Dấu chân ông trùm
Jos Leijdekkers sinh ra tại làng Prinsenbeek, miền Đông Nam Hà Lan. Cha hắn giàu lên nhờ làm chủ một nhà chứa mại dâm. Leijdekkers đi tù lần đầu vào năm 2012 sau khi bắn trọng thương hai người đàn ông trong một quán bar. Bốn năm trong tù là đủ thời gian để Leijdekkers biến thành một tên tội phạm sừng sỏ. Hắn trở thành cấp dưới của Ridouan Taghi, ông trùm băng đảng mafia Morocco và một trong những kẻ nguy hiểm nhất châu Âu.
Taghi giao Leijdekkers nhiệm vụ quản lý địa bàn thành phố Antwerp. Cảng Antwerp là hải cảng lớn thứ hai châu Âu và là một điểm nóng về buôn lậu ma túy. Taghi bỏ trốn sang Dubai đến năm 2019 thì bị trục xuất về Hà Lan. Leijdekkers nhân cơ hội này chiếm luôn đường dây buôn lậu của chủ cũ, đồng thời mở rộng phạm vi hoạt động. Hắn móc nối được với các nhóm buôn lậu ở Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ, Montenegro... để tạo ra trục đường buôn lậu ma túy từ Trung Đông sang châu Âu.
Cảnh sát Thổ Nhĩ Kỳ tiến hành đột kích vào một loạt các căn hộ của Leijdekkers trên khắp nước này vào tháng 5-2023. Họ tịch thu được tổng cộng 2 triệu USD tiền mặt và bắt giữ 51 đối tượng. Chỉ riêng Leijdekkers trốn thoát được. Hắn đáp chuyên cơ riêng bay từ Istanbul sang Abkhazia, rồi sau một thời gian lẩn trốn trên núi thì vượt biển sang Sierra Leone.
Châu Phi vốn không phải là một “mắt xích” trong đường dây buôn lậu ma túy từ Nam Mỹ sang Tây Âu. Chỉ đến khi các nước EU siết chặt việc kiểm tra hàng nhập khẩu từ Nam Mỹ thì tội phạm mới để mắt đến châu Phi. Các cartel dùng thuyền đánh cá chở ma túy từ Colombia sang một số nước Tây Phi như Guiné- Bissau, Senegal, Cape Verde hay Bờ Biển Ngà. Ma túy sẽ nằm tại nhà kho mấy tháng chờ thời cơ để được tàu cá chở đến các cảng nhỏ ở Nam Âu.
Sierra Leone nằm giữa Guiné-Bissau và Bờ Biển Ngà, một vị trí quan trọng trên tuyến đường vận chuyển ma túy. Không lâu sau khi cuộc nội chiến Sierra Leone (1991-2002), các đối tượng tội phạm Nam Mỹ xuất hiện tại quốc gia này để lập đường dây buôn lậu. Sierra Leone kể từ đó đến nay đã thật sự trở thành một “thiên đường ma túy”. Chỉ riêng lượng ma túy ra vào quốc gia này hằng năm đã có tổng trị giá tương đương ¼ GDP của họ. Lợi nhuận từ ma túy không chỉ đi vào hệ thống tài chính Sierra Leone mà còn thâm nhập vào cả ngân khố của họ. Từ lương tháng cho cán bộ viên chức đến các khoản đầu tư công tại Sierra Leone đều có dấu vết của tiền bẩn.
Tại một đất nước mà thu nhập trung bình dưới mức 3 USD/ngày, Jos Leijdekkers đã chi ra hàng trăm triệu USD để mua lấy lòng trung thành. Một sỹ quan quân đội Sierra Leone giấu tên trả lời tờ The Economist: “Điều đầu tiên Leijdekkers làm khi đến Freetown là đến thăm một doanh trại quân đội rồi cho họ tiền để đại tu phòng tập thể hình… Ông bộ trưởng nào mà đi xe mới bây giờ thì chắc chắn là được Leijdekkers tặng xe. Leijdekkers còn có cổ phần trong tất cả các công ty khai khoáng”.
Không một cơ quan nhà nước hay báo chí Sierra Leone nào thừa nhận về sự hiện diện của Leijdekkers. Hắn sống tại đây hai năm thì mới bị cảnh sát Hà Lan phát hiện. Cảnh sát mua chuộc một thuộc hạ của Leijdekkers để y chuyển cho họ chiếc cốc nhựa có dấu vết ADN của ông trùm vào năm 2024. Sau đó đến tháng 3-2025, cảnh sát Hà Lan chụp được ảnh Leijdekkers ở một nhà hàng trên nóc một tòa nhà cao tầng tại Freetown. Ảnh chụp hắn trao một chiếc đồng hồ Rolex cho Alusine Kanneh, Tổng cục trưởng Tổng cục Nhập cư Sierra Leone.
Theo những thông tin ít ỏi mà cảnh sát Hà Lan chia sẻ cho báo chí thì Jos Leijdekkers không bao giờ ngủ tại một chỗ nhiều hơn hai ngày liên tục. Hắn không chỉ có đội cận vệ vũ trang mà còn được người dân sở tại bảo vệ nữa. Leijdekkers trả tiền học và tiền mua sách cho trẻ con địa phương, rồi cứ đến tháng lễ Ramadan lại cho mỗi nhà trong vùng một bao gạo và 600 đồng Leone. Dân chúng không biết tên thật của Leijdekkers mà chỉ gọi hắn bằng biệt danh “Jagaban” theo tên vị thần ban lộc của người Yoruba.
Sống dưới bóng tội phạm
Một nhân viên hải quan Sierra Leone giấu tên trả lời phỏng vấn tờ The Economist: “Cứ ba tháng thì giám đốc cảng nước sâu Queen Elizabeth Quay lại xuống cảng rồi ra lệnh cho tất cả mọi nhân viên, công nhân về hết. Thế rồi đến gần nửa đêm thì có một xe tải chở khoảng 20 người lính vũ trang đậu lại tại cầu cảng. Họ tìm đến một container nào đấy rồi tự mình dỡ hàng xếp lên xe tải. Người trong ngành biết chuyện này đều tin rằng trong những thùng hàng đó là ma túy, nhưng không ai dám nói ra”.
Ngư dân Sierra Leone không lạ gì với ma túy. Cứ vào mùa biển động không ra khơi được thì họ lại dành cả ngày đi dọc các bãi biển. Họ chờ sóng lớn đánh dạt vào bờ những túi nylon chứa ma túy. Vào ngày 12-4-2026, một ngư dân tại làng Funkia tìm được 17 túi nylon màu đen chứa cocaine. Cả 17 túi đều được in con dấu với dòng chữ BMW, tên của một băng đảng ma túy đang hoạt động tại thành phố Guayaquil, Ecuador.
Ông trưởng làng Funkia nói với phóng viên: “Không mẻ cá nào bì được với một túi ma túy. Theo “luật rừng” thì ai tìm được túi ma túy rồi đem đi trả cho “Jagaban” thì sẽ được thưởng 15.000 USD hoặc là nhận một mảnh đất ở Freetown. Nhưng mà ai giữ lại gói ma túy cho mình mà không trả lại cho Jagaban thì chỉ có chết”.
Jos Leijdekkers thường lấy tiền bạc ra để thao túng Sierra Leone. Wurie Jalloh, một người nhân viên bán hàng có anh trai bị mất tích, trả lời phỏng vấn: “Hôm đó tôi, anh trai Allan cùng hai người bạn quyết định đi nghỉ tại bãi biển Lumley (Freetown). Đến buổi chiều thì chúng tôi lái xe đến siêu thị nhưng mà chẳng ai đem ví cả. Tôi bèn chạy về khách sạn để lấy ví. Đến lúc tôi xuống đến bãi đậu xe thì chẳng thấy anh trai và hai người bạn đâu, chỉ còn mỗi chiếc xe Ford còn mở toang. Một người bán hàng rong gần đó kể lại với tôi rằng một toán ba kẻ đeo mặt nạ, cầm súng ngắn và đi xe SUV màu đen đã bắt anh trai tôi đi”.
Một tiếng sau đó thì Wurie Jalloh nhận được điện thoại của anh trai. Allan bảo với em mình rằng hãy lấy thẻ ATM của anh mà rút ra 28.000 USD rồi đưa 4.000 USD cho những kẻ bắt cóc. Cuộc trao đổi diễn ra trong vòng chưa đầy một phút rồi những kẻ bắt cóc lại đưa ba nạn nhân đi. Wurie dành hơn một tháng đi gõ cửa tất cả các sở cảnh sát rồi cơ quan công quyền để xin tìm kiếm anh trai. Cuối cùng thì có một viên sĩ quan kéo Wurie lại góc khuất rồi thì thầm vào tai anh: “Đừng bỏ công vô ích nữa. Mọi chuyện với anh trai anh là do lệnh của cấp trên”.
Nhà báo Hy Lạp Alexander Clapp, người phỏng vấn Wurie Jalloh, sau đó đã tự mình đi điều tra và viết: “Allan Jalloh từng hành nghề lừa đảo bằng cách bán vàng giả cho du khách nước ngoài, sau đó thì chuyển sang buôn ma túy. Allan và một số đồng phạm nảy ra ý tưởng ăn trộm ma túy từ nhà kho của Leijdekkers. Chúng làm được một vài phi vụ thành công thì sinh ra ngạo mạn. Allan đánh tráo một phần ba lô hàng cocaine với bột mỳ trước khi lô hàng được xuất sang Trung Đông. Quân của Leijdekkers chẳng mấy chốc đã tìm được Allan cùng 21 kẻ khác có liên quan. Cả 22 người đều đã biến mất”.
Bao giờ đến ngày phán xử
Tòa án hai nước Hà Lan và Bỉ đã kết án Jos Leijdekkers tội buôn bán ma túy với tổng cộng hình phạt là 79 năm tù, trong đó có 24 năm tù ở Hà Lan và 57 năm ở Bỉ. Ngoài ra cảnh sát hai nước còn đang tiếp tục điều tra sự liên quan giữa Leijdekkers và 12 vụ giết người khác. Bố, mẹ và em gái Leijdekkers mới bị tòa án Rotterdam xét xử hồi đầu năm nay vì tội rửa tiền.
Cảnh sát các nước Tây Âu đang đẩy mạnh hoạt động truy quét buôn lậu ma túy. Cảnh sát Tây Ban Nha hồi đầu tháng 5-2026 đã bắt giữ con tàu mang tên Arconian khi đang chở 30 tấn cocaine từ Sierra Leone. Đây là vụ bắt giữ ma túy trên biển lớn nhất trong lịch sử Tây Ban Nha. Không lâu sau đó thì cảnh sát Đức lại bắt được 8 tấn cocaine trà trộn trong một thùng container hạt cacao từ Sierra Leone. Cảnh sát Pháp thì bắt được 4 tấn cocaine ngay trước khi xuất cảng sang Anh quốc. Nhà chức trách các nước cho rằng cả ba lô ma túy đều là của Leijdekkers.
Chính phủ Hà Lan từ lâu đã tìm cách thuyết phục EC gây áp lực lên phía Sierra Leone về việc trục xuất Leijdekkers. Bộ trưởng Tư pháp và An ninh Hà Lan David van Weel là người đầu tiên đưa ra thông tin về việc EC cắt viện trợ. Ông trả lời tờ De Telegraaf: “Tôi rất mừng với quyết định của EC. Thật đáng trách khi EU lại đang viện trợ cho quốc gia đang từ chối hợp tác với châu Âu trong việc trục xuất một đối tượng tội phạm nguy hiểm như Jos Leijdekkers”.
Cũng theo Bộ trưởng Van Weel: “Chúng tôi ước tính Leijdekkers đang kiếm được vài trăm triệu euro mỗi tháng từ ma túy. Hắn kiếm được nhiều hơn tổng sản phẩm quốc nội trung bình năm của Sierra Leone. Chỉ sự hiện diện của hắn thôi cũng đã đủ làm rối loạn nền kinh tế - an ninh của Sierra Leone”.
Sierra Leone vẫn chưa ký bất kỳ văn bản nào về việc trục xuất với Hà Lan hay EU. Khả năng chính phủ nước này trục xuất Leijdekkers là khá thấp. Điều này đã đẩy Hague đến chỗ quyết định điều lực lượng đặc nhiệm đến khu vực lãnh hải quốc tế ngoài khơi Sierra Leone để bắt ông trùm. Tờ De Telegraaf đưa tin đơn vị đặc nhiệm quân đội Hà Lan được bố trí ở ngoài khơi để đón bắt Leijdekkers khi tên này đi du thuyền dọc quanh vùng biển Tây châu Phi. Tuy nhiên không biết là do linh tính hay có người báo tin mà Leijdekkers không lên thuyền. Phía Hà Lan đành phải rút quân khi mặt trời lên.
Jos Leijdekkers vẫn còn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật, nhưng mạng lưới của hắn đang rơi rụng dần. Cảnh sát Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt giữ và trục xuất anh trai của Leijdekkers hồi tháng 5 vừa qua. Tên này là đầu mối chính trong đường dây rửa tiền bằng cách mua vàng của em trai hắn. Đến ngày 14-9 thì cảnh sát Ghana lại bắt được ba tên đồng phạm, trong đó có tên Desmond Curiel từng ngồi chung tù với Leijdekkers. Ba đối tượng này có liên quan trực tiếp đến lô hàng 4 tấn cocaine bị cảnh sát Pháp phát hiện trước đó. Mong rằng ngày Jos Leijdekkers bị đưa ra trước pháp luật không còn xa nữa.
