Những lái tàu quả cảm chở hàng chi viện “tuyến lửa” miền Nam

Cứ đến những ngày đầu tháng 4, những người lái tàu chở hàng trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ lại gặp nhau, hàn huyên về một thời đã qua. Họ cùng nhớ lại những chuyến tàu đối diện trực tiếp với máy bay địch, những lần khó nhọc đưa các toa hàng qua sông khi chẳng may cầu đường sắt bị địch phá hỏng bởi bom đạn, hay những lần tìm lá rừng ăn qua bữa mà không dám tơ hào đến lương thực chi viện chở trên toa…

"Nhờ người dân ra hiệu, nhiều lần chúng tôi thoát chết"

Phải liên hệ nhiều lần, tôi mới có thể hẹn gặp bác Bùi Đình Lục, thành viên tổ lái máy 424 anh hùng và bác Trần Tuấn Phụng, lái tàu thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Tiếp chúng tôi trong căn nhà nhỏ tại Khu tập thể Nhà Dầu, Khâm Thiên, Hà Nội (khu tập thể của đại đa số nhân viên đường sắt qua nhiều năm), hai bác hồ hởi khi nhắc lại kỷ niệm của những ngày lái tàu khó khăn gian khổ nhưng đầy tự hào.

Hai bác cựu lái tàu Trần Tuấn Phụng (trái) và Bùi Đình Lục.

Hai bác cựu lái tàu Trần Tuấn Phụng (trái) và Bùi Đình Lục.

Năm 1967, khi đó chàng thanh niên Bùi Đình Lục, 21 tuổi bắt đầu vào ngành Đường sắt làm lái tàu. Năm 1968, ông được điều sang tổ lái máy 424 anh hùng, chủ yếu phục vụ tuyến đường sắt phía Nam. “Với tài xế, bất luận chuyến tàu nào, khi đã nhận nhiệm vụ là đều phải chấp hành. Trong thời gian này, chúng tôi thường xuyên phải chở hàng vì tàu khách ít (tàu chỉ chạy từ Hà Nội đến Vinh). Đến năm 1975, tôi cũng là một trong những người đầu tiên thực hiện chuyến tàu khách thống nhất Bắc-Nam”, ông Lục chia sẻ và giãi bày thêm: Trong thời gian từ 1967 đến 1975, quãng đường này với người lái tàu hết sức vất vả, vì các đồng chí bộ đội còn có khẩu súng bắn trả địch, chứ lái tàu gần như tay không đương đầu với địch. Thậm chí máy bay địch bay ngay trên đầu tàu cũng không biết vì ngồi trong toa máy, tiếng rất ồn. “Bản thân chúng tôi đã nhiều lần suýt chết vì đoàn tàu trúng rocket. Có lần vừa nhảy xuống, núp ở dưới ta luy đường sắt thì buồng lái bị bắn trúng, không nhanh thì cả 3 người ban máy đã chết rồi”, ông Lục kể.

Để đưa những đoàn tàu về đích an toàn, với hạ tầng yếu kém, trên dọc đường, đa phần lái tàu dựa vào kinh nghiệm và quan sát tín hiệu từ người dân đưa ra. Ông Lục nhớ lại: "Vào khoảng cuối năm 1969, tổ của tôi được giao vận chuyển chuyến hàng quan trọng vào miền Nam. Chuyến tàu xuất phát từ Hà Nội muộn nên khi đi đến dốc Đồng Dao (Ninh Bình) đã tờ mờ sáng, chúng tôi cố chạy vượt dốc để đưa hàng vào thì bị máy bay địch phát hiện. Ngay khi thấy có dấu hiệu tàu chạy bên dưới, địch liền nhằm thẳng toa tàu mà bắn tên lửa.

Cũng may trước đó, chúng tôi liên tục nhìn thấy hình ảnh người dân dọc đường đi tay chỉ lên trời, ra dấu có máy bay phía trên, thế là anh em lập tức phanh tàu, tắt hết máy, nhảy khỏi toa xe. Lần đó, đầu máy toa xe đã hỏng hoàn toàn, mấy toa xe chở hàng cũng bị địch phá huỷ, nhưng cả đoàn không ai bị thương. Đường đi gián đoạn, tàu hỏng, thế là cả đoàn phải dừng lại để chờ khắc phục mất 2-3 ngày đêm. Trong thời gian đấy, chúng tôi vẫn phải tìm cách báo với chỉ huy, điều tàu khác tới chở những toa hàng còn sót kịp đưa đến đích".

Kể đến đây, ông Lục nhấn mạnh, thời đó, biết khu vực Ninh Bình, Thanh Hóa là một trong những điểm trọng yếu trung chuyển tàu hàng Bắc-Nam, có dốc Đồng Dao tàu không thể chạy nhanh, lại là nơi có đến 6 cây cầu qua sông, chỉ cần oanh tạc khu vực này là đã giảm bước tiến của đoàn tàu tiến vào miền Nam nên địch thường xuyên đưa vào tầm ngắm đánh phá. Vì thế, tàu chủ yếu chạy đêm để tránh máy bay Mỹ. Chỉ khi nào nhận được tin tình báo là không có máy bay mới cho tàu chạy ban ngày. Nhưng cũng có những chuyến tàu cần kíp thì dù nguy hiểm, lái tàu vẫn kéo tàu chạy.

"Chúng tôi phải cho tàu lúc thì chạy nhanh, lúc chạy chậm, lúc hãm dừng để tránh phát ra các tín hiệu dễ nhận biết. Có lúc chạy lùi, cứ “vờn” nhau với máy bay Mỹ như thế để giặc lái không căn tọa độ được. Tàu chạy đêm nên đầu máy không được bật đèn pha, lái tàu chủ yếu chạy “mò” bằng kinh nghiệm. Trong buồng máy có máy phát để bật bóng đèn công suất chỉ khoảng 15 watt, nhưng cũng phải dùng bìa các-tông che bớt ánh sáng và chỉ bật cho thợ đốt lửa đập nhỏ than luyện trước khi xúc vào lò. Còn chuyến nào dùng than cám thì không bật đèn. Khó khăn là thế, ấy vậy mà nhiều chuyến tàu hàng chi viện vẫn được những lái tàu siêu đẳng thực hiện xuyên màn đêm an toàn", ông Lục bồi hồi kể.

Càng gian nan, càng sáng tạo

Cùng thực hiện nhiệm vụ kéo tàu phục vụ vận tải trên tuyến lửa Ninh Bình-Thanh Hóa ngày ấy, ông Trần Tuấn Phụng, cựu tài xế xe lửa Xí nghiệp Đầu máy Hà Nội, nhớ lại, năm 1965, sau khi tốt nghiệp khóa đào tạo lái tàu hỏa, ra trường ông được điều ngay về công tác tại Trạm đầu máy Ninh Bình. Việc lái tàu ban đêm để tránh địch đã khó thì việc điều khiển đầu máy đưa những đoàn tàu qua cầu phao an toàn khó hơn nhiều lần.

Ông Phụng kể, hồi đó cầu Ninh Bình bị bắn phá, chưa khắc phục kịp. Quyết không để đứt tuyến vận tải huyết mạch, ngành Đường sắt triển khai hình thức chạy tàu “qua sông không cầu”, nghĩa là làm ferry boot (cầu phao, trên đặt đường ray), cánh lái tàu hay gọi vui là cầu gật gù. Do "ferry boot" chỉ chịu được một tải trọng nhất định nên không thể cho đầu máy kéo tàu qua.

Mặt khác cũng không thể cho cả đoàn xe mấy chục toa qua được. Mỗi lần chỉ cho qua 2-3 toa xe sang, sao cho đảm bảo chiều dài đoàn xe nối được hai bờ sông. Trường hợp toa xe quá nặng, chỉ cho rất ít toa xe qua được, nhân viên đường sắt phải tính toán tải trọng, chèn thêm toa xe rỗng để đủ chiều dài qua bờ bên kia. Cách thức đưa đoàn tàu qua cũng đầy sáng tạo như dùng đầu máy đẩy đoàn tàu từ ga Cát Đằng (Nam Định) ra phía sông, rồi đẩy tiếp lên "ferry boot". Bờ bên này, đầu máy kéo chờ sẵn để nối đoàn xe vào. Khi nào nối xong, nghe thấy tiếng còi báo hiệu từ hai phía đầu cầu, thì cũng là  lúc đầu máy đẩy bên kia được tháo ra khỏi đoàn xe và đầu máy kéo mới kéo được đoàn xe lên bờ. Mọi tác nghiệp giữa các bộ phận, từ lái tàu, đến trưởng tàu, nhân viên nhà ga đều phải rất nhịp nhàng, ăn ý. Nếu không, chỉ “sai một ly, đi một dặm”, cả đoàn xe, thậm chí cả đầu máy sẽ bị trật bánh, lật xuống sông… Để làm được điều này, lái tàu được huấn luyện rất kỹ.

Cán bộ, công nhân ngành Đường sắt khôi phục đường ray để các chuyến tàu kịp thời lưu thông.

Cán bộ, công nhân ngành Đường sắt khôi phục đường ray để các chuyến tàu kịp thời lưu thông.

Theo ông Phụng, để được tuyển đi học lái tàu ở trường nghiệp vụ, bên cạnh yêu cầu về trình độ văn hóa, phải qua được các yêu cầu khắt khe về sức khỏe, nhất là tai thính, mắt tinh. Ra trường, trải qua mấy tháng thực tập là được làm tài xế luôn. Còn nếu được đào tạo tại xí nghiệp đầu máy thì phải trải qua tuần tự các chức danh: Thợ đốt lửa, đổ than rồi đến phụ tài xế và lên tài xế. Cả quá trình phấn đấu lên chức danh tài xế phải mất 7-8 năm.

Tôi hỏi thêm về đời sống của các lái tàu khi đó, hai cựu lái tàu Bùi Đình Lục và Trần Tuấn Phụng nhẹ nhàng nói, hồi đó lái tàu đầu máy hơi nước thường xuyên phải làm việc trong điều kiện vô cùng vất vả vì hơi nóng phả và bụi than liên tục phả vào mặt. Kết thúc mỗi chuyến tàu, ai nấy đen nhẻm mặt mũi, quần áo. Song ngày đó, chế độ lương, tem phiếu cho lái tàu cũng được ưu tiên hơn. Như cán bộ bàn giấy, chuyên viên chỉ được 105 đồng/người/tháng nhưng lái tàu được 115 đồng. Phiếu thịt được 2,5kg/tháng, phiếu đường 1kg/tháng, phiếu gạo được 24kg/tháng...

Chế độ tem phiếu được ưu tiên thế nhưng lái tàu “tuyến lửa” như Ninh Bình-Thanh Hóa cũng không được hưởng vì đi tàu suốt, dọc đường phải tự túc ăn uống. Để thích nghi hơn với môi trường làm việc, đa phần các lái tàu hơi nước đều biết cách tự chế một dụng cụ đun bằng hơi. Mỗi chuyến tàu mang theo gạo, thức ăn, cho vào cặp lồng rồi đun chín bằng dụng cụ đó. Có những lần phải nằm chờ sửa đường, gạo hết thì vào nhà dân xin. Gặp nơi đồi núi thì thay nhau đi hái rau dại ven đường. Có bữa đến nước ao, nước sông để nấu ăn cũng không có, đành phải vo gạo ở nước hố bom vẫn còn mùi bom khét lẹt…

Nhật Uyên

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.