trần Hậu

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.