Tháng mười hai mê mải miền cao nguyên đá

Một sáng tháng mười hai trời se se lạnh. Mặc một chiếc áo đồng phục mỏng nên vẫn chưa đủ ấm. Nhưng, khi hơi lạnh thấm vào da thịt thì lại có cả

m giác mơn man dễ chịu. Nắng mai chênh chếch trong làn gió nhẹ. Sương sớm còn đọng trên những mạng nhện dệt ở bãi cỏ xanh hai ven đường nhựa dẫn vào nhà máy. Nhìn từ xa chẳng khác gì những đụn tuyết trắng nhỏ long lanh trong nắng sớm, trông thích mắt vô cùng.

Buổi sáng tháng mười hai, người đổ về nhà máy theo mọi ngả đường. Người thong thả, người vội vã để kịp giờ họp sáng. Nhà máy với những cột tháp và ống khói xả hơi bay cao. Bảo giữa cảnh tháng mười hai dễ chịu như thế này mà lại xen vào một nhà máy công nghiệp thì nét dịu dàng dường như phai bớt. Nhưng, nếu chuẩn bị cho mình một tâm hồn đẹp thì cảnh nắng sớm ở nhà máy cũng có cái thi vị của nó. Thi vị khi cảm nhận được sự đối lập giữa thiên nhiên và kỹ nghệ tiên tiến của loài người. Như hai mảng đối lập nhưng nằm chung trong một không gian thì lại như bức tranh với hai gam màu tương phản tạo nên nét ấn tượng.

Với tôi, tháng mười hai về thì cảnh đẹp nhất ở Việt Nam là khi được rong ruổi trên những con đường quanh co khúc khuỷu miền cao nguyên đá Hà Giang, là khi được hòa tâm hồn mình vào sắc hoa tam giác mạch xinh như chiếc váy thổ cẩm của những cô gái dân tộc Lô Lô. Con đường nhỏ trong làn sương mỏng uốn lượn giữa thăm thẳm sườn đồi và non cao ngút ngàn, rồi bỗng nhiên được bao trùm tới choáng ngợp bởi màu tím đỏ của cả một đồi hoa tam giác mạch. Thêm màu xanh ngọc uốn lượn như dải yếm của dòng sông dọc theo cung đường, tất cả tạo nên bức tranh thiên nhiên đẹp đến nao lòng.

mùa hoa tam giác m%3fch %3f hà giang.jpg -0
Mùa hoa tam giác mạch ở Hà Giang.

Còn gì thú vị bằng kiếm một chiếc xe máy, vi vu trong khung cảnh đó giữa tiết trời tháng mười hai để thấy mình nhỏ bé giữa bao la đất trời. Mọi suy nghĩ âu lo dường như tan biến hết. Người lữ khách hòa mình vào thiên nhiên để cảm nhận vẻ đẹp của đất trời bằng tất cả các giác quan rộng mở. Rồi sẽ thấy từng hơi thở đều ngọt bùi đến lạ. Sắc hồng của loài hoa tam giác mạch trải dài thành các cánh đồng, chênh vênh trên những phiến đá tai mèo, sau những ngôi làng cổ. Những bông hoa li ti khiến khung cảnh núi rừng vừa kỳ vĩ, vừa thơ mộng. Tháng mười hai ấy ở cao nguyên đá Đồng Văn còn có hoa cải vàng, hoa lê trắng điểm chấm phá nhụy đen, hoa đào bắt đầu hé nụ. Một cao nguyên với bao sắc hoa làm mê đắm lòng người.

Lần đầu tiên tới Hà Giang vào tháng mười hai, tháng đẹp nhất trong năm, người ta dễ bị say đắm mà yêu sâu đậm mảnh đất nơi địa đầu Tổ quốc này. Rồi sẽ yêu dòng Nho Quế xanh ngắt, rồi sẽ yêu hẻm Tu Sản hùng vĩ giữa khe núi cao vút, rồi sẽ yêu con đường Hạnh Phúc mang theo hy vọng như chính tên gọi của nó, hiên ngang vắt qua Mã Pí Lèng - một trong tứ đại đỉnh đèo, rồi sẽ yêu cả sắc lạnh của đá tai mèo để thấy sức người là vô hạn, rồi sẽ yêu những dốc, những đèo.

Rồi bạn sẽ yêu thêm người bạn đồng hành. Bởi, tháng mười hai ở Hà Giang đã bắt đầu lạnh rồi, nên người ta cần một vòng tay ôm chặt trong hơi thở đầy sương khói. Và, bạn ơi, nếu có dịp đi vào tháng mười hai này, thì nhớ dừng lại ven đường mua vài bắp ngô nếp nướng mà nhâm nhi nhé. Ngô thơm lắm đấy mà lại tạm lót dạ trong hành trình dài. Đêm về trên thị trấn Đồng Văn, nhớ ăn bát cháo ấu tẩu nhằn nhặn đắng nhưng béo bùi nhé. Nhớ đi chợ phiên vào sáng sớm hôm sau và ăn món phở thịt lợn kèm dưa cải mèo muối chua. Phải thú nhận rằng, đó là bát phở ngon nhất trong đời tôi từng được ăn.

Và, cũng thấy thương đồng bào nơi đây còn nhiều vất vả. Những em bé nhỏ áo quần không đủ ấm mà mang những chiếc gùi còn to quá khổ người. Thiên nhiên đẹp đấy nhưng đâu đâu cũng là đá tai mèo nhọn hoắt. Bắt đá nở hoa đâu phải là chuyện dễ. Người dân nơi đây phải bòn từng chút đất trong những hốc đá nhỏ để trồng một vài cây ngô.

Tháng mười hai chưa có giá lạnh tê tái rét đậm của ngày cuối đông. Tháng mười hai ngập tràn những sắc hoa. Tháng mười hai đẹp vậy mà không lên đường thì như thấy có lỗi với thiên nhiên. Bạn còn chờ gì nữa mà không lên kế hoạch cho mình một chuyến đi dài tới nơi thiên nhiên mời gọi ấy.

Lê Ngọc Sơn

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).