Vừ Y Dở là người dân tộc Mông sinh ra, lớn lên ở xã Tà Cạ, huyện biên giới Kỳ Sơn (Nghệ An). Năm 18 tuổi, Y Dở "phải lòng" người đàn ông ở bản Lưu Thông, xã Lưu Kiền, huyện Tương Dương rồi về đây lập nghiệp trở thành tấm gương về vượt khó, giàu nghị lực đã được bà con dân bản truyền tai nhau với tấm lòng cảm phục, biết ơn.
Ngày về Lưu Thông làm dâu, Vừ Y Dở còn rất trẻ. Song với tính cách tháo vát, nhanh nhẹn, cô nhanh chóng hòa nhập với bà con nơi đây và được chồng cũng như hai bên nội, ngoại tạo điều kiện tham gia sinh hoạt hội viên Hội Phụ nữ bản. Qua gần 3 năm tham gia tổ chức Hội, nhận thấy khả năng, sự nhiệt huyết và triển vọng của chị ở nơi bản nghèo trong khi nhân lực kế cận của địa phương lại khó khăn, lúc bấy giờ, Bí thư Chi bộ bản Vừ Tống Mùa đã phát hiện, bồi dưỡng Y Dở vào hàng ngũ của Đảng.
Được tin tưởng và sự động viên của chồng cùng những người thân bên chồng đều là đảng viên, Vừ Y Dở đã nỗ lực phấn đấu trở thành đảng viên của bản và là đảng viên nữ đầu tiên người Mông nơi đây. Năm 2005, Vừ Y Dở vào Đảng và được chi bộ giới thiệu làm Chi hội trưởng Phụ nữ để theo dõi, phát triển nguồn chi ủy kế cận.
Bí Thư chi bộ bản Lưu Thông, Vừ Y Dở cho hay: "Lúc đầu bản thân rất ngại vì tự bao đời nay, phụ nữ Mông thường có suy nghĩ hạn chế tham gia sinh hoạt xã hội mà chỉ quanh quẩn trong nhà, lên nương làm rẫy. Mọi việc khác chỉ riêng cho đàn ông. Chỉ việc hàng tháng tham gia sinh hoạt chi bộ, lên xuống họp hành ở xã cũng là việc khó đối với mình, chứ chưa nói các nhiệm vụ khác khi tham gia công tác xã hội, điều hành các hoạt động phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo của bản. Được sự động viên, chỉ bảo của các bác đi trước, sau khi tham gia các đợt học tập, quán triệt nghị quyết cấp trên, rồi từ các buổi họp, thảo luận, tham gia đóng góp ý kiến trong chi bộ, ban cán sự bản về phương hướng phát triển kinh tế, Y Dở đã dần tự tin, mạnh dạn hơn".
Trưởng bản Lưu Thông, Thò Bá Chò từng nhiều năm liền đảm nhận chức Bí thư Chi bộ nhận xét: "Trong lịch sử của bản Mông này từ trước đến nay công việc của bản làng đều do đàn ông đảm nhận, vì vậy Y Dở được bà con tin tưởng bầu làm lãnh đạo của bản là điều chưa có tiền lệ, cũng là bước tiến bộ, thay đổi lớn của bản, thể hiện sự đổi mới tư duy trong suy nghĩ, nhìn nhận của người Mông".
Không chỉ tích cực tham gia công tác xã hội, gia đình Vừ Y Dở là một trong những hộ làm kinh tế giỏi khi tiên phong nuôi dê với tổng đàn 12 con đầu tiên ở bản và phong trào nuôi bò nhốt để bà con làm theo. Đồng thời gia đình Vừ Y Dở là tấm gương sáng về sự nỗ lực xây dựng gia đình hạnh phúc, tiến bộ. Nhiều năm liền, gia đình chị đều đạt gia đình văn hóa điển hình của xã Lưu Kiền và huyện Tương Dương.
Từ những kết quả đạt được, tháng 10/ 2021, được sự tin tưởng của cấp ủy và đảng viên trong bản tín nhiệm bầu Y Dở làm Bí thư Chi bộ bản Lưu Thông.
Không phụ tấm lòng của bà con dân bản, kể từ ngày Y Dở làm cán bộ của bản, mọi hoạt động không chỉ được duy trì, giữ vững mà còn xốc lại thêm tinh thần làm việc của những cán bộ trẻ của bản lâu nay. Vừ Y Dở đã cùng ban chấp hành Chi ủy và Ban cán sự bản luôn đoàn kết, thống nhất trong hành động và trăn trở trước công cuộc xóa đói giảm nghèo của bản Mông. Y Dở đã gặp gỡ, trao đổi với nhiều hộ dân về làm kinh tế như trồng lúa trên rẫy, trồng bí xanh, khoai sọ trên nương, trồng cỏ voi, chăm sóc rừng trồng rồi chăn nuôi, đào ao thả cá. Nhờ đó mà nhiều hộ dân trong bản như Vừ Bá Khù, Xồng Phái Đà, Vừ Tồng Cải… đã trở thành những hộ tiên phong, có kinh tế vượt trội.
Cũng như bao thế hệ cán bộ trước đó của bản Lưu Thông, Vừ Y Dở phát huy vai trò đầu tàu cùng với Chi bộ làm rất nhiều việc để người dân ấm no, đoàn kết xây dựng cuộc sống mới. Nhiều mô hình phát triển kinh tế như nuôi trâu bò, dê, lợn được bà con hưởng ứng. Đến nay toàn bản có gần 100 con trâu, gần 90 con bò... nhờ đó mà cuộc sống nhiều hộ khá ổn định, đời sống tinh thần được nâng cao, số hộ nghèo trong bản giảm dần.
Không chỉ với vai trò một Bí thư chi bộ, Y Dở còn là Chi hội trưởng Phụ nữ kiêm y tá của bản đã cùng chị em tham gia tích cực nhiều phong trào Hội như "5 không, 3 sạch" (không đói nghèo, không vi phạm pháp luật, không bạo lực gia đình, không vi phạm chính sách dân số và không để con em bỏ học hay bị suy dinh dưỡng; sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ) cũng như nâng cao nhận thức về hôn nhân - gia đình, các quy định về bảo đảm an ninh biên giới… Ngoài ra còn động viên chị em tăng gia sản xuất còn phải biết tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, tích cực tập luyện, sinh hoạt ở câu lạc bộ dân ca, dân vũ, bảo tồn trang phục, nét văn hóa của dân tộc Mông.
Trưởng bản Lưu Thông, ông Thò Bá Chò cho biết thêm: "Bản Lưu Thông có hơn 60 hộ với gần 290 nhân khẩu, 100% dân số là dân tộc Mông. Bản phân bổ tiếp giáp với các bản thuộc 2 xã Nậm Càn và Chiêu Lưu của huyện Kỳ Sơn. Trong những năm qua, tình hình an ninh trật tự trên địa bàn luôn được bảo đảm, góp phần quan trọng tạo tiền đề để phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Để có được thành tích này có công lớn của Bí thư chi bộ Vừ Y Dở trong việc lãnh đạo, đề ra nghị quyết chi bộ để đảng viên cũng như bà con thực hiện trên cơ sở hương ước của bản từ nhiều năm qua. Đáng chú ý hơn cả là năm 2020, bản được Công an tỉnh và UBND huyện Tương Dương chọn làm điểm mô hình "Bản làng không có ma túy". Ngoài ra, nhờ vai trò của đội ngũ cán bộ bản mà trong suốt hàng chục năm qua, bản Lưu Thông là đơn vị điển hình về "dân vận khéo" trong việc tuyên truyền người dân chấp hành các chủ trương, chính sách pháp luật, không có tệ nạn xã hội, không có người trộm cắp, không có người nghiện ma túy, hay mang án tù, không trồng cây thuốc phiện và nạn di dịch cư tự do. Do đó, cuộc sống bản làng luôn bình yên, mỗi dòng họ, mỗi nếp nhà luôn hòa thuận, yên vui".
Ông Vang Kiên Cường, Chủ tịch UBND xã Lưu Kiền cho biết: "Vừ Y Dở là một đảng viên nữ trẻ người dân tộc Mông duy nhất và đầu tiên của bản Lưu Thông, xã Lưu Kiền. Đồng chí rất chịu khó, hăng say trong lao động, sản xuất, tạo ra nhiều mô hình phát triển kinh tế mang lại hiệu quả cao cũng như tích cực tuyên truyền người dân phòng, chống dịch COVID-19, giúp địa phương giữ vững "vùng xanh". Ở vị trí nào, Y Dở cũng thể hiện rõ được tinh thần, trách nhiệm trước Đảng và nhân dân giao phó. Với tinh thần, trách nhiệm và luôn thể hiện được vai trò tiên phong gương mẫu trong mọi phong trào, được mọi tầng lớp nhân dân trong bản yêu mến và tin tưởng, được cấp ủy, chính quyền địa phương quan tâm, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện khóa XVII nhiệm kỳ 2020 - 2025.
Bản Lưu Thông hôm nay đang từng ngày "thay da, đổi thịt" với những ngôi nhà kiên cố mang nét đặc trưng của dân tộc Mông, đường làng ngõ xóm được bê tông hóa thoáng đãng, sạch sẽ …, khắc họa nên một nhịp sống bình yên nơi biên giới, ở đó có nữ Bí thư Chi bộ Vừ Y Dở đang ngày đêm cống hiến vì sự phát triển của bản làng và người dân.
"Không những chăm lo việc làng, việc bản chu toàn, khởi sắc, cá nhân và gia đình đảng viên Vừ Y Dở là điển hình gia đình văn hóa, đảng viên tiêu biểu của xã. Chồng chị là Thò Bá Tểnh hiện là Phó Chủ tịch Hội Nông dân huyện, có 2 con đang là sinh viên Đại học Vinh và một đang học sinh THPT ở trường huyện, cả hai đều chăm ngoan, biết yêu thương, sẻ chia"- bà Vi Thị Bích Thủy, Trưởng ban Tuyên giáo Huyện ủy Tương Dương cho biết thêm.
