Kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9 là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ôn lại một trang sử vẻ vang của dân tộc; thành kính tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh, các bậc tiền bối cách mạng, các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, những người đã hiến dâng xương máu cho độc lập, tự do, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Đây cũng là dịp để chúng ta nhìn lại chặng đường 81 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, từ đó nhận thức sâu sắc hơn trách nhiệm trước lịch sử, Nhân dân và các thế hệ mai sau.
Từ những thắng lợi lịch sử đến thành tựu của công cuộc đổi mới
Mùa Thu năm 1945 là mốc son chói lọi của dân tộc. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhân dân ta nhất tề đứng lên Tổng khởi nghĩa, giành chính quyền về tay Nhân dân, mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám là kết tinh của lòng yêu nước, ý chí quật cường, khát vọng độc lập, tự do; của sự chuẩn bị lâu dài, chủ động, sáng tạo; của sự hội tụ giữa ý Đảng với lòng dân, sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại và nghệ thuật nắm bắt thời cơ. Những bài học ấy vẫn nguyên giá trị trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.
Từ mùa Thu độc lập, dân tộc ta tiếp tục trải qua những năm tháng chiến đấu gian khổ nhưng đầy vinh quang. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, với đường lối chiến tranh nhân dân, quân và dân ta làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954.
Hai mươi mốt năm tiếp theo, với khát vọng thống nhất non sông, Nhân dân hai miền Nam – Bắc vượt qua muôn vàn hy sinh. Đại thắng mùa Xuân năm 1975, đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, hoàn thành sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
Sau thống nhất, quân và dân ta tiếp tục bảo vệ chủ quyền, biên giới, biển đảo và làm tròn nghĩa vụ quốc tế. Tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường và sức mạnh đại đoàn kết giúp đất nước vượt qua khó khăn, tiến hành đổi mới và đạt những thành tựu có ý nghĩa lịch sử. Quốc phòng, an ninh được củng cố, đối ngoại mở rộng, vị thế quốc tế ngày càng nâng cao.
Mỗi thành quả hôm nay đều được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và máu xương của nhiều thế hệ. Tri ân quá khứ phải được thể hiện bằng chính sách thiết thực đối với người có công và quyết tâm xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc.
Phát huy hào khí lịch sử trong giai đoạn phát triển mới
Đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với những thời cơ lớn nhưng cũng đối mặt nhiều thách thức. Cạnh tranh chiến lược, xung đột, các vấn đề an ninh truyền thống và phi truyền thống, cùng những thách thức từ không gian mạng, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an ninh kinh tế, năng lượng và tội phạm xuyên quốc gia đang tác động trực tiếp đến môi trường phát triển.
Trong bối cảnh đó, bảo vệ Tổ quốc phải được nhận thức toàn diện: bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ; bảo vệ lợi ích quốc gia – dân tộc, an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và không gian phát triển. Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc là hai nhiệm vụ chiến lược có quan hệ hữu cơ: phát triển nhanh, bền vững tạo nền tảng để bảo vệ Tổ quốc; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định là điều kiện để phát triển.
Phải tiếp tục xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; nâng cao năng lực lãnh đạo, chất lượng đội ngũ cán bộ; củng cố niềm tin của Nhân dân, lấy Nhân dân làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển. Đồng thời, phát huy đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc.
Xây dựng nền quốc phòng, an ninh vững mạnh, hoàn thiện thể chế và làm chủ công nghệ
Cần tiếp tục xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với nền an ninh nhân dân vững mạnh; xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc; kết hợp chặt chẽ quốc phòng, an ninh với kinh tế, văn hóa, xã hội và đối ngoại. Xây dựng Quân đội nhân dân và Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo, chủ động phòng ngừa nguy cơ, xử lý hiệu quả các tình huống, không để bị động, bất ngờ.
Một nhiệm vụ nền tảng là tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật, tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho phát triển và bảo vệ Tổ quốc. Quốc hội cần kịp thời thể chế hóa các chủ trương lớn về quốc phòng, an ninh, đối ngoại; nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật; hoàn thiện cơ chế huy động nguồn lực; tăng cường pháp luật về an ninh mạng, an ninh dữ liệu và bảo vệ lợi ích quốc gia trên không gian mạng.
Trong kỷ nguyên khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, cần coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao là nền tảng của sức mạnh quốc gia. Làm chủ công nghệ vừa tạo động lực tăng trưởng, vừa nâng cao tiềm lực quốc phòng, an ninh; tăng cường tự chủ về công nghệ, năng lượng, hạ tầng chiến lược và các ngành công nghiệp nền tảng.
Cùng với sức mạnh nội lực, cần tiếp tục thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế; kết hợp chặt chẽ đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại nhân dân với đối ngoại quốc phòng và đối ngoại an ninh. Kiên trì bảo vệ lợi ích quốc gia – dân tộc trên cơ sở luật pháp quốc tế; chủ động phòng ngừa, hóa giải nguy cơ từ sớm, từ xa; tranh thủ môi trường hòa bình và các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển đất nước.
Thượng tôn pháp luật, xây dựng nền tư pháp hiện đại, công bằng
Trong quá trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp; bảo đảm sự đồng bộ giữa pháp luật hình sự, tố tụng hình sự, dân sự, hành chính và các lĩnh vực pháp luật có liên quan; khắc phục những khoảng trống, chồng chéo, mâu thuẫn của pháp luật; đồng thời nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật. Pháp luật phải vừa nghiêm minh để bảo vệ lợi ích quốc gia, trật tự, kỷ cương xã hội, vừa nhân văn để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, doanh nghiệp.
Đặc biệt, trong quá trình chuyển đổi số quốc gia, cần đẩy mạnh xây dựng nền tư pháp số, tăng cường số hóa hồ sơ, dữ liệu tư pháp, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới nhưng phải đặt dưới khuôn khổ pháp luật chặt chẽ, bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư. Công nghệ phải trở thành công cụ nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động tư pháp, chứ không thể thay thế trách nhiệm pháp lý, đạo đức nghề nghiệp và phán đoán của con người.
Bảo vệ pháp luật suy cho cùng là bảo vệ công lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, bảo vệ sự nghiêm minh của Nhà nước và giữ vững kỷ cương xã hội. Khi pháp luật được thực thi công bằng, minh bạch; khi người dân tin rằng quyền lợi chính đáng của mình được pháp luật bảo vệ; khi cán bộ, công chức và mọi chủ thể trong xã hội đều bình đẳng trước pháp luật, thì đó chính là một thành tố quan trọng làm nên “thế trận lòng dân” vững chắc - nền tảng của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Các cơ quan tư pháp, trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình, cần tiếp tục thực hiện nghiêm nguyên tắc thượng tôn Hiến pháp và pháp luật; bảo đảm mọi hành vi vi phạm pháp luật đều được phát hiện, xử lý kịp thời, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, nhưng đồng thời phải kiên quyết phòng ngừa oan, sai, bỏ lọt tội phạm và không hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự, hành chính khi chưa đủ căn cứ pháp luật. Mỗi quyết định tố tụng, mỗi bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền không chỉ giải quyết một vụ việc cụ thể mà còn tác động trực tiếp đến niềm tin của người dân, doanh nghiệp và xã hội đối với pháp luật và Nhà nước.
Trong điều kiện các loại tội phạm ngày càng tinh vi, xuyên quốc gia, sử dụng công nghệ cao và lợi dụng không gian mạng, nhiệm vụ bảo vệ pháp luật cũng phải chuyển mạnh từ tư duy xử lý sang chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và đấu tranh hiệu quả. Các cơ quan tiến hành tố tụng cần nâng cao năng lực điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án đối với tội phạm công nghệ cao, tội phạm có tổ chức, tham nhũng, kinh tế, ma túy, rửa tiền, tội phạm xuyên quốc gia và các hành vi xâm phạm an ninh quốc gia; đồng thời, tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp.
Một yêu cầu đặc biệt quan trọng là, phải bảo đảm tính độc lập, khách quan, công bằng trong hoạt động tư pháp, gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Quyền lực tư pháp phải được thực hiện đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục và chịu sự kiểm soát theo Hiến pháp, pháp luật. Cùng với việc nâng cao trách nhiệm của người tiến hành tố tụng, cần xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháp có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, tinh thần thượng tôn pháp luật, chuyên môn nghiệp vụ cao và khả năng làm chủ công nghệ mới đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp của Đảng và Nhà nước ta trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.
