Các mô hình AI mới sử dụng công suất tính toán khổng lồ, vượt xa dự báo của nhiều chuyên gia công nghệ chỉ cách đây một hoặc hai năm. Các quan chức cho biết, điều này đã làm dấy lên mối lo ngại tại Nhà Trắng và Quốc hội Mỹ rằng tình trạng thiếu hụt chip đang khiến các cơ quan tình báo bị tụt hậu trong việc thử nghiệm và triển khai các công cụ phục vụ cho hoạt động gián điệp tối mật.
Khoản tài trợ bổ sung này phản ánh tầm quan trọng của các nền tảng AI đối với an ninh quốc gia Mỹ. Công nghệ này đã giúp các cơ quan quân sự và tình báo xử lý một khối lượng thông tin tình báo khổng lồ, và đặc biệt có giá trị đối với các nhiệm vụ như phát hiện các thông tin thu chặn bị bỏ sót.
Yêu cầu 9 tỷ USD này một phần nhằm mở rộng cơ sở hạ tầng có khả năng hỗ trợ siêu chip Grace Blackwell của Nvidia, vốn đòi hỏi các trung tâm dữ liệu phải có khả năng cung cấp lượng điện năng khổng lồ và hệ thống làm mát bằng chất lỏng chuyên dụng. Khoản tài trợ này vẫn cần được Quốc hội phê chuẩn, nhưng chính quyền tổng thống Trump cũng đang điều chuyển 800 triệu USD để đẩy nhanh việc mua sắm năng lực tính toán.
Các chuyên gia cho biết, trong tương lai có thể sẽ cần đến những khoản tiền lớn hơn nữa.
Theo các quan chức Mỹ, để khắc phục tình trạng thiếu chip, Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles đã cho phép Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) tiếp tục sử dụng mô hình cải tiến do công ty Anthropic phát triển, bất chấp việc Lầu Năm Góc từng xác định công ty này là mối đe dọa đối với chuỗi cung ứng.
Các quan chức Mỹ tuyên bố rằng Anthropic và chính phủ đang hoàn tất một hợp đồng mật, cho phép NSA duy trì quyền truy cập vào các sản phẩm của Anthropic. Mô hình mới của công ty, được gọi là Mythos, hoạt động hiệu quả hơn trên các chip mới, nhưng đồng thời vẫn có thể vận hành trên các chip thế hệ cũ.
Đầu năm nay, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Peter Hegseth đã đề nghị được phép sử dụng công nghệ của Anthropic "cho bất kỳ mục đích hợp pháp nào", điều này đã châm ngòi cho những tranh cãi giữa hai bên. Trong hợp đồng mới, điều khoản này đã bị loại bỏ.
Các quan chức cho biết, hợp đồng sẽ bao gồm một điều khoản đảm bảo mô hình AI này sẽ không được sử dụng để xử lý dữ liệu của công dân Mỹ, đồng thời bổ sung rằng Nhà Trắng muốn thỏa thuận này sẽ trở thành hình mẫu cho các công ty khác.
Ngành công nghiệp AI hiện đang chật vật đáp ứng nhu cầu toàn cầu dường như vô tận đối với các chip chất lượng cao.
Tình trạng khan hiếm này được cảm nhận rõ rệt nhất tại Lầu Năm Góc và các cơ quan tình báo, vốn trong những năm qua không đầu tư đủ kinh phí để đáp ứng nhu cầu sử dụng các chip tiên tiến hiện nay. Các cơ quan này chủ yếu dựa vào các mạng lưới điện toán đám mây của Amazon Web Services để vận hành các mô hình AI bí mật của mình. Năm 2025, Amazon đã công bố khoản đầu tư trị giá 50 tỷ USD để hiện đại hoá các dịch vụ điện toán đám mây dành cho chính phủ.
Tình trạng thiếu chip đang ngăn cản CIA, NSA và các cơ quan khác vận hành mạng lưới đám mây mật trong việc thử nghiệm hoặc sử dụng các phiên bản ChatGPT mới nhất, vốn yêu cầu siêu chip của Nvidia.
Ông Vinh Nguyen, cựu Giám đốc Phân tích dữ liệu tại NSA và hiện là nghiên cứu viên cao cấp về trí tuệ nhân tạo tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, nhận định: "Cộng đồng tình báo của chúng ta cần những công nghệ tiên tiến nhất, những con chip, mô hình, hệ thống và các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực AI. Quan trọng hơn, các năng lực đó cần được triển khai kịp thời để đối phó với các mối đe dọa ngày càng gia tăng".
Việc khan hiếm chip Grace Blackwell đang đặt ra thách thức cho một số cơ quan an ninh quốc gia quan trọng nhất của Mỹ vào thời điểm các công cụ AI ngày càng được tích hợp sâu rộng vào hoạt động hàng ngày của quân đội và chính phủ.
Các mô hình ngôn ngữ quy mô lớn hiện đang được tích hợp vào các hệ thống như Maven, giúp binh lính lựa chọn mục tiêu trên chiến trường, dù Lầu Năm Góc vẫn chưa giải thích cụ thể cách sử dụng AI để tìm kiếm mục tiêu ở Iran hay bất kỳ nơi nào khác. Các cơ quan tình báo có thể xử lý một số tác vụ trên các mạng không chứa thông tin mật, vốn sử dụng hạ tầng internet và trung tâm dữ liệu thương mại chung với công chúng. Tuy nhiên, theo các cựu quan chức tình báo, cách làm này vẫn tiềm ẩn nguy cơ rò rỉ thông tin mật.
Trong một tuyên bố cứng rắn, Nhà Trắng đã từ chối bình luận về tình trạng thiếu chip hoặc những nỗ lực đang được triển khai để khắc phục vấn đề này. "Những cuộc thảo luận quan trọng về an ninh quốc gia phải được tiến hành một cách nghiêm túc, chứ không phải tuồn ra cho báo chí rồi xào xáo lại thông qua những thông tin chưa được kiểm chứng, nhằm lôi kéo sự chú ý thay vì phản ánh sự thật", - phát ngôn viên Nhà Trắng Steven Cheung tuyên bố.
Ngay cả khi kinh phí được phê duyệt ngay lập tức, các cơ quan tình báo vẫn sẽ phải đối mặt với sự chậm trễ đáng kể trước khi các mạng đám mây mật do Amazon Web Services và các nhà cung cấp khác điều hành có thể xây dựng các trung tâm dữ liệu mới phối hợp với công ty Grace Blackwell. Nguyên nhân là các trung tâm dữ liệu lưu trữ đám mây mật được tách biệt với các mạng không mật và áp dụng các quy trình bảo mật nghiêm ngặt hơn. Vì vậy, các công ty không thể nhanh chóng nâng cấp các trung tâm dữ liệu thương mại hoặc trung tâm dữ liệu không mật để phục vụ các nhiệm vụ bí mật của chính phủ.
Hợp đồng hiện tại của OpenAI với Lầu Năm Góc không bao gồm NSA. Do đó, ngoài việc giải quyết tình trạng thiếu chip, OpenAI và chính phủ phải ký kết một thỏa thuận riêng để cơ quan tình báo có thể sử dụng công nghệ của họ. Các quan chức tình báo hy vọng rằng hợp đồng hợp tác giữa Anthropic và NSA sẽ mở đường cho một thỏa thuận với OpenAI. Nvidia thường phát hành một loại chip mới mỗi năm nhằm cung cấp hiệu suất tính toán cao hơn cho các mô hình AI tiên tiến. Hiện tại, các dòng chip thế hệ Blackwell, được ra mắt vào năm 2025, đang bị cấm xuất khẩu sang Trung Quốc.
Trong những tháng gần đây, việc đảm bảo nguồn cung chip trở thành vấn đề nan giải đối với ngành công nghiệp AI đang bùng nổ mạnh mẽ, khi các phòng thí nghiệm hàng đầu như Anthropic, OpenAI và Google liên tục tung ra các mô hình và ứng dụng ngày càng mạnh mẽ - và tiêu tốn nhiều năng lượng hơn.
Kết quả là công ty Anthropic đã phải đối mặt với tình trạng gián đoạn hoạt động của chatbot Claude và đôi khi buộc phải điều tiết lượng điện năng tiêu thụ vào những giờ cao điểm, tương tự như một công ty điện lực phải dựa vào việc cắt điện luân phiên để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ.
Đầu tháng 5, Lầu Năm Góc tuyên bố đã đạt được thỏa thuận với một số tập đoàn công nghệ lớn nhất nhằm mở rộng năng lực AI của quân đội và tăng số lượng các công ty được phép hoạt động trong các mạng mật. Các công ty đã đồng ý cho phép Lầu Năm Góc sử dụng công nghệ của họ cho "bất kỳ mục đích hợp pháp nào"- một tiêu chuẩn mà công ty Anthropic phản đối.
Theo các quan chức, dù các đại diện của Lầu Năm Góc tuyên bố rằng tiêu chuẩn này rất quan trọng để đảm bảo tính linh hoạt tối đa cho quân đội trong việc sử dụng các mô hình AI, các đại diện của Nhà Trắng lại không cho rằng nó cần thiết đối với các cơ quan tình báo.
NSA và CIA bị cấm thu thập thông tin tình báo trên lãnh thổ Mỹ, đồng thời phải chịu những hạn chế nghiêm ngặt khi thu thập thông tin về công dân Mỹ ở nước ngoài. Do đó, các cơ quan tình báo sẵn sàng chấp thuận các hạn chế do các công ty phát triển AI đặt ra nhằm ngăn chặn việc sử dụng công nghệ của họ vào mục đích theo dõi công dân Mỹ.
Theo nhận định của công ty AI DeepSeek (Trung Quốc), tình hình phát triển AI trong ngành tình báo Mỹ đang bộc lộ nhiều nghịch lý. Mặc dù sở hữu nguồn ngân sách lên tới 9 tỷ USD, các cơ quan như CIA hay NSA vẫn gặp nhiều trở ngại trong việc triển khai AI do thiếu hụt nghiêm trọng hạ tầng vật lý (chip Nvidia Blackwell, hệ thống làm mát bằng chất lỏng và nguồn điện). Việc vận hành trên các mạng lưới cách ly ngoại tuyến trong nhiều thập kỷ đã khiến các cơ quan này trở nên chậm chạp và bị bỏ lại phía sau trước sự bùng nổ của thị trường AI thương mại.
Để giải quyết tình thế khó khăn, Mỹ buộc phải chấp nhận những thỏa hiệp rủi ro, như cho phép NSA sử dụng mô hình của Anthropic nhằm tận dụng phần cứng cũ trong lúc chờ xây dựng hạ tầng mới. Tuy nhiên, việc vận hành các mô hình AI mạnh trên chip lỗi thời tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, còn các quy định hạn chế AI thu thập dữ liệu công dân Mỹ cũng làm giảm hiệu quả.
Về mặt địa chính trị, Washington dường như đang tự rơi vào cái bẫy do chính mình tạo ra. Các lệnh cấm xuất khẩu chip không chỉ cô lập Trung Quốc mà còn khiến Mỹ thiếu hụt nguồn cung, trong khi bộ máy quan liêu có thể làm chậm quá trình khắc phục. Giới chuyên gia cho rằng việc xây dựng các hệ thống đám mây bảo mật, vận hành tách biệt sẽ mất nhiều năm. DeepSeek cũng chỉ ra rằng những đánh giá này đã bỏ qua các giải pháp tối ưu hóa trên những dòng chip cũ của Trung Quốc, chủ yếu vì các rào cản chính trị.
Cuối cùng, những diễn biến này đã làm lung lay quan niệm về sự thống trị tuyệt đối của Mỹ trong lĩnh vực AI phục vụ tình báo. Chúng cho thấy các cơ quan tình báo Mỹ đang có nguy cơ tụt hậu so với khu vực tư nhân và phải phụ thuộc vào các công ty mà họ không mấy tin tưởng. Rõ ràng, yếu tố quyết định lúc này không còn nằm ở các thuật toán, mà chuyển sang năng lực sở hữu hạ tầng chip, nguồn điện và khả năng vận hành quy mô lớn. Một hệ thống AI tiên tiến đến đâu cũng khó phát huy giá trị nếu thiếu điện năng ổn định và các hệ thống làm mát cần thiết để duy trì hoạt động.
