Sau quyết tâm tinh giản, cả bộ máy và biên chế có xu hướng “phình” ra

Sau khi tổ chức tinh gọn thì bộ máy lại có xu hướng “phình” ra; thực hiện tinh giản biên chế ì ạch cả năm trời mới được hơn 1 nghìn người, trong khi sử dụng biên chế vượt khung đến hàng chục nghìn; tâm lý muốn thêm chứ không bớt phổ biến ở nhiều nơi... là thực trạng được các đại biểu đề cập đến tại Hội thảo cải cách tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước do đoàn giám sát của Quốc hội tổ chức sáng 22-2.

Theo ông Thái Quang Toàn, Vụ trưởng Vụ Tổ chức - Biên chế (Bộ Nội vụ) cho biết, có đến 20/22 bộ ngành đồng thời đề nghị tăng biên chế; chỉ có 2 bộ đề xuất giảm là Bộ Công Thương và Bộ Nội vụ, dù thực tế hiện số biên chế đang được sử dụng đã vượt số được giao. 

Ông Nguyễn Văn Tùng – Vụ trưởng Vụ Tổ chức – Điều lệ (Ban Tổ chức Trung ương) cho biết: Tổng số người hưởng lương, phụ cấp thực tế trong bộ máy của hệ thống chính trị (tính đến hết tháng 10-2016) là hơn 3,7 triệu người, vượt 8.743 người so với số được giao. Tuy đã vượt như vậy, nhưng “một số cơ quan, tổ chức cả Trung ương, địa phương vẫn đề nghị tăng tổ chức, bổ sung biên chế đối với những tổ chức thành lập mới”, ông Tùng cho biết. 

Năm 2016 chỉ tinh giản được hơn 1.600 biên chế, bằng khoảng 4,6% so với mong muốn. (Ảnh minh họa: BHP)
Năm 2016 chỉ tinh giản được hơn 1.600 biên chế, bằng khoảng 4,6% so với mong muốn. (Ảnh minh họa: BHP) 
Minh chứng thêm cho tình trạng này là thông tin được bà Đào Thị Hồng Minh (Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức – Biên chế,  Bộ Nội vụ) cho biết: Tổng biên chế cán bộ, công chức, viên chức (không tính lực lượng Quân đội, Công an và cán bộ, công chức cấp xã) tính đến 30-9-2016 là 2.369.972, so với năm 2015 chỉ giảm được... 1.609 biên chế. 
“Nếu thực hiện giảm theo kế hoạch 1,5%/năm thì phải giảm gần 35.574 người, nhưng thực tế chỉ giảm được 4,6% - quá thấp so với yêu cầu. Nguyên nhân là do theo Nghị quyết số 39 của Trung ương và Quyết định số 2218 của Thủ tướng thì lĩnh vực giáo dục và đào tạo, y tế vẫn được xem xét tăng thêm biên chế khi thành lập mới trường, bệnh viện, tăng quy mô học sinh, quy mô giường bệnh...”. Bà Minh cũng khẳng định: “Với tiến độ và cách làm như hiện nay thì khó có thể thực hiện được mục tiêu”. 
Đánh giá về giảm đầu mối, kiện toàn các bộ, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Thang Văn Phúc nhìn nhận: Trong khi Quốc hội, Chính phủ thực hiện giảm bớt số lượng các bộ thì tổ chức bên trong các bộ lại “phình” ra. So với khóa 12 (2007 – 2011), khóa 13 (2011 – 2016) tăng thêm 66 cục, vụ và tương đương, trong khi cơ cấu bộ vẫn giữ nguyên là 22. 

Hiện tượng này được TS. Lê Hồng Sơn - nguyên Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp, lý giải: “Trong nhiều thập kỷ qua, việc xác định, cho phép thành lập, xác định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các Vụ là một sự dễ dãi, thậm chí là một sự tùy tiện, theo ý muốn chủ quan của người đứng đầu. 

Mỗi đời Bộ trưởng lại có thay đổi về số lượng, tên gọi của các Vụ, chủ yếu lại theo hướng tăng thêm, chia nhỏ chức năng. Cá biệt, có vị lãnh đạo quan niệm rằng, Bộ có nhiều đầu mối, nhiều đơn vị cấp dưới mới oai, mới thể hiện vị thế của Bộ ngành mình!”.

Có quan điểm cho rằng đây là căn bệnh trầm kha khó chữa ở các bộ, ngành, đến nỗi “Một số Bộ trưởng muốn thực hiện tinh gọn cũng khó bề xoay xở vì không xử lý được mối quan hệ nội bộ. Những người muốn thực hiện đúng chủ trương tinh gọn thì lại dễ bị cô lập, bị coi là đi ngược lại lợi ích của Bộ, ngành” – ông Sơn nêu thực trạng.

Đáng chú ý, ông Sơn cũng chỉ ra một “cải lùi” khác trong tổ chức hành chính, là vấn đề phòng thuộc Vụ - từ chỗ được tổ chức rất cá biệt ở một vài Bộ thì đến những năm gần đây đã trở thành phổ biến. Đa số các đơn vị cấp Vụ thuộc Bộ đều có các phòng chuyên môn với lý lẽ “như thế là chuyên sâu, chuyên môn hóa cao, là tạo điều kiện về vị trí công tác của một số người, là tốt cho yêu cầu quản lý chuyên môn, nghiệp vụ”. 

Tuy nhiên, theo ông Sơn, việc này “không phù hợp với nguyên tắc Vụ hoạt động theo chế độ Thủ trưởng kết hợp với chế độ Chuyên viên”. “Ngay khi Phòng được lập ra, có ngay hiện tượng “dựng tường rào”, “lắp khóa cửa”, “chia sân, chia vườn” đã gây khó khăn cho vụ trưởng khi muốn sử dụng chuyên viên của mình, vô hiệu hóa các phó vụ trưởng. Nhiều trưởng phòng còn từ chối nhiệm vụ được giao vì cho rằng việc này không thuộc chức năng, nhiệm vụ của phòng mình. 

Cơ chế phối hợp, hợp tác nhiều khi bị vô hiệu hóa. Ngay tại đơn vị trở nên có nhiều tầng nấc, có khâu trung gian, khó điều hành”. Chính phủ đã thấy được điều này, nhưng khi bàn về việc xóa bỏ thì “lại nổi lên ý kiến băn khoăn về nhân tình thế thái, về tâm lý, về chế độ chính sách”... làm cho cơ chế được xác lập vẫn ở dạng nước đôi.

Xã hội đã quen với “tập quán” tham nhũng, chạy chọt?

Dẫn dữ liệu từ dự án PAPI (Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam), PGS. TS. Đặng Ngọc Dinh -  Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu phát triển hỗ trợ cộng đồng cho rằng “Xã hội dường như đã quen với “tập quán” tham nhũng vặt “chạy chọt”, hối lộ... Người dân ngày càng không còn hăng hái tố cáo hành vi tham nhũng khi bị vòi vĩnh, đòi hối lộ: tỷ lệ người đã tố giác hành vi đòi hối lộ (tham nhũng) giảm theo các năm, cũng như sự chịu đựng đối với hành vị tham nhũng cũng tăng lên theo thời gian, sẵn sàng bỏ qua, sẵn sàng “đồng lõa” với tham nhũng”. Cụ thể, khảo sát cho thấy tỷ lệ người bị vòi vĩnh đã tố giác hành vi đòi hối lộ giảm dần từ 2011 (9,15%) đến 2015 (chỉ còn 2,67%); trong khi số tiền bị vòi vĩnh dẫn đến tố cáo thì ngày càng cao lên (2011 là 5 triệu đồng thì đến 2015 là 25 triệu đồng).

Vũ Hân

Các tin khác

Bộ Công an lý giải đề xuất mở rộng đối tượng, nâng mức phạt hành chính

Bộ Công an lý giải đề xuất mở rộng đối tượng, nâng mức phạt hành chính

Tại dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Bộ Công an đã đề xuất bổ sung đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính; đồng thời nâng mức phạt tiền nhằm khắc phục những khó khăn trong thực tiễn thi hành và tình trạng chế tài tiền phạt không bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa, không tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm.

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi số chống tham nhũng, tiêu cực

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi số chống tham nhũng, tiêu cực

Đẩy mạnh số hóa hồ sơ, công khai dữ liệu quy hoạch, đất đai, xây dựng; tăng cường giải quyết công việc trên môi trường điện tử có khả năng giám sát, lưu vết toàn bộ quy trình là những giải pháp TP Hồ Chí Minh đang triển khai nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

Tăng cường nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật

Tăng cường nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật

Quỹ hỗ trợ xây dựng chính sách, pháp luật là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, có tư cách pháp nhân, trực thuộc Bộ Tư pháp, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận. Quỹ huy động, tiếp nhận và quản lý các nguồn lực hợp pháp nhằm hỗ trợ hoạt động nghiên cứu, xây dựng chính sách, pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Sửa đổi luật đáp ứng yêu cầu đổi mới, đảm bảo hiệu quả thực thi pháp luật

Thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện về xử lý vi phạm hành chính

Bộ Công an đã hoàn thành dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) để lấy ý kiến góp ý của nhân dân. Nhiều quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính được Bộ Công an đề xuất nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện, hiện đại, phù hợp với yêu cầu cải cách tổ chức bộ máy nhà nước, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số.

Sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến

Sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến

Theo nhà báo Hồ Quang Lợi, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, hiện là Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số, dù công nghệ có xoay vần, phát triển đến đâu, sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến để báo chí khẳng định vị thế trước "cơn lốc" mạng xã hội.

Báo chí cách mạng trước thử thách an ninh thông tin trong thời đại số

Báo chí cách mạng trước thử thách an ninh thông tin trong thời đại số

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), bài viết “Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số” của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ là lời nhắn gửi sâu sắc tới đội ngũ những người làm báo, mà còn đặt ra một yêu cầu có ý nghĩa chiến lược: báo chí cách mạng phải giữ vững sự thật, kiến tạo niềm tin, làm chủ công nghệ, góp phần bảo vệ an ninh thông tin, an ninh tư tưởng và trật tự, an toàn xã hội trong kỷ nguyên số.

Nâng cao hiệu quả trong phòng, chống tội phạm xâm phạm sở hữu

Nâng cao hiệu quả trong phòng, chống tội phạm xâm phạm sở hữu

Trong bối cảnh tội phạm xâm phạm sở hữu còn diễn biến phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật hình sự và nâng cao hiệu quả áp dụng Bộ luật Hình sự là yêu cầu cấp thiết. Từ đó, góp phần bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của công dân, giữ vững an ninh, trật tự và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Ngăn chặn hiệu quả tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Ngăn chặn hiệu quả tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Thực tiễn đấu tranh với tội phạm trong lĩnh vực kinh tế cho thấy việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự và các văn bản hướng dẫn thi hành là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm trong tình hình mới. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả ngăn chặn các loại tội phạm ẩn danh, tội phạm tài chính, công nghệ cao và tội phạm do pháp nhân thương mại thực hiện.

Tài khoản mạng xã hội " Ôn thi cùng Linhteacher 99" thu hút nhiều học sinh

Kỳ cuối: Phát huy sức mạnh cộng đồng mạng

Với tỷ lệ trên 70% dân số sử dụng Internet, khoảng 80 triệu tài khoản mạng xã hội, sức mạnh của cộng đồng mạng ngày càng được minh chứng rõ nét. Phát huy được sức mạnh của cộng đồng mạng, chính là phát huy được sức mạnh toàn dân trên môi trường số, tạo nên "lá chắn mềm", có ý nghĩa đối với nhiệm vụ đảm bảo trật tự an toàn xã hội; phòng ngừa, đấu tranh với các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia.

Gian hàng 0 đồng của Công an xã Trung Thành, tỉnh Thanh Hóa .

Xây dựng môi trường an toàn trên không gian số

Không gian mạng ngày nay là một mặt trận phức hợp đặc biệt quan trọng, nơi hình thành, tác động trực tiếp đến nhận thức, cảm xúc và niềm tin xã hội. Xây dựng môi trường an toàn trên không gian mạng nhằm cụ thể hóa nhận thức, hành động trong việc đảm bảo an ninh toàn diện, đặt an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển của đất nước. 

Tạo cơ chế đặc thù để xử lý nhà đất dôi dư

Tạo cơ chế đặc thù để xử lý nhà đất dôi dư

Trong khi chủ trương thực hành tiết kiệm chống lãng phí đang được thực hiện triệt để, thì bài toán giải quyết nhà đất dôi dư sau sáp nhập tiếp tục được đặt ra riết róng, với một cơ chế đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý.

Chủ động ngăn chặn gian lận bằng AI trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Chủ động ngăn chặn gian lận bằng AI trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Năm 2026 là năm đầu tiên Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) được tổ chức sau khi sáp nhập tỉnh, thành. Đặc biệt, kỳ thi năm nay có hơn 1,2 triệu thí sinh trên toàn quốc đăng ký dự thi, tăng hơn 61.000 em so với năm 2025 và là kỳ thi có số lượng thí sinh dự thi cao kỷ lục.

Tinh thần ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước: Kim chỉ nam cho khát vọng vươn mình

Tinh thần ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước: Kim chỉ nam cho khát vọng vươn mình

Ngày 5/6/1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành bước chân lên con tàu Amiral Latouche Tréville tại Bến cảng Nhà Rồng, bắt đầu cuộc hành trình vạn dặm tìm đường cứu nước. Quyết định ấy không chỉ thay đổi số phận của một con người, mà còn xoay chuyển toàn bộ bánh xe lịch sử của một dân tộc.

Tháo gỡ các điểm nghẽn để khoa học cơ bản phát triển

Tháo gỡ các điểm nghẽn để khoa học cơ bản phát triển

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, trước hết cần đổi mới mạnh mẽ cơ chế đầu tư và quản trị khoa học theo hướng trao quyền tự chủ cao hơn cho các cơ sở nghiên cứu và nhà khoa học. Cùng với đó, cần xây dựng chiến lược quốc gia dài hạn về phát triển khoa học cơ bản, tập trung vào các lĩnh vực nền tảng có ý nghĩa chiến lược.