NATO phá vỡ thế bế tắc trước thềm khai mạc thượng đỉnh

Thổ Nhĩ Kỳ mới đây nhất trí ủng hộ việc Phần Lan và Thụy Điển gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), kết thúc thế bế tắc trước thềm khai mạc hội nghị thượng đỉnh liên minh tại Madrid, Tây Ban Nha ngày 29/6, trong bối cảnh NATO đối mặt với nhiều thách thức.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan ngày 28/6 cho biết, nước này ủng hộ việc Thụy Điển và Phần Lan gia nhập NATO. Thông báo được đưa ra sau cuộc thảo luận giữa ông Erdogan với lãnh đạo hai quốc gia Bắc Âu tại Madrid. Thủ tướng Thụy Điển Magdalena Andersson nhấn mạnh "đạt một thỏa thuận rất tốt" với Thổ Nhĩ Kỳ.

Sau nhiều cuộc hội đàm cấp cao với lãnh đạo ba nước, Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg cũng cho biết, liên minh đã có được thỏa thuận nhằm mở đường cho Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO và gọi đây là "một quyết định lịch sử".

1.jpg -0
Thổ Nhĩ Kỳ, Phần Lan và Thụy Điển đạt được thỏa thuận trước thềm khai mạc hội nghị thượng đỉnh NATO. Ảnh: AP.

Thụy Điển và Phần Lan vốn lâu nay kiên định với chính sách trung lập, không liên kết, tuy nhiên, cuộc chiến ngày càng leo thang tại Ukraine cũng như hành động quyết đoán của Nga, nước có đường biên dài hàng nghìn cây số với Phần Lan, được cho là nguyên nhân khiến hai nước Bắc Âu này đệ đơn xin gia nhập NATO. Theo quy định của liên minh, bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào một thành viên cũng là tấn công vào toàn bộ khối và dẫn đến phản ứng quân sự chung của toàn bộ liên minh này.

Trước đó, việc hai nước Bắc Âu xin gia nhập NATO hứng chịu sự phản đối của Thổ Nhĩ Kỳ. Yêu cầu của Ankara đưa ra hồi tháng 5 gây ra bất ngờ với chính những đồng minh NATO, đó là hai nước này ngừng hỗ trợ các nhóm chiến binh người Kurd cũng như dỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí cho Thổ Nhĩ Kỳ. Ankara từng bày tỏ quan ngại sâu sắc rằng Thụy Điển che giấu những chiến binh của Đảng Công nhân Kurd (PKK) mà Thổ Nhĩ Kỳ coi là khủng bố. Stockholm bác bỏ cáo buộc này.

Sau những nỗ lực ngoại giao trong nhiều tuần cũng như 4 tiếng thảo luận, Tổng thống Phần Lan Sauli Niinist cho biết ba nhà lãnh đạo đã ký một thỏa thuận chung để phá vỡ thế bế tắc ngày 28/6. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ cho biết họ đã "có được những gì mình muốn", bao gồm "sự hợp tác đầy đủ trong cuộc chiến chống lại các nhóm nổi dậy", "không áp đặt các hạn chế cấm vận trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng" với Thổ Nhĩ Kỳ và thực hiện "các biện pháp cụ thể về dẫn độ tội phạm khủng bố". Thủ tướng Thụy Điển Andersson cho biết thỏa thuận này "tốt cho Phần Lan, Thụy Điển và tốt cho cả NATO".

Người đứng đầu NATO cho biết, các nhà lãnh đạo của liên minh sẽ đưa ra lời mời chính thức để hai nước tham gia trong ngày 29/6. Quyết định này phải được tất cả các quốc gia thành viên thông qua, một quá trình dự kiến mất khoảng một năm, nhưng ông bày tỏ "hoàn toàn tin tưởng" Phần Lan và Thụy Điển sẽ sớm trở thành thành viên liên minh. Thủ tướng Anh Boris Johnson hoan nghênh thỏa thuận là một "thông tin tuyệt vời" khi hội nghị thượng đỉnh NATO bắt đầu, trong khi Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng lên tiếng chúc mừng ba nước đã đạt được "bước tiến quan trọng".

Theo giới quan sát, đây có thể là một dấu hiệu khả quan khi hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo NATO khai mạc tại Madrid ngày 29/6, khi liên minh quân sự này đối mặt với nhiều thách thức. Người đứng đầu NATO thừa nhận hội nghị tại Madrid "diễn ra giữa cuộc khủng hoảng về an ninh nghiêm trọng nhất mà khối đối mặt kể từ Thế chiến thứ Hai".

Cuộc chiến tại Ukraine khiến NATO dồn quân và vũ khí đến khu vực Đông Âu với quy mô chưa từng thấy kể từ sau Chiến tranh Lạnh, theo AP. Các thành viên NATO đã chi hàng tỷ USD viện trợ quân sự và dân sự cho Ukraine kể từ khi cuộc chiến bắt đầu trong khi "tiền" vốn dĩ là một vấn đề nhạy cảm vì đến nay chỉ 9 trong 30 thành viên của NATO đáp ứng được chỉ tiêu chi 2% GDP cho quốc phòng.

Chưa dừng lại ở đó, mặc dù NATO đã tăng đáng kể lực lượng tại khu vực phía Đông, lãnh đạo các nước thành viên dự kiến sẽ thảo luận và thông qua tại hội nghị về vấn đề tăng số quân phản ứng nhanh gấp khoảng 8 lần, từ 40.000 lên 300.000 vào năm tới. Phần lớn số quân này vẫn sẽ đồn trú tại nước mình. Ông Stoltenberg cho biết, NATO đang tiến hành "cuộc đại tu lớn nhất đối với hệ thống phòng thủ tập thể kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc".

Các nhà lãnh đạo NATO cũng chuẩn bị công bố "Khái niệm chiến lược mới", tập hợp các ưu tiên và mục tiêu kéo dài một thập kỷ của liên minh. Theo các quan chức châu Âu, hiện Nga được coi là mối đe dọa số một của liên minh, nhưng tài liệu nói trên cũng sẽ đưa ra cách tiếp cận của NATO về các vấn đề từ an ninh mạng đến biến đổi khí hậu, cũng như vị thế kinh tế và quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc.

Lần đầu tiên, các nhà lãnh đạo Nhật Bản, Australia, Hàn Quốc và New Zealand tham dự hội nghị thượng đỉnh với tư cách khách mời, phản ánh tầm quan trọng ngày càng lớn của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Ông Stoltenberg nhấn mạnh Trung Quốc không phải là đối thủ của NATO, nhưng đặt ra "những thách thức đối với các giá trị, lợi ích và an ninh của liên minh". Các hoạt động chính của hội nghị thượng đỉnh NATO sẽ diễn ra tại Madrid trong ngày 29 và 30/5.

Tiến Anh

Các tin khác

Khi doanh nghiệp trở thành giao điểm trong đàm phán Mỹ - Trung

Khi doanh nghiệp trở thành giao điểm trong đàm phán Mỹ - Trung

Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào trung tuần tháng 5 được xem là một trong những sự kiện ngoại giao quan trọng nhất giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới trong thời gian qua. Theo các chuyên gia, khác với các cuộc gặp thượng đỉnh trước đây vốn tập trung nhiều vào cạnh tranh chiến lược, lần này yếu tố kinh tế và lợi ích doanh nghiệp đang nổi lên như ưu tiên hàng đầu của Washington.

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.