Đề xuất không xử phạt thiệt hại trong nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ mới
Theo dự thảo tờ trình dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), dự thảo luật quy định về xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử lý hành chính. Nội dung dự thảo luật đã có những sửa đổi, bổ sung quan trọng so với Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành.
Cụ thể, về các đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính, dự thảo luật đã bổ sung đối tượng là cá nhân, tổ chức nước ngoài hiện diện hoặc không hiện diện tại Việt Nam vi phạm hành chính trong phạm vi lãnh thổ, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; trên tàu bay mang quốc tịch Việt Nam, tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam thì bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác.
Về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính, dự thảo luật quy định định khung thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là từ 1 năm đến 3 năm, trừ trường hợp vi phạm hành chính về lĩnh vực khác mà luật chuyên ngành quy định thì thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật chuyên ngành đó. Đồng thời, giao Chính phủ quy định chi tiết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong từng lĩnh vực.
Dự thảo luật cũng đã sửa đổi, bổ sung quy định chi tiết về một số tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng để đồng bộ, thống nhất với Bộ luật Hình sự. Cụ thể, bổ sung các tình tiết giảm nhẹ gồm vi phạm hành chính do bị đe dọa, cưỡng bức; vi phạm hành chính trong trường hợp bị hạn chế khả năng nhận thức mà không phải do lỗi của mình gây ra; cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến đấu, học tập hoặc công tác; người vi phạm hành chính là người có công với cách mạng hoặc là cha, mẹ, vợ, chồng, con của liệt sĩ; người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng.
Đồng thời, bổ sung tình tiết tăng nặng “lợi dụng tình trạng khẩn cấp để vi phạm hành chính” đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết tình tiết tăng nặng vi phạm hành chính quy mô lớn, số lượng hoặc trị giá hàng hóa lớn trên từng lĩnh vực.
Đặc biệt, dự thảo luật bổ sung quy định không xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi gây ra thiệt hại trong khi thực hiện việc nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy phạm, áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa; người thực hiện hành vi gây thiệt hại trong khi thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên trong lực lượng vũ trang nhân dân để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nếu đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo người ra mệnh lệnh nhưng người ra mệnh lệnh vẫn yêu cầu chấp hành mệnh lệnh đó.
Theo Bộ Công an, mục đích xây dựng và ban hành Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện, hiện đại, phù hợp với yêu cầu cải cách tổ chức bộ máy nhà nước, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong quy trình xử lý vi phạm pháp luật và quản lý nhà nước.
Đồng thời, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác xử lý vi phạm hành chính, góp phần bảo đảm kỷ cương, trật tự quản lý nhà nước trên các lĩnh vực. Tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho việc triển khai đồng bộ quy trình xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, khắc phục triệt để những vướng mắc, bất cập hiện nay.
Tăng cường, hoàn thiện cơ chế phân công, phân cấp trong xử phạt vi phạm hành chính, nâng cao tính minh bạch, công bằng trong áp dụng pháp luật, phù hợp với thông lệ quốc tế và đáp ứng yêu cầu hội nhập.
Một trong những nội dung nổi bật đáng chú ý của dự thảo luật là quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. Theo đó, việc xử lý vi phạm hành chính được thực hiện toàn trình trên môi trường điện tử khi bảo đảm điều kiện về cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, thông tin.
Các cơ quan, tổ chức có liên quan có trách nhiệm kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu về xử lý vi phạm hành chính và cơ sở dữ liệu liên quan đến các nhân, tổ chức vi phạm hành chính để thực hiện các trình tự, thủ tục xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử; kết nối, đồng bộ dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Ứng dụng định danh điện tử (VNeID).
Dữ liệu liên quan đến việc xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử phải được lưu trữ đầy đủ để phục vụ hoạt động kiểm tra, giám sát, bảo đảm tính công khai, minh bạch trong xử lý vi phạm hành chính.
Đề xuất nâng mức phạt tiền
Về các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả tại dự thảo luật, so với Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành, dự thảo luật đã đề xuất nâng mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính từ 50.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 100.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng đối với tổ chức.
Đối với địa bàn thuộc các thành phố thì mức phạt tiền có thể cao hơn, nhưng tối đa không quá 2 lần mức phạt chung áp dụng đối với cùng hành vi vi phạm trong các lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ; đất đai; xây dựng; bảo vệ môi trường; an ninh, trật tự, an toàn xã hội; an toàn thực phẩm; phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Dự thảo luật giao Chính phủ quy định chi tiết về mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực quản lý nhà nước.
Về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, dự thảo luật đã bổ sung quy định giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định chi tiết các chức danh có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính; thẩm quyền áp dụng các hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả của từng chức danh ngoài tòa án nhân dân; viện kiểm sát nhân dân; kiểm toán nhà nước trong hoạt động kiểm toán nhà nước và đối với hành vi cản trở hoạt động tố tụng.
Đồng thời, bỏ quy định Chính phủ có trách nhiệm báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các chức danh thuộc các cơ quan, lực lượng được thành lập mới (chỉ cần giao Chính phủ quy định sau khi được sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).
Dự thảo luật cũng bổ sung quy định cho phép xử phạt vi phạm hành chính không lập biên bản được áp dụng trong các trường hợp: Hành vi vi phạm mà mức tối đa của khung tiền phạt đối với hành vi đó hoặc hành vi vi phạm hành chính mà mức phạt tiền tính theo tỷ lệ, số lần giá trị khoản thu trái pháp luật 1.000.000 đồng đối với cá nhân, 2.000.000 đồng đối với tổ chức; trường hợp vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.
Về các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính, dự thảo luật sửa đổi quy định về thời hạn tạm giữ người theo thủ tục hành chính. Cụ thể, theo quy định tại khoản 3 Điều 122 Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành thì “Thời hạn tạm giữ người theo thủ tục hành chính không quá 12 giờ; trong trường hợp cần thiết, thời hạn tạm giữ có thể kéo dài hơn nhưng không quá 24 giờ, kể từ thời điểm bắt đầu giữ người vi phạm;…”, dự thảo luật sửa đổi như sau: “Thời hạn tạm giữ người theo thủ tục hành chính không quá 24 giờ; trong trường hợp cần thiết, thời hạn tạm giữ có thể kéo dài hơn nhưng không quá 48 giờ, kể từ thời điểm bắt đầu giữ người vi phạm;…”.
