Quyết tâm không khoan nhượng với tham nhũng, tiêu cực

Theo đó, các cơ quan nội chính, kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án đã nỗ lực lớn, quyết tâm cao, phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng, chủ động nhận diện, phát hiện, xử lý nghiêm minh, đồng bộ giữa xử lý kỷ luật của Đảng, xử lý hành chính và xử lý hình sự nhiều vụ, việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nghiêm trọng, phức tạp theo đúng phương châm “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, “xử lý một vụ, cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực”.

Qua các vụ án, vụ việc đã “vạch mặt, chỉ tên” đối tượng tham nhũng, chứng minh bản chất tư lợi cá nhân và đưa ra ánh sáng nhiều thủ đoạn tham nhũng tinh vi trên các lĩnh vực, nhất là sự câu kết hình thành các “nhóm lợi ích” để trục lợi; đã thu hồi tối đa tài sản cho Nhà nước, nhiều vụ án thu hồi 100% tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt; một số vụ án điều tra, truy tố, xét xử vắng mặt cả bị can, bị cáo bỏ trốn; phân hóa xử lý các đối tượng vi phạm, bảo đảm vừa nghiêm khắc vừa nhân văn, người bị xử lý “tâm phục, khẩu phục”.

4 kết quả lớn trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng

Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh 4 kết quả lớn đó là: nhận thức, lý luận và các phương châm, nguyên tắc, biện pháp phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực có sự trưởng thành vượt bậc và ngày càng hoàn thiện; công tác phát hiện, xử lý là điểm sáng; công tác phòng ngừa được triển khai toàn diện và thực chất hơn, tạo nhiều chuyển biến rõ rệt; niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ được nâng cao. Đồng chí Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Nhân dân đánh giá rất cao quyết tâm chính trị và những kết quả thực tiễn đạt được thời gian qua; các nhà đầu tư, doanh nghiệp trong và ngoài nước tin tưởng và đánh giá cao sự cải thiện môi trường kinh doanh tại Việt Nam. Sự đồng lòng, ủng hộ của nhân dân ngày càng mạnh mẽ hơn, trở thành nguồn sức mạnh vô giá để Đảng, Nhà nước ta kiên trì cuộc đấu tranh chống “giặc nội xâm”.

Những đánh giá của đồng chí Tổng Bí thư được minh chứng bằng những kết quả cụ thể. Theo đó, chỉ tính đến nửa nhiệm kỳ Đại hội (tính đến tháng 6/2023), các cơ quan chức năng đã khởi tố, điều tra 1.304 vụ/3.523 bị can về các tội tham nhũng (tăng hơn 2 lần về số vụ án và hơn 3 lần về số bị can so với nửa đầu nhiệm kỳ Đại hội XII của Đảng), hoàn thành xét xử 23 vụ án trọng điểm theo kế hoạch của Ban Chỉ đạo; trong đó, đã khởi tố nhiều bị can là cán bộ cấp cao, cả đương chức và nghỉ hưu gồm các cán bộ diện Trung ương quản lý, Bộ trưởng, nguyên Bộ trưởng; Bí thư, nguyên Bí thư Tỉnh ủy; Thứ trưởng, nguyên Thứ trưởng; Chủ tịch, nguyên Chủ tịch UBND cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương…; điều tra, truy tố, xét xử vắng mặt các bị can, bị cáo đang bỏ trốn trong các vụ án xảy ra tại Công ty AIC và một số địa phương, tạo bước đột phá trong điều tra, truy tố, xét xử các vụ án tham nhũng, tiêu cực.

Dấu ấn từ những vụ án lớn, đặc biệt nghiêm trọng

Trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, hàng loạt vụ án tham nhũng, kinh tế đặc biệt nghiêm trọng đã được phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử nghiêm minh, thể hiện rõ tinh thần thượng tôn pháp luật. Tiêu biểu như vụ án Công ty Việt Á, lợi dụng dịch bệnh để trục lợi; vụ án tại Tập đoàn FLC liên quan đến thao túng thị trường chứng khoán; vụ án tại Tập đoàn Vạn Thịnh Phát và Ngân hàng SCB, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng; vụ án xảy ra tại Cục Đăng kiểm Việt Nam; vụ Thuận An, Phúc Sơn… cho thấy những sai phạm có tính hệ thống trong công tác quản lý.

Lực lượng Công an đã chọn những vấn đề nổi trong từng lĩnh vực để răn đe, cảnh tỉnh, phòng ngừa các sai phạm tương tự. Điển hình như trong lĩnh vực y tế, thời điểm dịch COVID-19 bắt đầu bùng phát tại Việt Nam, trước yêu cầu đặt ra trong công tác phòng, chống dịch là phải nhanh chóng trang cấp máy xét nghiệm COVID, sớm phát hiện người nhiễm bệnh để áp dụng các biện pháp cách ly, chữa bệnh, Chính phủ đã bố trí ngân sách hàng chục nghìn tỷ đồng cho các địa phương chủ động tổ chức đấu thầu, mua sắm. Qua công tác nắm tình hình, Bộ Công an phát hiện giá nhiều gói trúng thầu cao hơn rất nhiều so với giá nhập khẩu, có nhiều dấu hiệu tiêu cực, trục lợi.

Với mục tiêu, yêu cầu phải khẩn trương điều tra, làm rõ hành vi sai phạm để răn đe, cảnh tỉnh, phòng ngừa, ngăn chặn không để thất thoát, lãng phí, tiêu cực, lãnh đạo Bộ đã chỉ đạo Cục CSĐT tội phạm về tham nhũng kinh tế, buôn lậu tiến hành đồng loạt các biện pháp trinh sát để rà soát, xác minh hàng trăm gói thầu mua sắm máy xét nghiệm COVID ở các tỉnh, thành liên tục trong nhiều tháng và xác định “điểm đột phá” là gói thầu của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội; “phát súng khai hỏa” để tiếp tục phát hiện, điều tra, đưa ra ánh sáng hàng loạt vụ án lợi dụng chức vụ, quyền hạn, vi phạm quy định về đấu thầu, tham nhũng, trục lợi xảy ra tại Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Tim Hà Nội, Bệnh viện Thủ Đức, Công ty Việt Á...

Đặc biệt, qua công tác này đã kịp thời ngăn chặn sai phạm tương tự trong việc mua sắm máy xét nghiệm COVID, vật tư stent tim, thiết bị robot phẫu thuật… ở các bệnh viện, cơ sở y tế các tỉnh, thành phố trong cả nước, ngăn chặn thất thoát hàng nghìn tỷ đồng của Nhà nước, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người bệnh, đưa chi phí khám chữa bệnh giảm về giá trị thật, ngăn chặn thiệt hại quỹ bảo hiểm xã hội. Việc phát hiện, điều tra, xử lý các vụ án nói trên đã tạo ra nhiều hiệu ứng lan tỏa tích cực, là hồi chuông cảnh tỉnh các cá nhân, cơ quan, doanh nghiệp câu kết kiếm tiền bất chính trên nỗi đau của người bệnh.

Vụ án xảy ra tại Công ty CP Tập đoàn Thuận An và Tập đoàn Phúc Sơn, Cơ quan điều tra đã làm rõ, các đối tượng đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn, thông đồng với doanh nghiệp để can thiệp trái pháp luật vào hoạt động đấu thầu, “quân xanh – quân đỏ”, tạo điều kiện cho doanh nghiệp trúng thầu, từ đó nâng khống giá trị hợp đồng, chia chác lợi ích bất chính; các sai phạm này diễn ra có hệ thống, kéo dài, với sự tham gia của nhiều cán bộ quản lý nhà nước ở các cấp; đã khởi tố nhiều bị can,phong tỏa, kê biên và thu hồi hàng trăm tỷ đồng để khắc phục hậu quả, thể hiện quyết tâm thu hồi tối đa tài sản cho Nhà nước.

Thu hồi triệt để tài sản cho Nhà nước, nhân dân

Một trong những mục tiêu lớn của Đảng, Nhà nước ta trong chỉ đạo điều tra, xử lý các vụ án tham nhũng, tiêu cực là phong tỏa, ngăn chặn tẩu tán, thu hồi tài sản của các đối tượng để làm cơ sở bồi thường Nhà nước và bị hại. Thực hiện chủ trương này, lực lượng Công an và các cơ quan chức năng đã phong tỏa, thu hồi hàng vạn tỷ đồng để khắc phục hậu quả. Chỉ tính riêng năm 2025, các cơ quan điều tra trong CAND đã kê biên, phong tỏa, thu hồi hơn 1.000 tỷ đồng, hơn 100.000 USD, hơn 19.000 euro, 51 bất động sản, 9 xe ôtô và nhiều tài sản khác có giá trị ước tính trên 240 tỷ đồng. Đối với các vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo theo dõi, các cơ quan chức năng đã tạm giữ, kê biên, phong tỏa, thu giữ số tài sản ước tính hơn 477 tỷ đồng, gần 60.000 USD, 50 bất động sản, 8 xe ôtô và nhiều tài sản khác với giá trị ước tính khoảng 240 tỷ đồng.

Cụ thể, vụ án xảy ra tại Tổng Công ty Xi măng Việt Nam (VICEM), cơ quan điều tra đã khởi tố 14 bị can về các tội danh “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” và “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng”. Kết quả điều tra đến nay xác định thiệt hại khoảng 396 tỷ đồng. Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã tạm giữ, phong tỏa tài sản với tổng trị giá ước tính trên 257 tỷ đồng, chưa bao gồm cổ phiếu.

Kết quả điều tra vụ án “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Nhận hối lộ” xảy ra tại 2 dự án Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2, Cơ quan CSĐT Bộ Công an xác định hành vi phạm tội của các đối tượng đã gây lãng phí tổng số tiền là 762 tỷ đồng; đã thu hồi tài sản số tiền hơn 39 tỷ đồng, kê biên 7 bất động sản. Trong vụ án Thuận An, cơ quan chức năng đã thu hồi hơn 148 tỷ đồng và 100.000 USD; trong vụ án Phúc Sơn đã kê biên 1.440 bất động sản, phong tỏa 43 tài khoản ngân hàng với tổng số tiền khoảng 256 tỷ đồng; đồng thời, thu giữ hơn 41 tỷ đồng, hơn 1 triệu USD và 534 lượng vàng...

Trước đó, quá trình điều tra, truy tố, xét xử các bị cáo trong vụ Việt Á, các cơ quan tiến hành tố tụng đã phong tỏa, thu hồi tài sản tổng trị giá 1.400 tỷ đồng; vụ Vạn Thịnh Phát, tổng số tiền tạm giữ trong tài khoản của Cục Thi hành án dân sự TP Hồ Chí Minh do Cơ quan CSĐT Bộ Công an chuyển và do cá nhân, tổ chức nộp tại Cục là hơn 4.250 tỷ đồng và 27 triệu USD (tương đương 685 tỷ đồng); vụ Tân Hoàng Minh, cơ quan chức năng đã thu hồi hơn 8.600 tỷ đồng để hoàn thành khắc phục, trả lại cho bị hại…

“Bịt” các “lỗ hổng” về pháp lý

Từ công tác điều tra các vụ án, Bộ Công an đã kiến nghị Quốc hội, Chính phủ nhiều chủ trương, chính sách để “bịt” các “lỗ hổng” về pháp lý, phòng ngừa vi phạm. Qua đấu tranh, làm rõ các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực đăng kiểm, Bộ Công an đã có nhiều kiến nghị với Bộ Giao thông Vận tải sửa đổi Thông tư 16 về kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường phương tiện giao thông cơ giới đường bộ; trong đó, nhiều quy định đã tạo điều kiện thuận lợi cho người dân như tự động giãn thời hạn đăng kiểm cho các xe ôtô chở người đến 9 chỗ không kinh doanh vận tải; miễn kiểm định lần đầu đối với các phương tiện đăng ký mới…

Trong lĩnh vực đấu thầu, Bộ Công an đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo rà soát và tăng cường giám sát toàn bộ các hoạt động đầu tư, mua sắm trang thiết bị y tế, giáo dục. Kết quả, nhiều gói thầu không thực hiện được hoặc được điều chỉnh về đúng giá thực tế, đã ngăn chặn thất thoát hàng nghìn tỷ đồng ngân sách Nhà nước.

Từ kiến nghị của Bộ Công an, Bộ Y tế đã ban hành chỉ thị chỉ đạo công khai và điều chỉnh giảm giá thuốc, chi phí khám chữa bệnh, chi trả bảo hiểm y tế đúng thực tế, qua đó bảo vệ kịp thời quyền lợi, góp phần tiết kiệm chi phí hàng nghìn tỷ đồng khám chữa bệnh của nhân dân (điển hình như Bệnh viện Bạch Mai đã giảm 18 dịch vụ khám chữa bệnh về bằng mức Bảo hiểm xã hội chi trả...). Đặc biệt, từ kiến nghị của Bộ Công an, Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi), góp phần tháo gỡ những “điểm nghẽn” trong hoạt động đấu thầu.

Quá trình điều tra vụ án “đưa – nhận hối lộ” xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), Bộ Công thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cơ quan CSĐT Bộ Công an xác định Nghị định 15 do Bộ Y tế tham mưu ban hành có dấu hiệu “vô hiệu hóa” các quy định của Luật An toàn thực phẩm khi cho phép tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm thực hiện tự công bố sản phẩm, tự chịu trách nhiệm; bỏ tiền kiểm, chuyển sang hậu kiểm nhưng không quy định rõ cơ chế giám sát, quy trình thực hiện, bộ máy thực hiện, không giao trách nhiệm cụ thể cho cơ quan hậu kiểm khiến nhiều cơ quan chức năng gặp khó khăn, lúng túng trong xử lý vi phạm.

Để khắc phục tình trạng trên, Bộ Công an đã tham mưu rà soát, sửa đổi Luật An toàn thực phẩm theo hướng kiểm soát chặt chẽ tất cả các sản phẩm là thuốc, thực phẩm; sửa đổi các quy định về quản lý hoạt động quảng cáo trực tuyến, đặc biệt trên các nền tảng mạng xã hội; quy định cơ quan quản lý chất lượng hàng hóa chủ trì, chịu trách nhiệm việc cấp phép, kiểm tra, kiểm soát chất lượng hàng hóa; nghiêm cấm khám, chữa bệnh không được bổ sung hướng dẫn sử dụng thực phẩm chức năng, sữa trong đơn thuốc cho bệnh nhân; siết chặt quản lý quy trình cấp phép; quy định rõ về cơ chế, trách nhiệm trong việc hậu kiểm…

Qua vụ án tại các tập đoàn Thuận An, Phúc Sơn… lực lượng Công an đã kiến nghị nhiều giải pháp quan trọng nhằm khắc phục những sơ hở, bất cập trong công tác quản lý nhà nước, phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực, nhất là trong các lĩnh vực đầu tư xây dựng, đấu thầu và quản lý tài sản công, khắc phục triệt để tình trạng “quân xanh – quân đỏ”, thông thầu, chỉ định thầu trái quy định; làm rõ và quy định cụ thể trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu, người tham mưu, thẩm định trong từng khâu của quá trình đấu thầu. Tăng cường kiểm soát quyền lực trong quản lý đầu tư xây dựng và đất đai, nhất là tại các địa phương, kịp thời phát hiện, xử lý từ sớm, từ xa các dấu hiệu vi phạm, không để sai phạm nhỏ tích tụ thành “đại án”…

Có thể khẳng định, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng đã đạt được những kết quả toàn diện, rõ nét, mang tính đột phá cả về nhận thức, hành động và hiệu quả thực chất. Không chỉ xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm, “đánh trúng, đánh đúng” vào các “đại án”, các “nhóm lợi ích”, công tác này còn đặc biệt chú trọng thu hồi tài sản cho Nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, khắc phục hậu quả, hạn chế thấp nhất những tổn thất do tham nhũng, tiêu cực gây ra.

Quan trọng hơn, thông qua điều tra, xử lý các vụ án, nhiều “lỗ hổng” về cơ chế, chính sách, pháp luật đã được nhận diện, kiến nghị sửa đổi, bổ sung kịp thời, góp phần xây dựng hành lang pháp lý chặt chẽ, minh bạch hơn, phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực từ sớm, từ xa, từ gốc. Đây chính là giá trị bền vững, lâu dài của công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn hiện nay.