Chưa thấy ánh sáng cuối đường hầm

Đây là cụm từ mà giới chuyên gia dùng để miêu tả về thế giằng co giữa Mỹ và Iran liên quan tới vấn đề hạt nhân của quốc gia Hồi giáo. 

Cho dù chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden đã thể hiện mong muốn khôi phục lại thỏa thuận hạt nhân Iran ký năm 2015, hay còn gọi là Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA), nhưng Wasinhgton và Tehran lại đang lao vào cuộc tranh cãi việc bên nào phải hành động trước để cứu vãn thỏa thuận này. Iran cho rằng Mỹ nên dỡ bỏ trừng phạt trước, trong khi Mỹ muốn Iran ngừng các hành động đáp trả mà Washington cho là vi phạm thỏa thuận trước.

Hôm 11/3, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price tái khẳng định Washington sẽ không đưa ra các biện pháp đơn phương để thuyết phục Iran tham gia các cuộc đàm phán liên quan đến việc hai bên nối lại tuân thủ JCPOA.

Bên trong một cơ sở hạt nhân của Iran.
Bên trong một cơ sở hạt nhân của Iran.

Ông tuyên bố: "Chúng tôi sẽ không có bất cứ hành động giao tiếp hay sự khuyến khích đơn phương nào nhằm thuyết phục Iran ngồi vào bàn đàm phán. Nếu Iran đang có ấn tượng rằng việc họ không có bất cứ động thái nào để tiếp tục tuân thủ JCPOA sẽ buộc chúng tôi đưa ra các đặc ân hay các hành động giao tiếp đơn phương, thì đó là một ấn tượng sai lầm".

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ nhấn mạnh, chỉ khi nào Iran tham gia đàm phán, Washington mới chuẩn bị để thảo luận các đề xuất giúp hai bên có thể quay lại lộ trình cùng tuân thủ thỏa thuận. Về phía Iran, Tổng thống Hassan Rouhani vẫn kêu gọi Mỹ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt chống Tehran.

Ông cho rằng chính quyền mới của Mỹ chưa thực hiện bất cứ "biện pháp thực tế nào" nhằm quay trở lại JCPOA và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt chống Iran. Trước đó, đặc phái viên phụ trách vấn đề Iran của Nhà Trắng Robert Malley hôm 10/3 cho biết Tổng thống Joe Biden sẽ "không vội vàng" trong việc đàm phán về thỏa thuận JCPOA trước cuộc bầu cử của Iran vào tháng 6 tới.

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken thì cho biết nước này sẽ không nới lỏng bất kỳ lệnh trừng phạt nào đối với Iran, bao gồm việc giải phóng các khoản tiền của Iran bị phong tỏa ở Hàn Quốc, cho đến khi Tehran tái thực hiện các cam kết trong thỏa thuận hạt nhân. Rõ ràng, cả Washington và Tehran cần thực hiện các bước đi rõ ràng để khôi phục thỏa thuận hạt nhân, song hai bên vẫn đang bất đồng về trình tự thực hiện các bước đi cũng như việc nhượng bộ lẫn nhau.

Tại Hội nghị An ninh Muchen năm 2019, Tổng thống Joe Biden hứa hẹn rằng họ sẽ trở lại. Và giờ đây họ đã trở lại. Tổng thống Joe Biden cũng đã đưa ra hứa hẹn rằng ông sẽ quay lại thỏa thuận hạt nhân Iran với điều kiện Tehran quay trở lại tuân thủ các quy định.

Mọi người có thể đặt câu hỏi tại sao chương trình hạt nhân của Iran được coi là mối đe dọa phổ biến vũ khí hạt nhân. Để tìm câu trả lời, cần xem xét bối cảnh an ninh của đầu những năm 2000 khi các khái niệm về mối đe dọa vượt ra ngoài khuôn khổ các phân tích và tính toán thực tế của chính quyền Tổng thống Mỹ George Bush.

Iraq là một ví dụ sinh động về sự coi thường thực tế, khi Tổng thống George Bush nhất quyết khẳng định sự tồn tại của vũ khí hủy diệt hàng loạt trong kho vũ khí của Iraq, dựa trên những thông tin tình báo sai lầm bất chấp các bằng chứng ngược lại được quốc tế xác minh. Điều này đã dẫn đến việc Mỹ xâm lược Iraq với những ảnh hưởng trong khu vực vẫn được cảm nhận rõ hiện nay.

Trong bối cảnh đó, có thể khẳng định chắc chắn rằng cuộc khủng hoảng hạt nhân của Iran là sản phẩm trực tiếp của "diễn ngôn" chính sách đối ngoại như vậy, trong đó mô tả chương trình hạt nhân của Iran như một mối đe dọa phổ biến vũ khí hạt nhân. Ý thức như vậy đã tiêm nhiễm mọi vấn đề liên quan đến Iran và các chính sách không phổ biến vũ khí hạt nhân của Tehran. Từ giới chính sách đối ngoại đến cộng đồng tình báo, từ các viện tư vấn đến các trung tâm học thuật, từ báo chí đến truyền thông, khái niệm "Iran là một mối đe dọa phổ biến hạt nhân" tràn ngập các cuộc tranh luận và điều dường như được coi là đương nhiên là bất cứ hành động nào Iran tiến hành chắc chắn có liên hệ với các nỗ lực vũ khí hóa.

Các thanh sát viên IAEA đã có mặt tại Iran và họ có quyền tiếp cận những nơi mà họ cho là cần được thanh tra. Tất cả hoạt động hạt nhân ở Iran đều được công bố với cơ quan này và diễn ra trước mắt các thanh sát viên của IAEA. Bên cạnh đó, trong hai năm qua, Iran đã có một lộ trình hành động minh bạch, có thể kiểm chứng và dự đoán được và có thể đảo ngược trong chương trình hạt nhân của mình. Tuy nhiên, cần phải nói rõ rằng Iran đã đồng ý thực hiện các biện pháp xây dựng lòng tin theo quy định của JCPOA trên cơ sở tạm thời. Không thể xây dựng lòng tin mãi mãi và các biện pháp như vậy cũng không thể được mặc nhiên công nhận.

Một số biện pháp nên thực hiện hiện nay bao gồm: Thứ nhất, các nước châu Âu tham gia JCPOA cần đóng vai trò mang tính xây dựng và thừa nhận thực tế rằng Iran là nạn nhân của các chính sách của chính quyền Trump trong hai năm rưỡi qua.

Thứ hai, EU không nên tuyên truyền những quan điểm sai lệch về Iran và không nên tham gia vào cuộc chiến "suy diễn" này và cần cân nhắc quan điểm của dư luận. Việc theo đuổi chính sách trừng phạt và cưỡng ép đã thất bại trong quá khứ và cũng sẽ thất bại trong tương lai. Cuối cùng, với chính quyền Mỹ và các hứa hẹn trở lại JCPOA, điều quan trọng là phải tận dụng động lực này thay vì tạo ra những trở ngại cho tiến trình ngoại giao.

Khổng Hà (tổng hợp)

Các tin khác

Người dân Gaza sắp bước vào mùa Đông khắc nghiệt

Người dân Gaza sắp bước vào mùa Đông khắc nghiệt

Các chuyến hàng thương mại vào dải Gaza bị đình trệ khiến nguồn cung lương thực và nhu yếu phẩm sụt giảm, trong bối cảnh khoảng 2 triệu người Palestine tại đây thiếu nơi trú ẩn, thuốc men và các vật dụng cần thiết để vượt qua mùa Đông.

Những thách thức với hệ thống phòng không tỉ USD của Arab Saudi

Những thách thức với hệ thống phòng không tỉ USD của Arab Saudi

Các cuộc tập kích liên tiếp bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) của Houthi nhằm vào Arab Saudi đang đặt ra những thách thức mới với năng lực phòng không của Riyadh, đồng thời phản ánh tính phức tạp của việc bảo vệ hạ tầng trọng yếu trong bối cảnh xung đột khu vực leo thang.

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

Hiện tượng El Niño đang mạnh lên, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng cực đoan, hạn hán, cháy rừng và lũ lụt tại nhiều khu vực trên thế giới. Đông Nam Á được đánh giá là một trong những khu vực có thể chịu tác động nặng nề, đặc biệt về sản xuất nông nghiệp.

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Liên tiếp nhiều vụ tấn công nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid tại thủ đô Riyadh của Arab Saudi, đỉnh điểm là vụ xảy ra đêm 10/10, không chỉ khiến nhiều người thiệt mạng mà còn gióng lên lời cảnh báo về nguy cơ mất an ninh nghiêm trọng. Sự việc này đang đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của cả khu vực Trung Đông, đồng thời đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực phòng thủ của vương quốc này trước những mối đe dọa tấn công.

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Liên minh châu Âu (EU) có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt khí đốt tương đương 12-15% nhu cầu nếu mùa Đông năm nay xuất hiện các đợt rét nghiêm trọng, trong bối cảnh lượng khí dự trữ của khối thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ các năm trước đó.

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Sau nhiều tháng xung đột, Washington hôm 7/10 (giờ địa phương) bất ngờ phát đi tín hiệu mới về chương trình hạt nhân Iran. Giới phân tích nhận định, động thái này có thể mở ra dư địa thỏa hiệp giữa hai bên, dù những rào cản đối với một thỏa thuận vẫn chưa được tháo gỡ.

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

Ủy ban châu Âu (EC) vừa công bố các định hướng và bước đi nhằm chuẩn bị cho khả năng Liên minh châu Âu (EU) tiếp nhận thêm thành viên, tập trung vào điều chỉnh cơ chế quản trị, bảo đảm các giá trị chung và cách thức phân bổ nguồn lực tài chính.

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh giữa Houthi và quân đội Yemen tiếp tục leo thang, trong khi Arab Saudi được cho là đang chuẩn bị một chiến dịch quân sự mới nhằm giành lại các vị trí chiến lược gần eo biển Bab el-Mandeb. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng và đe dọa hoạt động xuất khẩu năng lượng trong khu vực.

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 quyết định giải phóng 100 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, trong khi Nga cân nhắc nới lỏng hạn chế xuất khẩu diesel, góp phần giảm sức ép lên thị trường năng lượng. Tuy nhiên, nguy cơ gián đoạn nguồn cung vẫn hiện hữu khi xung đột Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động lọc dầu và vận tải biển.

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Thông tin về việc đề nghị giải phóng tới 120 triệu thùng diesel trong 6 tháng, đi kèm khả năng Mỹ hạn chế xuất khẩu nhiên liệu, đang đặt châu Âu vào thế khó. Đằng sau bài toán giá cả là câu hỏi lớn hơn về khả năng tự chủ và sức chống chịu của an ninh năng lượng châu Âu.

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Nga phản đối các hoạt động quân sự gia tăng của NATO và cảnh báo sẽ đáp trả cứng rắn nếu khối tìm cách cô lập vùng lãnh thổ Kaliningrad bên bờ biển Baltic với phần còn lại của Nga.

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Việc quân đội Mỹ hoàn tất rút khỏi Iraq ngày 30/9 khép lại một giai đoạn kéo dài hơn hai thập niên, đồng thời mở ra một chặng đường mới đối với Baghdad. Từ duy trì sức ép với IS, củng cố năng lực an ninh đến xử lý quan hệ với các đối tác bên ngoài, Iraq đang đứng trước yêu cầu tự chủ lớn hơn trong một môi trường khu vực nhiều biến động.

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

Sự bất định về mức độ nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo đang đặt các nhà hoạch định chính sách trước một “thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng”. Hành động quá sớm có thể kìm hãm đổi mới, nhưng chờ đến khi rủi ro được chứng minh đầy đủ có thể đã quá muộn.

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Mưa lớn bất thường gây lũ lụt và sạt lở đất đã khiến hàng chục người thiệt mạng, ảnh hưởng đến đời sống của hàng triệu người tại nhiều quốc gia châu Á, trong bối cảnh giới chuyên gia cảnh báo những hình thái thời tiết bất thường có thể xuất hiện với tần suất và cường độ lớn hơn.

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Hôm 26/9 (giờ địa phương), khi được phóng viên hỏi về kế hoạch mới của Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump nêu rõ: “Tôi bác đề xuất của họ”. Ông Trump cho rằng Tehran muốn sớm đạt thỏa thuận để mở lại eo biển Hormuz, song các điều khoản hiện tại khiến phía Mỹ không thể chấp nhận.

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế những ngày qua dành sự chú ý đáng kể tới những thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và chuyến thăm Canada ngay sau đó. Từ New York đến Ottawa, hình ảnh Việt Nam nổi bật với vai trò chủ động đóng góp vào các vấn đề toàn cầu, lan tỏa thông điệp về lòng tin, hợp tác và mở rộng quan hệ với các đối tác.