Tây Nguyên đang khóc ròng sau "phong trào" ồ ạt xây thủy điện

Hàng trăm công trình thuỷ điện lớn nhỏ đang khiến cho các dòng sông ở Tây Nguyên cạn kiệt nước. Hạn hán kỉ lục trong vòng 60 năm qua tại Tây Nguyên được nhìn nhận như là sự trả giá cho việc ồ ạt làm thuỷ điện, đặc biệt là các công trình chuyển nước như thuỷ điện An Khê –Kanak, Serepok 4A, Đại Ninh...

Thuỷ điện An Khê – Kanak khởi công xây dựng tháng 11-2005 với tổng công suất 173 MW. Công trình thuỷ điện lớn nhất Gia Lai đã từng được kì vọng sẽ là điểm sáng kinh tế cho khu vực Tây Nguyên. Thế nhưng, ngay sau khi các tổ máy đi vào hoạt động, người dân các tỉnh Phú Yên, Gia Lai lại liên tục đi khiếu kiện do đời sống sinh hoạt, sản xuất bị ảnh hưởng nặng nề. 

Nguyên do bởi An Khê – Kanak là công trình chuyển nước, lấy nước sông Ba nhưng lại trả nước về cho sông Kôn (Bình Định). Mỗi năm, hơn 300 tỷ m³ nước sông Ba đã bị chuyển về Bình Định, khiến hàng triệu hộ dân sống ở lưu vực sông Ba thiếu nước sinh hoạt và sản xuất. 

Về mùa khô, do không được trả dòng nên lưu vực sông Ba thường xuyên khô hạn. Trong khi đó, về mùa lũ, khi thuỷ điện xả lũ, người dân vùng hạ lưu lại phải hứng chịu.

 Mới đây, trên diễn đàn Quốc hội, ông Huỳnh Thành, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai đã thẳng thắn cho rằng An Khê – Kanak là công trình “sai lầm thế kỉ”. Ông Thành cũng nhấn mạnh, hiện nay vẫn chưa có cơ chế giám sát hữu hiệu để buộc các nhà máy thuỷ điện phải trả nước về hạ du. Mâu thuẫn về lợi ích khiến chủ đầu tư các dự án thuỷ điện không xả hoặc xả rất ít, không đảm bảo lưu lượng dòng chảy tối thiểu trong mùa khô.

Phát triển ồ ạt các công trình thủy điện đang khiến Tây Nguyên phải trả giá bằng hạn hán lịch sử. Ảnh: CTV
Phát triển ồ ạt các công trình thủy điện đang khiến Tây Nguyên phải trả giá bằng hạn hán lịch sử. Ảnh: CTV

Dòng sông Serepok – biểu tượng hùng vĩ của Tây Nguyên cũng đã bị băm nát để làm thuỷ điện. Phần lưu vực chảy qua Việt Nam chỉ dài trên 120km nhưng đã có tới 7 công trình thuỷ điện lớn nhỏ được xây dựng. 

Nhà máy thuỷ điện Serepok 4A đã chặn dòng tại huyện Buôn Đôn (Đắk Lắk), chuyển nước sang khu vực khác để phát điện. Điều này đã ảnh hưởng lớn đến hệ sinh thái Vườn quốc gia Yok Đôn và Khu du lịch sinh thái Bản Đôn. Cả đoạn sông Serepok dài hàng chục kilomet đã cạn khô, trở thành dòng sông chết. 

Trước đây, khi dòng Serepok còn đầy ắp nước, du khách thích thú đến với Bản Đôn để cưỡi voi qua sông. Suốt một thời gian dài, Bản Đôn trở thành khu du lịch mang đậm sắc màu Tây  Nguyên. 

Nay, Bản Đôn dần trở nên quạnh hiu, tẻ nhạt và không chút dấu ấn. Không còn ai mua vé cưỡi voi qua sông bởi lẽ dòng sông đã cạn trơ đáy, lởm chởm những tảng đá nhọn hoắt. Cùng với bàn tay can thiệp thô bạo của con người, Serepok đang dần trở thành dòng sông chết, còn Khu du lịch sinh thái Bản Đôn đang dần bị lãng quên.

Trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng cũng có 2 công trình chuyển nước là thủy điện Đa Nhim và Đại Ninh. Thủy điện Đa Nhim chuyển một phần lưu vực sông Đa Nhim thuộc hệ thống sông Đồng Nai sang sông Cái (tỉnh Ninh Thuận) để tận dụng lợi thế chênh cao tự nhiên giữa hai lưu vực. 

Còn thủy điện Đại Ninh thuộc quy hoạch bậc thang thủy điện sông Đồng Nai được Thủ tướng phê duyệt. Dự án này chuyển một phần lưu vực của sông Đồng Nai sang sông Lũy, tỉnh Bình Thuận. Hiện nay, tại Kon Tum, thủy điện Thượng Kon Tum cũng đang được xây dựng. 

Theo thiết kế, đây cũng là công trình chuyển nước từ sông Đăk Snghé (tỉnh Kon Tum) sang sông Trà Khúc (tỉnh Quảng Ngãi). 

TS Đào Trọng Tứ, nguyên Phó Tổng thư ký Ủy ban sông Mê Kông Việt Nam cho biết, về nguyên tắc không được phép xây dựng các công trình chuyển nước trên các con sông bởi lẽ điều này sẽ làm thay đổi quy luật tự nhiên của các dòng sông, đồng thời làm gia tăng cuộc chiến tranh chấp nguồn nước giữa các địa phương. 

Trong khi đó, GS Vũ Trọng Hồng, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chủ tịch Hội Thuỷ lợi Việt Nam thì cho rằng, Việt Nam đã phải trả giá cho việc xây dựng những công trình chuyển dòng như thuỷ điện Đắk Mi 4, An Khê – Kanak… 

Một số khu vực ở Tây Nguyên bị hạn hán nghiêm trọng do thuỷ điện đã chuyển nước sang lưu vực khác. “Con sông là nguồn sống của hàng triệu người, không thể lấy nước của lưu vực này chuyển cho lưu vực khác. 

Trên thế giới, không nước nào cho phép xây dựng các công trình chuyển dòng, trừ một số trường hợp đặc biệt cần cứu hạn khẩn cấp cho khu vực nào đó. Ngay cả trong trường hợp ấy, Nhà nước phải đứng ra can thiệp để đảm bảo cân bằng lợi ích giữa các lưu vực”, GS Hồng phân tích.

Phát triển thuỷ điện luôn là bài toán đánh đổi giữa phát triển kinh tế và lợi ích môi trường, sinh thái. Sự can thiệp thô bạo của con người đang khiến cho những dòng sông ở Tây Nguyên hoặc hung dữ hơn, hoặc trở thành những con sông chết. 

Thuỷ điện vẫn cứ mọc lên ở Tây Nguyên trong khi hàng triệu người dân phải oằn mình chống chịu đại hạn lịch sử mà không biết kêu ai.

Khánh Vy

Các tin khác

Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

Sau 16 tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thực tiễn cho thấy đây không chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy, mà là đổi mới phương thức quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân. Mục tiêu không chỉ để giảm đầu mối, giảm tầng nấc hay tinh giản biên chế, mà là xây dựng một nền hành chính tinh gọn nhưng mạnh, phân cấp rõ, hiệu lực, hiệu quả, gần dân và sát thực tiễn hơn.

Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

Thông điệp quan trọng nhất mà cơ quan soạn thảo muốn gửi tới người dân và cộng đồng doanh nghiệp thông qua lần sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính này là các hành vi vi phạm pháp luật phải được phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh, chính xác, khách quan, công bằng để tạo môi trường ổn định, an toàn.

Đông đảo các đại biểu tham dự hội thảo.

Kỳ 1: “Lá chắn” pháp lý cho đô thị thông minh và hạ tầng chiến lược

Trước yêu cầu phát triển bứt phá của TP Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên số, các thách thức an ninh phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao và an toàn hạ tầng đô thị đang đặt ra nhiều bài toán hóc búa. Việc Quốc hội xem xét 5 Dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo có ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Hệ thống pháp lý đồng bộ này không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo “lá chắn” bảo vệ hạ tầng chiến lược và không gian số, mà còn siết chặt quản lý địa bàn từ cơ sở, mang lại cuộc sống bình yên, an toàn cho hơn 14 triệu dân Thành phố mang tên Bác.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

Trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, việc xây dựng Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia là cần thiết nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ các công trình trọng yếu, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới.

Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

Bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của nhân dân là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quốc gia. Trong bối cảnh tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ diễn biến phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật về quản lý, sử dụng các phương tiện nguy hiểm này có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

Quá trình đô thị hóa “thần tốc” đang khoác lên Thủ đô Hà Nội một diện mạo mới, năng động, hiện đại, với những tòa nhà cao tầng, khu đô thị sang trọng, đường sá rộng đẹp, trung tâm thương mại và những công trình kiến trúc quy mô lớn. Tuy nhiên, đằng sau sự “hào nhoáng” là những “khoảng tối” bất ổn về sinh thái đô thị.

Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh, việc xây dựng, ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử là cần thiết, góp phần hoàn thiện hạ tầng pháp lý số, giải quyết những thách thức về an ninh mạng, đồng thời tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, giúp Việt Nam chủ động hội nhập và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

Cùng với sự phát triển của đất nước, hệ thống công trình có ý nghĩa đặc biệt đối với quốc phòng, an ninh, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và đời sống nhân dân ngày càng mở rộng, trở thành những bộ phận quan trọng trong kết cấu hạ tầng chiến lược quốc gia. Đây không chỉ là những tài sản có giá trị lớn mà còn là các mục tiêu có ý nghĩa đặc biệt đối với sự ổn định chính trị, hoạt động bình thường của bộ máy nhà nước, sự phát triển kinh tế và khả năng bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Muốn kinh tế bứt phá, phải tháo đúng những điểm nghẽn

Muốn kinh tế bứt phá, phải tháo đúng những điểm nghẽn

Chín tháng năm 2026, GDP Việt Nam tăng 9,01%; riêng quý III đạt 9,95% — mức tăng chín tháng cao nhất trong khoảng mười lăm năm. Công nghiệp và xây dựng đóng góp gần một nửa mức tăng chung. Năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đang được mở ra bằng một sức bật đáng kể.

Sửa luật hình sự và tố tụng hình sự: Đúng ranh giới, chặt quyền lực, vững công lý

Sửa luật hình sự và tố tụng hình sự: Đúng ranh giới, chặt quyền lực, vững công lý

Quốc hội đang xem xét đồng thời Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Thước đo của lần sửa luật này không nằm ở việc thêm bao nhiêu tội danh hay nặng thêm bao nhiêu mức án, mà ở chỗ pháp luật có xử lý đúng người, đúng tội, không để lọt tội phạm và không làm oan người vô tội hay không.

Hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra

Hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra

Thực hiện các chủ trương của Đảng trong công cuộc đổi mới toàn diện, đồng bộ trong sắp xếp tổ chức bộ máy Nhà nước theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, việc sửa đổi Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự trong thời điểm hiện nay là rất cần thiết.

Hơn 10.400 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý

Hơn 10.400 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý

Kết quả công khai về tiến độ xử lý nhà đất dôi dư của Bộ Tài chính cho thấy khối địa phương chiếm phần lớn số cơ sở chưa hoàn thành trên cả nước, với 9.608 cơ sở, tương đương hơn 92% tổng số cơ sở còn phải xử lý.