Sáng 24/6/2026, tại Hà Nội, Đại hội Đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII khai mạc. Sự kiện quan trọng này không chỉ đánh dấu sự phát triển của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh sau 95 năm ra đời và vững bước đi lên mà còn gợi cho chúng ta những suy nghĩ về thế hệ tiên phong tiếp thu tri thức và kiến tạo tương lai cho đất nước...
Trong số chúng ta, có lẽ ai cũng vinh dự được đọc lời hứa trong lễ kết nạp để được đứng trong hàng ngũ đoàn viên của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Chiếc huy hiệu với hình ảnh bàn tay sức vóc đang cầm chắc lá cờ Tổ quốc được cài trên ngực áo là niềm tự hào bao thế hệ thanh niên Việt Nam cùng lời bài hát vừa hào hùng vừa tha thiết: "Từ biển khơi đến miền rừng núi cao/ Cờ Đoàn ta mang ảnh Bác với tên Người vĩ đại/ Hồ Chí Minh, công ơn của Bác như biển trời/ Tình Người ấm trong tim ta trên đường chiến đấu" - (Tuổi trẻ thế hệ Bác Hồ, sáng tác: Triều Dâng).
Tuổi Đoàn là quãng đời thanh xuân đầy sức sống, khát vọng được cháy hết mình cho lí tưởng và ước mơ của mỗi người. Sau này, khi đã bước sang tuổi trầm tĩnh hơn chúng ta vẫn nhớ về một thời đã tận hiến với niềm tự hào. Và, bạn đừng quên, chính những năm tháng đó đã tạo lập nền tảng nhận thức, kĩ năng nghề nghiệp và cơ hội phát triển của bạn hôm nay. Tổ chức Đoàn, hội sinh viên, các CLB thanh niên, các chương trình hành động chính là bệ phóng giúp cho từng cá nhân phát triển.
Chúng ta luôn sống trong một không-thời gian xác định với bối cảnh kinh tế, văn hóa, xã hội cụ thể, chịu sự tác động của hoàn cảnh, nhận được cơ hội và đối diện với thách thức. Nhìn lại gần một thế kỉ qua, kể từ khi Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ra đời (26/3/1931), các thế hệ thanh niên Việt Nam đã khẳng định được vai trò của mình trong tiến trình lịch sử.
Đầu thế kỉ XX, đặc biệt là sau Thế chiến I, với những biến động ở châu Âu và các nước thuộc địa ở Đông Dương, đã có sự xuất hiện tầng lớp trí thức, viên chức, học sinh, sinh viên... cùng các thanh niên ở nông thôn và nhà máy (công nhân) hợp thành lực lượng tiến bộ mới.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, cũng như trong 2 cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc, đoàn viên, thanh niên đã tiếp tục trưởng thành là lực lượng là lực lượng tiên phong, nòng cốt, đóng góp công lao không nhỏ cho thắng lợi chung của toàn dân tộc. Bên cạnh lực lượng tham gia vũ trang trực tiếp chiến đấu còn có đội ngũ thanh niên xung phong ở tiền tuyến, dân quân, du kích ở các địa phương... đã trở thành biểu tượng quả cảm của tuổi trẻ Việt Nam.
Tinh thần đó không chỉ là sức mạnh của một giai đoạn lịch sử mà còn lan tỏa đến các thế hệ mai sau. Đặc biệt, ở thời đại cần sự hiểu biết về khoa học, công nghệ và đẩy mạnh chuyển đổi số... Có rất nhiều cơ hội đang mở ra cho thanh niên Việt Nam, chờ đợi bản lĩnh và tài năng của các bạn trẻ. Tương lai của từng cá nhân, của đất nước sẽ được kiến tạo từ chính sự nỗ lực của họ.
Trong bài viết này, người viết không có ý định đi sâu vào việc thống kê các con số, liệt kê những thành tích, bởi đó không còn là thông tin mới mẻ khi các phương tiện thông tin đại chúng hằng ngày đã cung cấp khá đầy đủ. Điều đáng suy ngẫm là góp bàn về vai trò thanh niên Việt Nam trong sự chuyển động, vận động của xã hội.
Trước đây, câu nói: "Tam thập nhi lập" được coi như một chân lý, một quan niệm, một kinh nghiệm đúc rút về thời điểm xác lập công danh, sự nghiệp, hay có chỗ đứng vững vàng trong xã hội. Quan điểm này vốn được trích trong câu nói của đức Khổng Tử trong "Luận ngữ - Vi chính đệ nhị". Quan điểm ấy có thể phù hợp với đời sống sản xuất nông nghiệp phương Đông và xã hội phong kiến với hệ tư tưởng Nho giáo có đặc trưng về quan hệ kinh tế, cơ cấu xã hội riêng.
Trong bối cảnh xã hội hôm nay, với sự hỗ trợ, khích lệ của Đảng, Nhà nước, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và các tổ chức..., đã có nhiều thanh niên thành công trước năm 30 tuổi. Sự thành công của những nhà sáng lập công nghệ như Bill Gates, Steve Jobs hay Mark Zuckerberg là nguồn cảm hứng cho các thế hệ thanh niên khởi nghiệp. Điều đáng mừng là, ngay từ lúc còn trên ghế nhà trường, nhiều bạn trẻ đã có ý thức học hỏi, tìm hiểu về mô hình khởi nghiệp, về cách thiết lập, sắp xếp tương lai cho bản thân bằng chính năng lực của mình với những sự lựa chọn phổ biến như: Kinh doanh xanh, kinh tế sáng tạo, giáo dục cá nhân hóa...
Khi tiếp cận thông tin về những ý tưởng khởi nghiệp từ báo chí, người viết không khỏi bất ngờ bởi việc đưa những sản phẩm như: "Gừng sưởi ấm - NetGins" của nhóm tác giả Đặng Hoàng Khang, Trần Quỳnh Huyền Trân và Lâm Đoàn Minh Phúc Ca (sinh viên Trường Đại học Công nghiệp TP Hồ Chí Minh), bạn Dương Yến Nhi với Chà bông thực vật (đạm đậu nành, nấm hương)... cùng những bạn trẻ tái chế rác thành tranh, thành món đồ chơi trưng bày đẹp mắt... còn mang một ý nghĩa khác.
Các bạn trẻ không chỉ khởi nghiệp cho bản thân mà còn tạo ra giá trị thụ hưởng cho xã hội từ ích lợi của sản phẩm. Trong khi có không ít cách làm giàu còn phương hại đến cộng đồng như gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến đời sống khu dân cư, gây mất an ninh, trật tự... thì sự lựa chọn khởi nghiệp theo hướng tích cực của nhiều bạn trẻ còn góp sức vào xây dựng những điều văn minh, tốt đẹp của xã hội.
Mặc dù, vẫn có một bộ phận không nhỏ thanh niên do hạn chế về nhận thức chính trị đã dễ dàng tin theo các tin tức sai sự thật, các quan điểm cực đoan trên mạng xã hội hoặc tham gia vào việc bàn luận chủ điểm trên một cách phiến diện, cực đoan... Đây là điểm yếu thường thấy ở người trẻ thiếu kinh nghiệm sống, thiếu hiểu biết về lịch sử, văn hóa, đặc biệt là dễ bị mê hoặc bởi sự ngụy biện, đánh tráo khái niệm của những luồng dư luận với mục đích chia rẽ, chống phá...
Tuy nhiên, với sự nâng cao nhận thức cho thanh niên thông qua các hoạt động tuyên truyền, giáo dục, thông qua các tấm gương người thật, việc thật, đội ngũ đoàn viên, thanh niên ngày nay đã sáng tạo trong cách tổ chức, thực hiện. Minh chứng xác thực nhất chính là hiệu quả của hoạt động. Hình ảnh sinh viên tình nguyện tiếp sức mùa thi đã in sâu trong tâm trí chúng ta và mang ý nghĩa: Những chàng trai, cô gái mang sắc áo xanh không chỉ giúp đỡ thí sinh để có kết quả thi tốt mà còn là bài học giáo dục ý thức trách nhiệm: Năm nay bạn là sinh viên mới, tôi giúp bạn, sang năm bạn đã cứng cáp, trưởng thành, bạn hãy giúp đỡ thế hệ sau. Giữa người trao và người nhận một chai nước mát dưới nắng hè oi bức còn là câu chuyện đẹp về sự gắn kết của thanh niên Việt Nam, nơi tổ chức Đoàn Thanh niên đã tạo lập nền tảng tư tưởng từ những điều nhỏ bé nhất.
Một bạn trẻ từng chia sẻ với người viết: "Chúng em thấy điều đáng quan tâm nhất là làm được điều gì để các thế hệ sau không phải vất vả như mình ngày trước". Người viết nghĩ rằng, mong muốn đơn giản ấy có lẽ là động lực mà tất cả chúng ta đều mong muốn: Hãy tạo lập từ hôm nay một nấc thang để nâng bước chân cho thế hệ mai sau, đem lại ấm no, hạnh phúc và cùng nâng cao vị thế đất nước trong kỉ nguyên mới...
