Thông điệp ấy đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy quản trị, tổ chức thực hiện đối với cả hệ thống chính trị, trong đó lực lượng Công an nhân dân (CAND) cần tiếp tục nâng cao năng lực phối hợp, hiệp đồng, quản lý và bảo đảm an ninh, trật tự trong một không gian ngày càng liên kết, không bị giới hạn bởi những ranh giới hành chính.
Không gian an ninh, trật tự không có “đường biên” hành chính
Ngày nay, sự vận động của đời sống kinh tế - xã hội ngày càng tạo nên những không gian liên kết rộng lớn. Hoạt động giao thông, thương mại, lao động, cư trú, giao lưu dân cư, phát triển đô thị hay sử dụng các nền tảng số đều có sự kết nối vượt khỏi phạm vi của một địa phương. Cùng với đó, các nguy cơ, thách thức đối với an ninh, trật tự cũng có tính liên địa bàn ngày càng rõ nét. Từ thực tiễn đó có thể thấy, địa giới hành chính là căn cứ quan trọng để tổ chức bộ máy và phân định trách nhiệm quản lý, nhưng không thể trở thành giới hạn của tư duy và hành động trước những vấn đề có tính liên vùng, liên ngành.
Đối với lực lượng CAND, điều này càng có ý nghĩa trực tiếp. Bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội là nhiệm vụ có tính tổng hợp, liên tục và gắn bó chặt chẽ với mọi lĩnh vực của đời sống. Một vấn đề về an ninh, trật tự có thể phát sinh ở địa bàn này nhưng nhanh chóng tác động đến địa bàn khác; một vụ việc tưởng như riêng lẻ có thể liên quan đến nhiều địa phương, nhiều ngành, nhiều lực lượng. Vì vậy, nếu tư duy quản lý chỉ bó hẹp trong phạm vi địa bàn thì khó đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Điều cần thiết là xác định rõ địa bàn để quản lý nhưng phải nhìn nhiệm vụ trong tổng thể thống nhất để hành động.
Từ “phối hợp khi có vụ việc” đến chủ động kết nối vì nhiệm vụ chung
Tinh thần “không để địa giới hành chính chia cắt lợi ích quốc gia” trước hết đặt ra yêu cầu về sự thống nhất trong nhận thức và hành động. Trong công tác Công an, phối hợp giữa các đơn vị, địa phương từ lâu đã là yêu cầu thường xuyên. Tuy nhiên, trước những phương thức hoạt động ngày càng linh hoạt của các loại tội phạm và những vấn đề an ninh, trật tự ngày càng phức tạp, phối hợp không thể chỉ được đặt ra khi vụ việc đã xảy ra. Đó phải là sự phối hợp chủ động từ sớm, từ xa, trên cơ sở chia sẻ thông tin, nhận diện nguy cơ và cùng xây dựng phương án phòng ngừa.
Một địa bàn có thể không trực tiếp xảy ra vụ việc nhưng lại là nơi có liên quan về đối tượng, phương tiện, dòng tiền, dữ liệu hoặc các điều kiện khác. Nếu thông tin được chia sẻ kịp thời, các lực lượng có thể chủ động nhận diện và xử lý nguy cơ trước khi phát sinh hậu quả. Đây chính là sự chuyển biến từ tư duy “quản lý phần việc của mình” sang tư duy “cùng chịu trách nhiệm đối với nhiệm vụ chung”. Trong quá trình đó, mỗi đơn vị, mỗi địa phương vẫn phải thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền được giao; nhưng không vì sự phân định ấy mà hình thành tâm lý cục bộ, khép kín hoặc đùn đẩy trách nhiệm khi vấn đề cần sự phối hợp liên ngành, liên địa bàn.
Dữ liệu kết nối, trách nhiệm không chia cắt
Một trong những điều kiện quan trọng để vượt qua giới hạn địa bàn trong quản lý an ninh, trật tự là phát huy hiệu quả của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Trong môi trường số, dữ liệu không vận động theo địa giới hành chính. Những thông tin phục vụ quản lý dân cư, cư trú, phương tiện, giao thông, xuất nhập cảnh, hoạt động kinh tế - xã hội... chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi được kết nối, cập nhật và khai thác theo đúng quy định. Chuyển đổi số vì thế không chỉ là câu chuyện đưa công nghệ vào một quy trình nghiệp vụ. Sâu xa hơn, đó là quá trình thay đổi phương thức quản lý, từ phân tán sang kết nối, từ xử lý đơn lẻ sang chia sẻ thông tin, từ phản ứng trước vụ việc sang chủ động nhận diện nguy cơ.
Đối với lực lượng CAND, yêu cầu này gắn chặt với xây dựng lực lượng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Khi dữ liệu được kết nối và năng lực phân tích được nâng cao, việc quản lý nhà nước về an ninh, trật tự sẽ có thêm cơ sở để dự báo, phòng ngừa và xử lý hiệu quả những vấn đề phát sinh. Nhưng công nghệ chỉ là công cụ. Điều quyết định vẫn là con người và cơ chế phối hợp. Dữ liệu có thể được kết nối nhưng nếu tư duy quản lý còn cục bộ, thông tin vẫn có thể bị chia cắt. Ngược lại, khi nhận thức thống nhất, trách nhiệm rõ ràng và cơ chế phối hợp thông suốt, công nghệ sẽ trở thành lực đẩy quan trọng nâng cao hiệu quả công tác.
Đặt lợi ích quốc gia, lợi ích của nhân dân làm điểm quy tụ
Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước không chỉ gợi mở vấn đề tổ chức quản lý địa bàn, mà sâu xa hơn là yêu cầu xác lập một điểm quy tụ chung trong mọi hoạt động quản trị: lợi ích quốc gia - dân tộc, hạnh phúc của nhân dân và sự phát triển bền vững của đất nước. Đây cũng là những mục tiêu được xác định là xuyên suốt và là thước đo cuối cùng của lãnh đạo chiến lược.
Với lực lượng CAND, điều đó càng có ý nghĩa bởi nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội luôn gắn trực tiếp với cuộc sống bình yên của nhân dân và môi trường ổn định để phát triển đất nước. Mỗi cán bộ, chiến sĩ khi thực hiện nhiệm vụ cần nhìn rộng hơn phần việc, địa bàn và phạm vi trách nhiệm trực tiếp của mình; chủ động phối hợp khi nhiệm vụ đòi hỏi; đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cục bộ; đồng thời tuyệt đối tuân thủ pháp luật, quy trình công tác và thẩm quyền được giao. Đó không phải là xóa nhòa trách nhiệm của từng cấp, từng đơn vị. Ngược lại, trách nhiệm càng phải được phân định rõ thì sự phối hợp càng phải chặt chẽ. Mỗi đơn vị hoàn thành tốt phần việc của mình nhưng đồng thời phải góp phần bảo đảm sự thông suốt của cả hệ thống.
Vượt qua giới hạn địa bàn để nâng cao hiệu quả bảo vệ an ninh, trật tự
Trong kỷ nguyên mới, yêu cầu bảo vệ Tổ quốc và bảo đảm an ninh, trật tự đang đặt ra trong một không gian ngày càng rộng, với những mối liên hệ ngày càng phức tạp. Phát triển, ổn định và bảo vệ Tổ quốc cũng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phải được đặt trong một chỉnh thể thống nhất; trong đó phát triển tạo nguồn lực cho ổn định, ổn định tạo môi trường để tiếp tục đổi mới và bảo vệ Tổ quốc phải được chủ động từ sớm, từ xa, ngay trong quá trình phát triển.
Trong chỉnh thể ấy, lực lượng CAND giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm môi trường an ninh, trật tự ổn định, an toàn cho phát triển. Để hoàn thành tốt nhiệm vụ, bên cạnh bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm và trình độ nghiệp vụ, mỗi cán bộ, chiến sĩ cần hình thành tư duy công tác phù hợp với yêu cầu mới: quản lý chắc địa bàn nhưng không bó hẹp trong địa bàn; thực hiện đúng chức trách nhưng không cục bộ trong phối hợp; xử lý tốt vụ việc trước mắt nhưng luôn hướng tới yêu cầu phòng ngừa từ sớm, từ xa.
“Không để địa giới hành chính chia cắt lợi ích quốc gia” vì thế không chỉ là một thông điệp về tổ chức quản trị. Đối với lực lượng CAND, đó còn là yêu cầu về tư duy, trách nhiệm và phương thức hành động: vượt qua những giới hạn không cần thiết để kết nối nguồn lực, thông tin và sức mạnh tổng hợp; lấy lợi ích quốc gia, cuộc sống bình yên của nhân dân làm điểm quy tụ; góp phần xây dựng thế trận an ninh nhân dân vững chắc, giữ vững ổn định để đất nước phát triển nhanh và bền vững.
