Xuân về ở “thị xã hẹp trong một tầm tiếng gọi"

Sau khi bị hai cơn “đại hồng thủy” nhấn chìm và dường như bị rơi vào quên lãng cả thập kỷ, Mường Lay - “thị xã hẹp trong một tầm tiếng gọi” (thơ Bùi Từ Thiện) giờ đây đang bừng sáng sau đại dự án thủy điện lớn nhất Việt Nam...

Cho đến thời điểm này, Mường Lay vẫn là thị xã "bé" nhất toàn quốc về mọi phương diện: Quy mô dân số, đơn vị hành chính, cơ cấu kinh tế và cả thu nhập bình quân đầu người. Nhưng sau khi bị hai cơn “đại hồng thủy” nhấn chìm và dường như bị rơi vào quên lãng cả thập kỷ, “thị xã hẹp trong một tầm tiếng gọi” (thơ Bùi Từ Thiện) này giờ đây đang bừng sáng sau đại dự án thủy điện lớn nhất Việt Nam...

Bâng khuâng nhớ thuở ban đầu

Không phải ngẫu nhiên mà năm 1909, Toàn quyền Đông Dương Klobukowski đã chọn Mường Lay là thủ phủ của tỉnh Lai Châu. Trước đó, vua Đèo Văn Long cũng chọn mảnh đất nằm cheo leo ven sông Đà này là "kinh đô" của mình. "Thị xã nhỏ như chiếc áo cài trên ngực đất nước" (thơ Trần Mạnh Hảo) hiện chỉ có 2 phường, 1 xã, dân số vỏn vẹn có 1,2 vạn người.

Nếu chiếu theo quy định hiện hành để được công nhận thị xã, Mường Lay cái gì cũng thiếu! Nhưng bù lại, vùng đất này lại có vị trí đắc địa về kinh tế - chính trị - quốc phòng - an ninh. Mường Lay là nơi tụ thủy của 3 dòng chảy: Sông Đà, sông Nậm Na và sông Nậm Lay. Sẽ không bao giờ có cuộc "dời đô" lịch sử về Điện Biên Phủ nếu vùng đất này không hai lần bị cơn “đại hồng thủy” tàn phá đến xơ xác, cướp đi sinh mạng cả trăm con người.

Một khu tái định cư thuộc phường Sông Đà, TX Mường Lay.

Một khu tái định cư thuộc phường Sông Đà, TX Mường Lay.

Năm 2010, sau khi đập Thủy điện Sơn La hàn khẩu, toàn bộ thị xã Mường Lay dần chìm dưới 213m nước của lòng hồ thủy điện. Cầu Hang Tôm - cây cầu dây văng đẹp nhất Tây Bắc ngày xưa ngạo nghễ, vắt ngang đỉnh núi giờ cũng nằm im lìm dưới làn nước sâu 20m. Để chuẩn bị cho dự án tái định cư lớn nhất trong lịch sử, cả thị xã phải di dời hơn 4.200 hộ dân, gần 11.000 nhân khẩu, chiếm 82% dân số và 100% các cơ quan công sở. Khi đó Mường Lay như một đại công trường, dân có hơn 1 vạn, nhưng công nhân thi công các công trình và khách vãng lai gần 2 vạn.

Người đông kéo theo nhiều tệ nạn xã hội, trong khi để vận động hơn 4.200 hộ dân tự nguyện rời bỏ mảnh đất quê cha đất tổ gắn bó hàng ngàn đời là một bài toán khó. Khó nhưng vẫn phải giải, và Đại tá Lương Thanh Lưu, khi đó đang là Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Điện Biên; Thượng tá Nguyễn Lai Bình được bổ nhiệm làm Phó trưởng Công an thị xã nhận lệnh lên Mường Lay…

Đại tá Lưu và Thượng tá Bình quê ở dưới xuôi nhưng gắn bó cả đời ở Tây Bắc. Hai anh có nhiều kinh nghiệm trong công tác dân vận, tuyên truyền giải phóng mặt bằng. Không phụ lòng Ban Giám đốc Công an tỉnh Điện Biên "chọn mặt gửi vàng", sau 2 năm ở cương vị này, Công an thị xã phối hợp, vận động 100% số hộ dân phải di dời tự nguyện tháo dỡ nhà cửa, đến sinh sống và lập nghiệp ở một nơi ở mới.

Nhớ lại cái thuở ban đầu gian khó ấy, Đại tá Lưu chia sẻ: "Có lẽ trong lịch sử, chưa từng có một thị xã nào phải di dời hầu như toàn bộ dân số như Mường Lay, nhưng có lẽ cũng chưa có một nơi nào, người dân lại tự giác chấp hành chủ trương của Nhà nước như Mường Lay. 4.000 hộ thuộc diện giải toả, nhưng không có một trường hợp nào phải dùng đến biện pháp cưỡng chế di dời. Người dân những bản người Thái có lịch sử định cư lâu đời nhất tại Mường Lay, như: Bản Đớ, bản Hốc, bản Xá Đán, bản Chi Luông cũng tự giác chấp hành".

Đồng cam cộng khổ với người dân trong thời điểm khó khăn khi ấy, Công an thị xã đã tăng cường cán bộ xuống địa bàn, thực hiện 3 cùng với nhân dân, giúp dân tháo dỡ, di chuyển tài sản đến nơi ở mới; dựng nhà tạm để bà con ổn định chỗ ở, yên tâm lao động sản xuất.

Chính do làm tốt công tác dân vận, Công an thị xã Mường Lay đã giải những bài toán khó nhất về tái định cư, góp phần giúp cho công trình thủy điện Sơn La vượt trước tiến độ 3 năm, làm lợi cho Nhà nước hơn 45.000 tỷ đồng.

"Bé" nhưng giàu thành tích

Tháng 5-2010, đập thủy điện Sơn La bắt đầu hàn khẩu, trước đó 1 tháng, 800 hộ dân cuối cùng dưới cốt nước 195m đã thực hiện một cuộc di dân cuối cùng. Từ lúc này, Công an thị xã bắt đầu một nhiệm vụ mới với ngổn ngang công việc.

"Là đầu mối giao thông nối liền TP Điện Biên Phủ và các huyện phía Đông của tỉnh Điện Biên đi Lai Châu, Lào Cai, Mường Lay được xác định là địa bàn trọng điểm về ANTT. Số du khách trong và ngoài nước lên Mường Lay gấp hai lần dân số thị xã (năm 2017 là 21.000 người, trong đó có gần 3.000 người nước ngoài). Lợi ích từ kinh tế xanh không ai phủ nhận nhưng hệ lụy kéo theo là không tránh khỏi nếu quản lý địa bàn không tốt. Đây cũng là "tuyến lửa" hoạt động của tội phạm ma túy, lúc cao điểm, tính theo tỷ lệ dân số, Mường Lay đứng đầu về số người nghiện ma túy (136 người)" -Thượng tá Nguyễn Lai Bình, Trưởng Công an thị xã chia sẻ.

Khó khăn, bộn bề là thế nhưng thời gian qua, Công an thị xã Mường Lay đã lập nhiều thành tích xuất sắc, là lá cờ đầu trong phong trào thi đua Vì ANTQ của Công an tỉnh Điện Biên. Năm 2017, Công an thị xã đứng số 1 trong Công an các huyện, thị xã và thành phố về số lượng ma túy bị thu giữ trong các vụ án.

Đại úy Nguyễn Hải Trung, Đội trưởng điều tra có nước da trắng, dáng vẻ thư sinh như một thầy giáo nhưng anh  lại là "tay công" chính trong các chuyên án ma túy. Chỉ tính riêng năm 2017, Hải Trung và đồng đội đã khám phá 9 vụ, bắt 12 đối tượng, thu giữ 13kg thuốc phiện, 1349,7 gam heroin, 1.800 viên hồng phiến...

Đại tá Lò Văn Khụt, Phó Giám đốc Công an tỉnh Điện Biên từng là Trưởng Công an thị xã Mường Lay những năm tỉnh Lai Châu vừa chia tách (2004). Anh cho biết, Mường Lay cònlà điểm sáng trong phong trào Toàn dân bảo vệ ANTQ. Năm 2017, có 2.400/3.151 cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, trường học, tổ, bản đạt tiêu chuẩn “An toàn về ANTT”. Đáng chú ý, đây là địa bàn khởi nguồn nhiều mô hình hay nhân rộng ra toàn tỉnh học tập trong phong trào Toàn dân bảo vệ ANTQ.

Đặc biệt 4 bản người Mông (Huổi Min, Huổi Luân, Hua Nậm Cản và Hô Huổi Luông) vất vả, khó khăn là thế nhưng từ nhiều năm nay, các bản đã duy trì hiệu quả 6 mô hình “Dòng họ bình yên”. Bốn bản không có tình trạng tuyên truyền gây mất đoàn kết dân tộc. Hôm chúng tôi vào bản Huổi Min, ông Giàng A Sò, Trưởng bản mời nhiệt tình mọi người ở lại mổ lợn ăn Tết Mông.

Năm nay người dân Huổi Min được mùa, điện lưới quốc gia đã vượt núi vào với người dân nên bà con rất phấn khởi đón một cái Tết đầm ấm. Nâng chén rượu nồng hương trời đất, ông bảo dù chưa giàu nhưng 17 hộ người Mông một lòng theo Đảng, kiên quyết không để bọn người xấu bụng tuyên truyền lừa bịp...

Chúng tôi leo lên đỉnh Pú Luông giờ đã được nhuộm trắng xóa màu hoa ban để ngắm toàn cảnh thị xã. Mường Lay hiện lên như một Hạ Long thu nhỏ giữa bốn bề núi non, mênh mông sóng nước. Gió mang theo hơi Xuân gấp gáp đến rất gần. Có lẽ không ở đâu có một thị xã thơ mộng, độc đáo, trầm mặc, yên bình và cheo leo giữa gió núi và mây ngàn như Mường Lay. Đất lành chim đậu, “thị xã hẹp trong một tầm tiếng gọi” này đang chuyển mình và níu chân du khách.

Vũ Mạnh Hà

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.