Xử phạt mạnh người chứa chấp, sẽ hạn chế người hút thuốc lá điện tử

Mức phạt không chỉ dành cho người hút thuốc lá điện tử mà người chứa chấp cho hành vi này cũng bị xử phạt từ 5-10 triệu đồng, đặc biệt tăng nặng (gấp đôi) nếu người chứa chấp là tổ chức.

Thuốc lá điện tử đầu độc giới trẻ

Sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 371 có hiệu lực từ 31/12/2025, dư luận xã hội rất đồng tỉnh, ủng hộ, nhất là phụ huynh học sinh trước quy định về chế tài xử phạt này. Ông Trần Hồng Hà (Tây Hồ, Hà Nội) cho biết: “Nghị định 371 quy định mức phạt từ 3-5 triệu đồng đối với người sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và phạt từ 5-10 triệu đồng đối với cá nhân có hành vi chứa chấp người sử dụng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý; mức phạt đối với tổ chức là gấp đôi. Tôi cho rằng với chế tài này, sẽ ngăn chặn được tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử còn đang phổ biến hiện nay”.

Là người có con trong độ tuổi học sinh, chị Phạm Huyền Thanh (Ba Đình, Hà Nội) rất đồng tình với quy định cấm thuốc lá điện tử và chế tài xử phạt người hút thuốc, cá nhân và tổ chức chứa chấp người sử dụng thuốc lá điện tử trong phạm vi quản lý như nhà hàng, quán bar, quán cafe… “Nếu nhà trường phát hiện học sinh hút thuốc lá điện tử ngoài việc xử lý theo nội quy của trường, thì đã có chế tài xử phạt, nhà trường báo cơ quan chức năng để xử lý. Việc xử phạt còn để răn đe các học sinh khác biết sợ mà không sử dụng”, chị Thanh chia sẻ.

Một phụ huynh có con từng hút thuốc lá điện tử bày tỏ lo lắng khi hiện nay giới trẻ nhiều người còn chưa hiểu biết hết tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và mặc nhiên sử dụng để ra dáng sành điệu, dân chơi. Nhiều học sinh, thanh niên vẫn cho rằng, hút thuốc lá điện tử không có hại bằng thuốc lá thông thường. Rất nhiều thiếu niên đã hút thử rồi nghiện.

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, không chỉ người trẻ, nhiều người trưởng thành cũng rơi vào tình trạng ngộ độc và tổn thương não chỉ vì hút thử thuốc lá điện tử. Điển hình là chị H.M.T (38 tuổi, Bắc Ninh), nhìn thấy điếu thuốc lá điện tử trên bàn khi đang chờ tại quán ăn và tò mò hút thử “một hơi cho biết”. Ngay lập tức ngã quỵ, bất tỉnh. Khi được đưa vào Bệnh viện Bạch Mai, chị T trong tình trạng thở gấp, kiệt sức, liên tục kêu đau đầu và được xác định nhiễm toan chuyển hoá nặng – dấu hiệu thường gặp trong ngộ độc ma tuý tổng hợp hoặc chất kích thích mạnh.

Mặc dù đã bị cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng, song thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vẫn được sử dụng tại nơi công cộng, nhà hàng, quán giải khát, quán bar… Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Việt Nam từng có nhiều chính sách mạnh mẽ trong việc kiểm soát các chất gây hại và đạt hiệu quả rõ rệt. Với thuốc lá điện tử vốn đang trở thành “con đường” đưa ma tuý và hoá chất độc vào cộng đồng cần áp dụng biện pháp tương tự, thậm chí quyết liệt hơn. Thuốc lá điện tử cần phải được ngăn chặn và loại bỏ ra khỏi đời sống xã hội.

Cần sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ

Rất nhiều người hy vọng Nghị định 371 ra đời sẽ mang đến nhiều thay đổi, đặc biệt hạn chế được việc thanh thiếu niên sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, cũng như tăng cường trách nhiệm của những chủ nhà hàng, khách sạn, quán bar, quán café… trước việc khách hàng hút thuốc lá điện tử. Tuy nhiên, cũng không ít người bày tỏ lo lắng việc thực thi sẽ gặp khó khăn, hoặc thực thi như thế nào để luật đi vào cuộc sống.

Chị Trần Mai Anh (Hà Nội) cho biết: “Quy định cấm hút thuốc lá nơi công cộng, trong nhà hàng, quán cafe đã có từ lâu và chế tài xử phạt cũng đã có nhiều năm, song rất nhiều quán cafe, nhà hàng khách vào hút thuốc lá bình thường, không thấy chủ hay nhân viên nhắc nhở, mà chính là khách hàng khác nhắc nhở khi họ bị khói thuốc bao phủ. Thậm chí, nhiều quán biển cấm hút thuốc cũng không có. Vậy, xử phạt người hút thuốc lá điện tử, hay cá nhân, tổ chức có hành vi chứa chấp người hút tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý thì có thực thi được nghiêm hay không?”. Đây cũng là băn khoăn của nhiều người khi lực lượng thực thi còn mỏng, việc kiểm tra, kiểm soát, bắt quả tang vi phạm vì thế cũng còn khó khăn.

Theo TS Nguyễn Huy Quang, Trưởng Ban tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Tổng hội Y học Việt Nam khẳng định, Nghị định 371 là cơ sở pháp lý quan trọng để hiện thực hoá Nghị quyết 173 của Quốc hội. Đây là lần đầu tiên khái niệm về thuốc lá thế hệ mới được quy định rõ ràng, đi kèm mức xử phạt cụ thể. Mức xử phạt 3-5 triệu đồng đối với người sử dụng – tương đương hành vi hút thuốc lá trên máy bay – đủ sức răn đe. Quy định này cũng bảo đảm tính toàn diện khi mở rộng xử lý cả chủ cơ sở kinh doanh và người chứa chấp, với mức phạt cho tổ chức lên tới 20 triệu đồng.

Còn đối với lực lượng thực thi thì Nghị định 371 là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bởi từ khi Quốc hội ban hành Nghị quyết cấm hút thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, việc đấu tranh, ngăn chặn, xử lý với hành vi này do chưa có chế tài xử phạt nên còn gặp khó khăn. Theo ông Quang, hiện thẩm quyền xử phạt vẫn không thay đổi, với mức xử phạt tăng cao như hiện nay và lực lượng công an vào cuộc thì chắc sẽ tốt hơn. Để việc thực thi Nghị định 371 được hiệu quả, cần tập trung vào xử lý chủ sở hữu, hoặc người thuê cơ sở công cộng đó. Theo ông Quang, phạt mạnh vào đối tượng này sẽ hạn chế được người sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Ngoài lực lượng thực thi, để Nghị định đi vào cuộc sống, rất cần sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của các bộ, ngành, UBND các cấp với những kế hoạch hành động trong phạm vi thẩm quyền. Đối với học sinh, sinh viên, việc xử phạt là biện pháp răn đe hữu hiệu, song để việc cấm hút thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng được thực thi toàn diện, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần có các chiến lược tuyên truyền mạnh mẽ về tác hại của loại thuốc lá mới này, cũng như đẩy mạnh truyền thông về chế tài xử phạt để nâng cao ý thức cho học sinh, sinh viên.

Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong việc tăng cường giám sát, nhắc nhở các em cũng đóng vai trò quyết định đến nhận thức và hành vi của lứa tuổi này. Nhiều người kỳ vọng, nếu làm được, Nghị định 371 không chỉ giúp cho môi trường sống trong lành, giảm bớt gánh nặng bệnh tật, mà còn giảm tệ nạn xã hội, đặc biệt là ma tuý liên quan đến các sản phẩm thuốc lá mới.