Tình yêu luôn là một đề tài vĩnh cửu của thi ca, là mảnh đất mỡ màu đã sản sinh ra những áng thơ hay nhất trong lịch sử nhân loại. Đó là hai cái đẹp cùng được xuất hiện trong trạng thái hưng phấn cao độ, khiến trái tim nhạy cảm bừng thức, để rồi con người có được những giây phút xuất thần. Vì thế, giữa chúng sớm hình thành một mối quan hệ gắn bó, giăng díu mặn nồng. Nếu tình yêu là cội nguồn, là sức sống thanh tân của thi ca, thì thi ca lại làm cho tình yêu trở nên lộng lẫy, bí ẩn và đầy quyến rũ.
Khi đọc “Yêu như là tình cuối” (tập thơ tình song ngữ Việt - Anh) của Phạm Thị Phương Thảo, ta không khỏi ngỡ ngàng trước những vần thơ tình vừa giàu trải nghiệm vừa rất trẻ trung của chị. Hai cái lực trái chiều vừa hút vừa đẩy nhau ấy đã cho thấy niềm khát khao làm mới đề tài tình yêu từ muôn đời trong thơ của người cầm bút. Chị coi tình yêu là cái đẹp vĩnh hằng, như là một thứ tôn giáo thiêng liêng
Xuyên suốt trong tập thơ tình của Phạm Thị Phương Thảo là hình ảnh một người đàn bà từng trải. Nhưng trong lồng ngực thiếu phụ ấy lại rộn ràng nhịp đập trái tim thiếu nữ. Điều này làm cho bức chân dung tâm hồn của nữ sỹ trở nên đa kênh, đa hệ, vừa truyền thống vừa hiện đại. Một mặt thơ chị có cái chất lạ, sâu sắc, an nhiên của người đàn bà ở độ chín của tuổi tri thiên mệnh:“Đi hết ngày rồi ắt sẽ sang đêm” (Tình yêu màu nhiệm); mặt khác lại có cái cuống quýt, bồng bột của những tín đồ yêu ở cái tuổi đương thì khát sống, thèm yêu “đắm đuối như không thể đắm say hơn” (Cho một ngày sinh), cứ như “dòng nham thạch núi lở tuôn trào…” (Món quà của Chúa).
 |
| Nhà thơ Phạm Thị Phương Thảo (hàng đầu, thứ hai từ trái qua) tại lễ ra mắt tập thơ song ngữ "Yêu như là tình cuối". |
Dù vẫn biết, thơ tình vốn là thế mạnh của những cây bút nữ, nhưng quả là quý khi một người đàn bà ở lứa tuổi này mà còn say thơ, mê thơ, tôn thờ thơ, đắm đuối vì thơ; khát khao yêu, tận hiến cho tình yêu và thành thực với lòng mình như Phạm Thị Phương Thảo. Biên độ dao động của con tim chị trở nên khó đoán định: lúc lú lẫn mù lòa, khi đặc biệt tỉnh táo. Nhờ thế mà chị có thể tận hưởng niềm hạnh phúc và thụ hưởng những giá trị văn hóa của tình yêu ở rất nhiều cung bậc.
Như một con chiên ngoan đạo, chị mặc niệm tình yêu là thiêng liêng, là tôn giáo để phụng thờ. Tình yêu là một thứ quyền năng vô hạn, vĩnh cửu và tuyệt đối:
Quyền năng của tình yêu là muôn đời bất tử
Sẽ nâng đôi cánh bay và cứu rỗi cả thế gian này
(Tình yêu nhiệm màu)
Một khi đã được thiêng hóa thì nó không được phép diễn tả bằng ngôn ngữ đời thường. Nên Phương Thảo không ngần ngại gửi gắm tình yêu của mình vào những hiện tượng tự nhiên dữ dội như: mưa biển, gió cuồng, núi cao, biển lớn, ngực sóng, sấm chớp, bão dông… Để cho tình yêu xuất hiện trong trạng tột đỉnh của sự dâng hiến:
Tình yêu như trận cuồng phong, như dòng nham thạch tuôn trào
(Món quà của Chúa)
Tình yêu vụt đến trong niềm hạnh phúc ái ân, trong tiếng sét ái tình huyền diệu:
Người đàn ông như tiếng sét ái tình vụt qua
Em sung sướng hứng trọn thứ ánh sáng nóng bỏng
Và huyền diệu
(Cho một ngày sinh)
Khước từ thứ tình yêu ép xác để tỏa sáng phần hồn, Phạm Thị Phương Thảo hướng đến một tình yêu theo đúng nghĩa của nó: phồn sinh, phong phú, đa dạng - là nơi gặp gỡ giữa hai thái cực, vừa mang giá trị tinh thần cao quý vừa có cả những khát thèm và dục vọng
Rộng lượng và ích kỷ
Nâng niu và hyền bí
Thiêng liêng và phồn thực
Đắm say, đẹp, buồn và đau đớn, cùng vỗ cánh
Bay lên…
(Tình yêu nhiệm màu)
Bất chấp hệ lụy, người đàn bà trong thơ chị không bỏ lỡ cơ hội, dám hứng tia chớp xanh vụt qua đời mình (Điều huyền diệu) rồi kiêu hãnh đối diện với mọi thử thách mà không hề hối tiếc:
Ta đón chờ hạnh phúc như một sự nhiệm màu
Ta cũng không né tránh và khước từ bi kịch
Bởi tình yêu cho ta sức mạnh, ý chí và niềm tin
Hiến dâng trọn vẹn
(Tình yêu nhiệm màu)
Phải chăng Tình yêu nhiệm màu chính là lời tuyên ngôn về tình yêu của Phạm Thị Phương Thảo? Và để tạo ra được bầu khí quyển cho tình yêu làm tổ, chị đã lựa chọn một hệ thống ngôn từ mới lạ... Sóng trong thơ Phạm Thị Phương Thảo không dịu dàng mà chồm lên dữ dội; dòng nham thạch núi lửa thì không ngớt tuôn trào; đêm trong trạng thái lắc lư, con tàu thì răng rắc vặn mình, trăng và em đều trong tư thế cong lơi, chờ đợi…
Những động từ chỉ cảm giác mạnh đó đã làm cho tình yêu trong thơ Phạm Thị Phương Thảo không tĩnh mà sống động, đầy sinh khí. Nhờ thế mà dòng cảm xúc của người viết trở nên chân thực; vạn vật như được thổi hồn vào, khiến những cử chỉ, bàn tay, ánh mắt đều biết nói, còn thiên nhiên bỗng trở nên dào dạt, đa tình và nồng nã mùi yêu.
Dường như mọi khát khao trần tục đều được chị khéo léo thể hiện gián tiếp qua thiên nhiên nên đọc thơ Phạm Thị Phương Thảo người ta không thấy nhuốm mùi tục lụy. Chùm thơ sen 5 bài: Nụ đêm, Sen muộn, Sen hát, Mơ sen, Sen buồn, Thảo viết mùa hè 2017 (Không có trong Yêu như tình cuối) là một ví dụ. Ở đó, người đàn bà yêu hơn người và cũng nhạy cảm hơn người không hướng ngoại để miêu tả vẻ đẹp và giá trị cao quý của quốc hoa mà bằng cái nhìn hướng nội, tác giả đã làm toát lên vẻ đẹp sâu thẳm, cao khiết, khác lạ của tâm hồn người phụ nữ Việt thời hiện đại, với bao khát khao giao cảm với đời.
 |
| Bìa tập thơ "Yêu như là tình cuối" của Phạm Thị Phương Thảo. |
Nhân vật trữ tình trong thơ Phạm Thị Phương Thảo rất hiện đại, dù chệch chuẩn nhưng không nổi loạn, mới mẻ mà vẫn giữ được sự cân bằng, vẫn mang những phẩm chất truyền thống nhưng lại không ngừng biến ảo. Sau cuồng phong lại là những ngọt ngào, run rẩy, dịu êm; sau những kiếm tìm vô vọng là niềm tin vào những điều tốt đẹp, sau khổ đau ắt là hạnh phúc… Nên dù đam mê là thế nhưng người đàn bà yêu vẫn cứ nuốt nỗi khát vào sâu tận đáy lòng chỉ để con tim của mình âm thầm gửi niềm thương cho gió:
Gió cũ lang thang tóc mây
Trái tim cất lời da diết
(Đêm nhớ)
Có lẽ giống như những người đàn bà đồng trang lứa, suốt đời như mặt trăng tỏa sáng vì người khác, họ đã gồng mình để giữ mái ấm gia đình nhưng vẫn không ngừng băn khoăn: vì sao suốt đời ta chỉ yêu duy nhất một người. Đó là điểm khác biệt giữa họ và các cô gái thời @. Đó có thể là chút bi kịch của một tình yêu vô vọng, đẹp, buồn, nồng nàn và lãng mạn. Tình yêu trở nên lý tưởng trong mơ ước khát vọng mãi mãi.
Không buồn ảo não;
Ở khúc ngoặt cuối cùng
Vẫn tin chắc rằng ta hạnh phúc
(Cứ yêu nồng nàn như lần cuối)
Song song với một quan niệm mới mẻ về tình yêu, Phạm Thị Phương Thảo luôn ý thức và ráo riết trong việc kiếm tìm để đổi mới thi ca. Ý đồ đổi mới thơ của tác giả được thể hiện rõ ngay từ bài đầu tiên trong tập. Đó là một bài thơ văn xuôi về nỗi buồn thu với những thi ảnh và cách tư duy mới lạ:
“Chợt bắt gặp sắc chín trong vòm lá. Day dứt chi những chiếc lá vàng? Run run trong gió rồi rụng vào nỗi nhớ. Mùa đã xanh mà em đã vội thu? Người về đâu nụ cười rạn vỡ? Bước chân ai héo buồn lưu giữ cả mùa thu?
… Để em thành chiếc lá
Chiếc lá rất mềm, chếc lá rất xanh.
Rụng khẽ xuống môi mùa…”
(Để em thành chiếc lá)
Không phải vô cớ mà trong tổng số 30 bài của tập thơ “Yêu như là tình cuối” chỉ có hai bài ở thể lục bát ngắt dòng. “Rót” có cội nguồn lục bát, có hơi hướng lục bát. Nhưng tác giả đã có ý thức đổi mới bằng cách tháo dỡ cấu trúc của từng câu lục bát. Không thấy ở đây kiểu câu thơ 6/8 với lối gieo vần, ngắt nhịp thông thường, mà có cặp lục bát được chia làm 3 dòng, thậm chí 4 dòng một cách uyển chuyển, linh hoạt:
Lẳng lơ bởi cái duyên trời
Tỉnh tình tinh
Uống
Cạn lời bão dông
(Rót)
Riêng Phạm Thị Phương Thảo hầu như vẫn yêu thích lối thơ theo thể tự do, số câu chữ được thay đổi theo yêu cầu của nội dung diễn đạt, tha hồ tung tẩy.
“Yêu như là tình cuối” là một món quà chị gửi tặng bạn bè và độc giả của mình, cho thấy được khát vọng đổi mới quyết liệt thơ và tấm lòng thành thực đam mê với tình yêu của người thơ Phương Thảo. Như đôi cánh nhiệm màu, “Yêu như là tình cuối” đã giúp cho thơ chị bay lên…
