Đổi mới tư duy, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh
Mở đầu phiên tham luận, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đã phân tích, nêu rõ những quan điểm mới của Đảng về phát triển văn hoá, con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới, thể hiện tại Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các Nghị quyết của Trung ương, của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam.
Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, điểm đáng chú ý trong tư duy phát triển hiện nay là văn hóa không chỉ được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn phải thực sự trở thành trụ cột, động lực phát triển đất nước, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy quản trị quốc gia theo hướng văn minh, hiện đại.
Những quan điểm mới của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới là kết quả của quá trình kế thừa, bổ sung và phát triển tư duy lý luận về văn hóa trong gần một thế kỷ lãnh đạo cách mạng. Điểm mới không nằm ở việc thay thế những giá trị đã được khẳng định, mà ở việc đặt văn hóa và con người vào một cấu trúc phát triển rộng hơn, năng động hơn và gắn trực tiếp hơn với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, tự chủ và hội nhập.
Tham luận tại hội thảo, TS, Thiếu tướng Phạm Kim Đĩnh, Cục trưởng Cục Công tác chính trị tập trung làm rõ một số nội dung trọng tâm về xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh - tiền đề bảo vệ an ninh con người từ góc độ trách nhiệm và thực tiễn công tác, chiến đấu của lực lượng CAND.
Theo Cục trưởng Phạm Kim Đĩnh, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ bên cạnh mặt thuận lợi cũng mang đến nhiều nguy cơ tác động đến môi trường văn hóa, ảnh hưởng đến an ninh con người, an ninh xã hội.
Trong bối cảnh đó, lực lượng CAND tiếp tục quán triệt thực hiện Chỉ thị số 07 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới, thực hiện hiệu quả phong trào thi đua “Ba nhất”, Chương trình hành động số 09-CTr/ĐUCA, hoàn thiện và triển khai Đề án phát triển văn hóa CAND và các nhiệm vụ được giao trong Chương trình mục tiêu quốc gia; góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh để bảo đảm an ninh con người, an ninh xã hội theo đúng các mục tiêu chiến lược mà Đảng, Nhà nước ta đã xác định.
Để thực hiện được các mục tiêu, yêu cầu đó, Thiếu tướng Phạm Kim Đĩnh đề nghị Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội quan tâm nghiên cứu, kiến nghị hoàn thiện chính sách, pháp luật và giám sát việc thực hiện chính sách về xây dựng môi trường văn hóa, bảo vệ con người. Các ngành, chính quyền cơ sở, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cần xác định rõ đầu mối tiếp nhận, đơn vị chủ trì, trách nhiệm phối hợp, hỗ trợ và cơ chế theo dõi kết quả. Cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp tạo điều kiện để người dân tham gia xây dựng, thực hành và giám sát chuẩn mực văn hóa. Nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp cũng như mỗi gia đình đồng hành cùng lực lượng CAND trên nền tảng văn hóa xã hội bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội nói chung, đặc biệt là an ninh con người, an ninh xã hội.
Phân tích sâu sắc những yếu tố tác động đến sự phát triển của văn hóa con người Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới, GS.TS, Trung tướng Trần Vi Dân, nguyên Cục trưởng Cục Khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an, thành viên Ban Nghiên cứu chuyên đề giúp việc Bộ trưởng Bộ Công an cho rằng, để phát triển của văn hóa và con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới bám sát theo đúng định hướng chính trị của Đảng, góp phần quyết định thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược phát triển đất nước, cần thực hiện tốt bốn nhóm nội dung trọng tâm, bao gồm: Đổi mới căn bản thể chế, chính sách và phương thức quản lý văn hóa hoàn thiện đồng bộ hành lang pháp lý văn hóa; Phát triển toàn diện con người Việt Nam và bảo vệ an ninh văn hoá; Đề cao văn hoá trong chính trị, kinh tế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; Phát huy mối quan hệ giữa phát triển văn hoá, kinh tế du lịch, công nghiệp văn hoá và hợp tác quốc tế.
Làm rõ các yêu cầu và đề xuất nhiều giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm an ninh văn hoá trong bối cảnh mới, trong tham luận tại hội thảo, PGS.TS. Trung tướng Trịnh Ngọc Quyên, Giám đốc Học viện An ninh nhân khẳng định: “An ninh văn hóa chỉ bền vững khi được đặt trên nền tảng lòng dân, sự tham gia tự giác của cộng đồng và khả năng tự bảo vệ của mỗi chủ thể trên lĩnh vực văn hóa”.
Thời gian tới, cần đẩy mạnh xây dựng thế trận an ninh văn hóa, an ninh con người và chủ quyền văn hóa số; gắn nhiệm vụ bảo đảm an ninh văn hóa với thế trận an ninh nhân dân, thế trận quốc phòng toàn dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc; xây dựng, củng cố phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc trên lĩnh vực văn hóa xuất phát từ quan điểm bảo vệ an ninh quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, qua phong trào góp phần huy động sức mạnh của quần chúng nhân dân, tạo đồng thuận xã hội, xây dựng ý thức chấp hành pháp luật và khả năng phòng ngừa từ cơ sở trong bảo đảm an ninh văn hóa.
Tháo gỡ điểm nghẽn, phát huy tiềm năng công nghiệp văn hóa
Phó Chủ tịch UBND TP Huế Trần Hữu Thuỳ Giang chia sẻ nhiều kinh nghiệm quý từ thực tế của TP Huế trong đảm bảo chính sách và nguồn lực cho phát triển công nghiệp văn hóa tại địa phương thời gian qua, đồng thời đề xuất giải pháp, trong đó có kiến nghị sớm ban hành đề án lượng hóa giá trị kinh tế văn hóa tổng thể di sản, để Huế và các địa phương được tháo gỡ các điểm nghẽn, thuận lợi hơn trong việc khai thác giá trị của di sản.
Đồng quan điểm trên, TS Nguyễn Thị Phương Thúy, Bí thư Đảng uỷ Xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An cũng đề xuất, bên cạnh chọn đúng lĩnh vực lợi thế dựa trên tài nguyên để phát triển công nghiệp văn hoá, cần ưu tiên phát triển con người và doanh nghiệp sáng tạo; tạo lập thị trường sở hữu trí tuệ và hạ tầng số; đảm bảo an ninh văn hóa và coi đây là cấu phần của phát triển công nghiệp văn hóa…
GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đặt vấn đề làm thế nào để đưa văn hóa, từ tiềm năng thành động năng của phát triển, đồng thời gợi mở một số vấn đề nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế sáng tạo. Đó là tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa “3 nhà” gồm Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp; xây dựng khung pháp lý về hợp tác công tư trong lĩnh vực văn hóa; tạo điều kiện để dự án hợp tác của trường đại học và doanh nghiệp có không gian để khai thác di sản; tăng cường đặt hàng các trường đại học trong việc tham gia giải quyết các bài toán từ thực tiễn; doanh nghiệp cần chủ động hợp tác với nhà trường, nhà văn hóa trong việc thiết kế các chương trình, các sản phẩm văn hóa.
Từ các tham luận có thể thấy, để văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, phát triển con người đến huy động nguồn lực và bảo đảm an ninh văn hóa. Việc phát huy giá trị di sản, thúc đẩy công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và hợp tác quốc tế phải song hành với xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, có cơ chế quản lý phù hợp và sự tham gia chủ động của toàn xã hội.
Đây là cơ sở để khơi thông nguồn lực văn hóa, chuyển hóa sức mạnh tinh thần, bản sắc dân tộc và năng lực sáng tạo thành những giá trị cụ thể, đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, nâng cao vị thế và sức mạnh mềm của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
