Tuyến hỏa xa vượt đèo độc đáo nhất thế giới bây giờ ra sao?

Tháng chuyển mùa, Nam Tây Nguyên mưa rả rích, nhà ga trong sương mờ lúc ẩn, lúc hiện càng khiến cho những người “hoài cổ” tiếc nuối một kỳ tích đã qua. Đèo Đ’ran, Krông Pha, Eo Gió, còn đó hình hài tuyến xe lửa xuyên hầm, vượt núi độc nhất vô nhị...

Tôi men theo con đường mòn um tùm cỏ lá đến với những sân ga hoang lạnh. Tuyến hỏa xa Tháp Chàm - Đà Lạt nếu còn duy trì được tới ngày nay ắt hẳn xứng đáng được xếp vào hạng kỳ quan thế giới do con người kiến tạo. Bây giờ, những gì sót lại của tuyến đường sắt lừng lẫy một thời chỉ là hình hài, bóng dáng. Nơi đây, từng có những đoàn tàu leo đèo, vượt núi bằng đầu máy cổ chạy bằng hơi nước nhả khói đen ngòm hối hả ghé qua nhận hàng, đón trả khách.

Sân ga chiều Eo Gió u sầu, những khoảng trống cuối cùng ngày càng bị thu hẹp, nhường chỗ cho các hoạt động đầy tính vụ lợi của con người. Nhà ga xập xệ, liêu xiêu, rêu phong xanh rì, đã tồn tại cả trăm năm qua như không còn sức để chống chọi lại với sự tàn phá của thời gian và chính sự xâm chiếm thực dụng...

Trang 15_số đặc biệt_Tuyến hỏa xa vượt đèo độc đáo thế giới bây giờ ra sao -0
 Đường sắt Tháp Chàm - Đà Lạt vượt đèo Krông Pha nối liền đồng bằng với cao nguyên Lâm Viên.

Ngoài 7km đường sắt Đà Lạt - Trại Mát và các đường hầm xuyên núi thuộc địa phận tỉnh Lâm Đồng từ đèo Krông Pha lên trung tâm Đà Lạt, tất cả đường ray, cầu sắt, tà vẹt trong tổng chiều dài 84km sau năm 1975 đã bị tháo dỡ để phục vụ tu sửa tuyến đường sắt Bắc - Nam nhưng hầu hết phải đem bán sắt vụn. Nguyên nhân là do đường ray này được thiết kế chuyên biệt cho tàu leo đèo, không phù hợp, ăn khớp với đường ray tàu Thống Nhất, vốn chỉ dành cho chạy đường bằng.

Năm 1990, một sai lầm khác tiếp tục lặp lại, 7 đầu máy chạy bằng hơi nước, được nhà sản xuất thiết kế chuyên biệt dành riêng cho việc leo đèo ở Việt Nam cùng các toa tàu hạng sang của tuyến xe lửa Tháp Chàm - Đà Lạt cũng lặng lẽ rời phố núi để đến với đất nước Thụy Sĩ xa xôi. Đó là kết quả thỏa thuận mua bán giữa Cục Đường sắt Việt Nam với một doanh nghiệp của Thụy Sĩ.

Giá bán thời điểm đó được người Đà Lạt đem ra véo von với giá... “sắt vụn”, đem theo bao tiếc nuối, hụt hẫng. Đối với ta, những đầu máy chạy bằng hơi nước lúc bấy giờ thực sự không mang nhiều giá trị, bị bỏ hoang phế, gỉ sét suốt hàng chục năm ngoài trời ở sân ga Đà Lạt. Thế nhưng, với Thụy Sĩ, họ tuyên bố với thế giới đã mua được kho báu với giá không thể nào rẻ hơn.

Đến nay, những đầu máy này sau khi được sửa chữa đã hoạt động trở lại trên đất Thụy Sĩ với tuyến đường sắt vượt đèo Furka trên dãy Alpes, phục vụ du lịch với giá vé đắt đỏ. Cũng từ đó, Thụy Sĩ là nước duy nhất trên thế giới còn tuyến đường sắt răng cưa leo đèo, vượt núi.

Ngược dòng lịch sử để thấy được sự ra đời của tuyến đường sắt Tháp Chàm - Đà Lạt là một kỳ tích hiếm có trên thế giới. Năm 1893, ông Alexandre Yersin khám phá ra Đà Lạt và những năm sau đó là một đề án kiến thiết vùng đất này thành nơi nghỉ dưỡng bài bản cho các quan lại người Pháp được trình lên toàn quyền Đông Dương Paul Doumer. Để cung cấp vật liệu xây dựng thành phố nghỉ dưỡng ở độ cao 1.500m, bao quanh là rừng núi hiểm trở, địa hình phức tạp, không còn cách nào khác, những người thiết kế đồ án xây dựng Đà Lạt buộc phải đề xuất toàn quyền Đông Dương cho khảo sát, xây dựng tuyến đường xe lửa leo đèo theo hướng từ Tháp Chàm lên Đà Lạt, nối liền miền đồng bằng Nam Trung Bộ với Cao nguyên Langbiang.

Trong các năm 1901 và 1902, Đại úy Baudesson và đoàn tùy tùng được giao nhiệm vụ băng rừng khảo sát địa hình cho tuyến đường sắt đặc biệt này. Sáu năm sau, đường xe lửa Tháp Chàm - Đà Lạt được khởi công.

Với địa hình phức tạp, hiểm trở, nhiều đèo cao, vực sâu dựng đứng, tuyến đường xe lửa này được thiết kế hết sức đặc biệt. Riêng ở những vị trí phải leo đèo hoặc có độ dốc lớn, ở giữa hai đường ray trơn còn phải lắp đặt thêm hai thanh ray răng cưa ăn khớp với bánh răng ở đầu máy xe lửa để kéo các toa tàu vượt đèo. Tuyến đường sắt răng cưa Tháp Chàm - Đà Lạt với 84km, người Pháp phải mất tới 25 năm (1908-1932) mới hoàn thiện. Việc thi công cũng được chia thành nhiều giai đoạn.

Giai đoạn 1 từ Tháp Chàm đến Tân Kỳ dài 41km, hoàn thành và sử dụng năm 1913. Năm 1919 hoàn thành đoạn Tân Mỹ đến chân đèo Krông Pha. 10 năm sau, đường xe lửa leo đèo đoạn Krông Pha đến Eo Gió (Lâm Đồng) khó khăn, phức tạp và nguy hiểm nhất với nhiều đèo cao, vực sâu thăm thẳm cũng đã hoàn thành.

Năm 1929, tuyến Eo Gió đến D’ran được đưa vào sử dụng. Năm 1930 hoàn thành đoạn D’ran đi Trạm Hành và 3 năm sau, tuyến đường xe lửa này hoàn thành 30km cuối cùng với tổng chiều dài 84km từ Tháp Chàm đến Đà Lạt. Kinh phí xây dựng lúc bấy giờ lên tới 200 triệu Franc từ vốn vay của Chính phủ Pháp.

Đây là tuyến đường sắt răng cưa dài nhất và độc đáo nhất thế giới lúc bấy giờ. Khi tàu chạy đến gần đoạn răng cưa, lái tàu giảm tốc độ, khởi động giàn bánh răng ở đầu tàu, cho móc vào đường ray răng cưa rồi khóa hệ thống bánh răng. Bánh răng của đầu máy bám chặt vào răng cưa đường ray để tàu leo dốc và xuống dốc.

Đoạn từ Tháp Chàm lên Krông Pha khá bằng phẳng nên chạy bằng đầu máy loại thường, mỗi đầu có thể kéo 20 toa. Khi tới Krông Pha thì phải thay bằng đầu máy vượt đèo, lúc này mỗi đầu máy chỉ kéo được tối đa khoảng 65 tấn, tương đương 4 toa. Vì đầu máy hơi nước nên lịch trình tàu khởi hành lúc 7 giờ nhưng từ 5 giờ sáng các nhân viên đã phải dậy nhóm lò đốt than, tiếp nước, khởi động...

Trang 15_số đặc biệt_Tuyến hỏa xa vượt đèo độc đáo thế giới bây giờ ra sao -0
Đầu máy xe lửa chạy bằng hơi nước còn lại ở ga Đà Lạt.  

Để kéo được các toa tàu xuyên miền đồng bằng ven biển lên cao nguyên Lâm Viên hiểm trở, người Pháp đã phải đặt hàng Công ty Schweizerische Lokomotiv Maschinenfabrik ở Winterthur (Thụy Sĩ) chế tạo độc quyền loại đầu máy HG 4/4 có công suất lớn. Việc chế tạo các đầu máy kéo này trong 7 năm. Đầu máy có 4 trục bánh vận hành đồng bộ là kiểu đầu kéo đặc biệt chế tạo riêng cho tuyến đường sắt Tháp Chàm - Đà Lạt nhằm đáp ứng cho tàu lưu thông trên vùng có độ dốc trên 12%.

Lúc bấy giờ, các đầu kéo HG 4/4 độc nhất vô nhị dành cho tuyến đường Tháp Chàm - Đà Lạt không thể tìm đâu ra ngoài ở Việt Nam. Đây là những đầu máy vô cùng hiếm, bởi Công ty Schweizerische Lokomotiv Maschinenfabrik chỉ chế tạo 7 đầu kéo HG 4/4 và Công ty Maschinenfabrik Esslingen của Đức chế tạo thêm 2 đầu kéo HG 4/4 dựa trên mẫu mã của công ty Schweizerische Lokomotiv Maschinenfabrik nhượng quyền. Tất cả 9 đầu kéo này được người Pháp mua về Việt Nam sử dụng cho tuyến xe lửa Tháp Chàm - Đà Lạt.

Ngày nay, ở sân ga Đà Lạt, Cục Đường sắt Việt Nam còn giữ được một đầu máy HG 4/4 duy nhất nhưng cũng để hoang phế, gỉ sét ngoài trời suốt mấy chục năm qua. Âu, đó cũng là chứng tích lừng lẫy một thời của tuyến hỏa xa vượt đèo hiếm có. 

Do xây dựng hoàn toàn thủ công bằng sức người, hàng trăm vụ tai nạn đã xảy ra, tước đi sinh mạng của nhiều người, nhất là đoạn Krông Pha đi Eo Gió. Ngày nay, dọc theo dấu vết đường xe lửa, vẫn còn những nấm mộ vô danh, ẩn sâu trong những lùm cây rậm rạp, không người hương hoa. Trong 84km, 43km về hướng cao nguyên Lâm Viên nằm trên địa hình đồi núi dốc. Có 3 vị trí phải làm hệ thống đường ray móc răng cưa, 5 vị trí phải làm đường hầm xuyên qua núi với 12 nhà ga.  

Khắc Lịch

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.