Frank Kendall và dấu hỏi quanh vụ lộ thông tin Air Force One

Lầu Năm Góc đã thu hồi quyền tiếp cận thông tin mật của cựu Bộ trưởng Không quân Frank Kendall, cáo buộc ông tiết lộ thông tin nhạy cảm về năng lực của máy bay được sử dụng làm Air Force One.

Dấu hỏi từ chiếc chuyên cơ số 1 hành tinh

Ngày 7/8/2026, Lầu Năm Góc thu hồi quyền đủ điều kiện tiếp cận thông tin mật của cựu Bộ trưởng Không quân Mỹ Frank Kendall, đồng thời không cho ông đảm nhiệm các vị trí nhạy cảm. Quyết định được đưa ra sau cáo buộc ông đã tiết lộ với truyền thông những thông tin nhạy cảm liên quan khả năng của chiếc máy bay đang được sử dụng làm Air Force One.

Kendall phủ nhận việc tiết lộ thông tin mật và cho biết ông không hiểu cơ sở của quyết định. Cựu bộ trưởng khẳng định mình luôn thận trọng khi phát biểu về những nội dung thuộc diện bảo mật. Nguồn gốc vụ việc gắn với những thông tin xuất hiện trước đó quanh chiếc Boeing 747-8i được Qatar chuyển giao cho Mỹ và sau đó được cải tạo thành phiên bản tạm thời phục vụ nhiệm vụ chuyên cơ tổng thống, thường được gọi là VC-25B.

Ngày 7/7/2026, Tổng thống Donald Trump từng sử dụng chiếc máy bay này trong chuyến đi tới Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, trên hành trình rời nước này, ông lại sử dụng chiếc VC-25A cũ hơn. Sự thay đổi này khiến câu hỏi về tình trạng, mức độ hoàn thiện và khả năng bảo vệ của chiếc máy bay mới được chú ý trở lại. Trọng tâm sau đó chuyển sang khả năng bảo vệ của chiếc máy bay. Theo đó, chiếc VC-25B không có một số năng lực phòng thủ tiên tiến từng được trang bị trên máy bay thế hệ trước, trong đó có hệ thống chống tên lửa.

2.jpg
Chiếc Air Force One mới, được chính phủ Qatar tặng, đang lăn bánh gần chiếc Air Force One cũ tại Căn cứ Liên hợp Andrews, bang Maryland, Mỹ. Ảnh: Reuters

Frank Kendall xuất hiện trong câu chuyện với một vị trí đặc biệt. Ông từng giữ chức Bộ trưởng Không quân Mỹ từ năm 2021 đến tháng 1/2025, trước đó là Thứ trưởng Quốc phòng phụ trách mua sắm, công nghệ và hậu cần. Kinh nghiệm này khiến những nhận xét của ông về chương trình hiện đại hóa chuyên cơ tổng thống nhận được nhiều sự chú ý. Kendall từng nhận định thời gian cải tạo chiếc máy bay không đủ để thực hiện “tất cả những cải tiến thông thường” đối với một Air Force One và bày tỏ bất ngờ khi máy bay được sử dụng cho hoạt động bên ngoài nước Mỹ.

1.jpg
Cựu Bộ trưởng Không quân Mỹ Frank Kendall bị thu hồi quyền tiếp cận thông tin mật sau cáo buộc tiết lộ năng lực của Máy bay Cầu nối VC-25B. Ảnh: Reuters

Đáng chú ý, Kendall còn có mối liên hệ từ trước với chương trình hiện đại hóa chuyên cơ tổng thống. Năm 2015, khi phụ trách lĩnh vực mua sắm tại Lầu Năm Góc, ông cùng Bộ trưởng Không quân khi đó Deborah Lee James tham gia quá trình lựa chọn Boeing 747-8 làm nền tảng cho thế hệ chuyên cơ tiếp theo. Chi tiết này phần nào lý giải vì sao những nhận xét của ông về tiến độ cải tạo và yêu cầu kỹ thuật đối với chuyên cơ tổng thống được truyền thông quan tâm.

Nhưng cũng từ đây xuất hiện ranh giới quan trọng của vụ việc: đâu là nhận xét dựa trên kinh nghiệm và thông tin có thể công khai, đâu là dữ liệu mà một cựu quan chức biết được nhờ quyền tiếp cận thông tin được bảo vệ? Hai phạm vi này không thể mặc nhiên đồng nhất. Một người từng giữ chức vụ cao trong lĩnh vực quốc phòng có thể sở hữu nhiều hiểu biết chuyên môn, nhưng điều đó không có nghĩa mọi thông tin người đó từng biết đều thuộc diện mật. Ngược lại, việc một thông tin đã xuất hiện trên báo chí cũng chưa đủ để xác định nội dung đó không còn được bảo vệ hoặc nguồn cung cấp đã được xác định.

Sự phân biệt này càng cần thiết bởi một chiếc máy bay chuyên cơ tổng thống chứa nhiều lớp thông tin khác nhau. Một số đặc điểm có thể quan sát từ bên ngoài; một số thông tin về chương trình có thể đã được công khai; trong khi các chi tiết liên quan cấu hình nhiệm vụ, hệ thống bảo vệ hoặc năng lực cụ thể có thể được xử lý theo yêu cầu bảo mật khác. Vì vậy, để xác định một phát biểu có vượt qua ranh giới bảo mật hay không, cần làm rõ nội dung chính xác, nguồn tiếp cận và hoàn cảnh thông tin được sử dụng.

Sau quyết định của Lầu Năm Góc, ngày 11/8, Kendall tuyên bố khởi kiện chính quyền để yêu cầu khôi phục quyền tiếp cận thông tin mật và đã thuê luật sư Mark Zaid, người chuyên xử lý các vụ việc liên quan quyền tiếp cận thông tin và điều tra an ninh quốc gia.

“Cánh cửa” quyền tiếp cận

Từ vụ việc của Frank Kendall, một vấn đề đáng chú ý hơn đang đặt ra phía sau quyết định thu hồi quyền tiếp cận thông tin mật: làm thế nào để bảo vệ những dữ liệu nhạy cảm ngay từ đầu, thay vì chỉ xử lý khi thông tin đã xuất hiện ngoài phạm vi kiểm soát? Đây là bài toán không chỉ thuộc về một cá nhân, mà còn liên quan trực tiếp đến cách hệ thống quản lý thông tin được tổ chức và vận hành.

Trong một lĩnh vực có nhiều lớp dữ liệu như quốc phòng, cùng một vấn đề có thể bao gồm thông tin công khai, thông tin sử dụng nội bộ và dữ liệu cần bảo vệ ở mức cao hơn. Khi các phạm vi này được phân định cụ thể, người được tiếp cận sẽ có cơ sở rõ ràng hơn để biết điều gì có thể sử dụng, điều gì cần hạn chế và điều gì phải được giữ kín.

Cùng với phân loại là nguyên tắc tiếp cận đúng nhu cầu. Không phải ai từng giữ chức vụ cao cũng cần tiếp tục được tiếp cận toàn bộ thông tin mà mình từng biết. Quyền tiếp cận càng được giới hạn theo đúng yêu cầu công việc, phạm vi thông tin cần thiết càng được thu hẹp.

Từ đây, một yêu cầu khác trở nên quan trọng: kiểm soát không chỉ tài liệu, mà cả cách thông tin được sử dụng. Trong thực tế, rủi ro không nhất thiết xuất hiện dưới dạng một tài liệu hoàn chỉnh được chuyển ra ngoài. Một chi tiết nhỏ, một nhận xét ngắn cũng có thể làm lộ những thông tin mà cơ quan quản lý muốn bảo vệ. Vì vậy, trách nhiệm bảo mật không nên dừng ở việc giữ tài liệu, mà cần bao gồm cả cách trao đổi, phát biểu và sử dụng kiến thức trong những hoàn cảnh khác nhau.

5.jpg
Lầu Năm Góc nhìn từ trên không. Ảnh: Reuters

Đối với những người từng làm việc ở vị trí đặc biệt, yêu cầu này càng rõ hơn. Kinh nghiệm chuyên môn của họ vẫn có giá trị đối với xã hội, nhưng chính kinh nghiệm ấy cũng có thể được hình thành từ những nguồn dữ liệu mà công chúng không có. Một cựu quan chức có thể hoàn toàn có quyền đưa ra nhận xét dựa trên hiểu biết công khai, song để bảo đảm an toàn, ranh giới giữa kiến thức chung và thông tin được tiếp cận trong thời gian công tác cần được nhận diện một cách thận trọng.

Ở phía cơ quan quản lý, bài toán cũng không dừng ở việc “đóng cửa” sau khi có dấu hiệu bất thường. Một hệ thống bảo mật hiệu quả cần có khả năng phát hiện sớm những thay đổi về nhu cầu tiếp cận, rà soát quyền hạn khi hoàn cảnh thay đổi và xác định nhanh phạm vi thông tin có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Song song với đó là yêu cầu về khả năng kiểm chứng. Khi xuất hiện nghi vấn, việc xác định chính xác thông tin nào liên quan, ai có quyền tiếp cận, dữ liệu đã được sử dụng ở đâu và căn cứ nào cho thấy có sự vi phạm là điều không thể bỏ qua. Một quy trình chặt chẽ không chỉ giúp bảo vệ bí mật, mà còn tránh tình trạng một cá nhân bị quy trách nhiệm chỉ dựa trên sự trùng hợp giữa nội dung họ từng biết và thông tin xuất hiện trên truyền thông.

Về lâu dài, bảo vệ thông tin nhạy cảm cần bắt đầu từ một cơ chế phân định thật rõ ràng: thông tin nào được phép tiếp cận, ai cần tiếp cận và quyền đó được duy trì trong bao lâu. Khi vị trí hoặc nhiệm vụ thay đổi, phạm vi tiếp cận cũng cần được rà soát tương ứng. Một hệ thống càng chi tiết ở những điểm này thì càng dễ phát hiện bất thường, hạn chế rủi ro và làm sáng tỏ trách nhiệm khi có sự cố.

Với trường hợp những người từng giữ chức vụ cao, đây có thể là một trong những thách thức khó nhất. Họ vẫn cần không gian để đóng góp kinh nghiệm, tham gia tư vấn, nghiên cứu hoặc trao đổi chuyên môn. Nhưng cơ chế bảo mật cũng cần bảo đảm rằng quá trình đóng góp ấy không vô tình kéo theo những dữ liệu vốn không dành cho công chúng. Mục tiêu vì thế không phải là ngăn cản mọi sự trao đổi, mà là làm cho giới hạn trở nên đủ rõ để người phát biểu biết mình đang đứng ở đâu.

Nhìn rộng hơn, vụ việc của Kendall cho thấy bảo vệ thông tin nhạy cảm hiệu quả phải bắt đầu trước khi một thông tin trở thành sự cố. Khi quyền tiếp cận được cấp đúng người, đúng nhu cầu; khi thông tin được phân loại rõ; khi người được tiếp cận hiểu đầy đủ giới hạn của mình; và khi mọi dấu hiệu bất thường đều có thể được kiểm chứng theo một quy trình thống nhất, khoảng trống an ninh sẽ được thu hẹp đáng kể.

Sau cùng, bài toán không phải là làm cho mọi cánh cửa thông tin đều đóng kín. Điều quan trọng là xác định cánh cửa nào cần mở, mở cho ai, trong phạm vi nào và đến thời điểm nào phải đóng lại. Một cơ chế như vậy vừa bảo vệ được những dữ liệu cần bảo vệ, vừa tạo điều kiện để kinh nghiệm chuyên môn tiếp tục được phát huy mà không làm mờ đi ranh giới giữa thông tin có thể chia sẻ và thông tin phải được giữ kín. Chính sự rõ ràng ấy mới là lớp phòng vệ bền vững nhất của một hệ thống bảo mật.

Minh Hằng

Các tin khác

Nghi án gián điệp công nghệ bán dẫn ở Bỉ

Nghi án gián điệp công nghệ bán dẫn ở Bỉ

Vụ bắt giữ một cựu quản lý doanh nghiệp bán dẫn tại Bỉ mở ra cuộc điều tra về khả năng tài sản trí tuệ và bí mật thương mại bị chuyển giao trái phép. Đằng sau nghi án là những dấu vết về vị trí công việc, quan hệ nghề nghiệp và dữ liệu công nghệ.

Tomasz Szmydt: Từ thẩm phán Ba Lan đến nghi phạm gián điệp tại Belarus

Tomasz Szmydt: Từ thẩm phán Ba Lan đến nghi phạm gián điệp tại Belarus

Tháng 5/2024, Tomasz Szmydt, Thẩm phán Tòa án Hành chính tỉnh Warsaw, bất ngờ xin tị nạn chính trị ở Belarus. Chỉ vài ngày sau, ông bị Văn phòng Công tố quốc gia Ba Lan cáo buộc hợp tác với tình báo nước ngoài chống lại Ba Lan. Từ một thẩm phán từng giữ vị trí đáng chú ý trong hệ thống tư pháp, Szmydt trở thành đối tượng bị truy nã và tiếp tục xuất hiện trên truyền thông nhà nước Belarus. Hơn 2 năm sau khi rời Ba Lan, những câu hỏi về hoạt động và vai trò của ông vẫn chưa được giải đáp đầy đủ.

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.