Một lần đến hậu cứ Mo So

Mo So nằm trong sơn hệ Hòn Chông; địa danh thuộc ấp Ba Núi, xã Bình An, huyện Kiên Lương (Kiên Giang), cách Hà Tiên 27km về phía Tây Nam. Theo tiếng đồng bào Khmer, Mo So có nghĩa là Đá Trắng. Dãy núi Mo So có hang động ăn luồng nhau với nhiều ngõ ngách, vách là đá vôi dựng đứng, sừng sững, cheo leo.

Các cửa hang rộng rãi, đa dạng, dẫn lối thông nhau thăm thẳm, bên trong hang khi to khi nhỏ, có rất nhiều thạch nhũ, hình thù kỳ lạ… tạo cho nơi đây một sự kỳ vỹ, huyền bí. Đến đây, chúng tôi được nghe kể một Mo So từng là hậu cứ cách mạng trong kháng chiến, ghi dấu bao chiến công anh hùng. 

Nhìn toàn cảnh từ trên xuống, Mo So ẩn hiện giữa một vùng núi non hùng vỹ, có những lòng lạch nước chảy qua ngoằn ngoèo, rộng gần 24ha, cao 145m, xung quanh là đầm lầy và rừng tràm, một phong cảnh hoang dã thực sự của thiên nhiên. Đến Mo So, tôi dễ dàng bắt gặp dưới chân núi là dấu tích biển tiến với vô số loại hang chân sóng, dấu ngấn nước biển lõm sâu vào vách đá, như một tuyệt tác được hình thành từ ngàn năm trước.

Ngoài hang, trên các phiến đá sắc nhọn có hình đĩa bay, đá tai mèo, hình con cóc và nhiều gân đá nổi trên vách, vừa đẹp vừa bí hiểm, vừa tạo được lợi thế chiến đấu trong suốt hai thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Bên trong là một hệ thống có trên 20 hang lớn nhỏ, với chiều cao, rộng và sâu từ vài mét đến vài trăm mét, có nhiều nước ngọt theo ngạch chảy thành dòng hoặc đọng lại thành vũng quanh năm.

Ông Nguyễn Tấn Liệt kể lại 7 lần bị thương trong nhiều trận đánh tại căn cứ MoSo với phóng viên. (Ảnh: N. Sang)
Ông Nguyễn Tấn Liệt kể lại 7 lần bị thương trong nhiều trận đánh tại căn cứ MoSo với phóng viên. (Ảnh: N. Sang)

Một cán bộ Ban Tuyên giáo Huyện ủy Kiên Lương cho biết, hầu hết các hang được đặt theo tên của đơn vị ta đã trú đóng trong kháng chiến chống Mỹ, như: Hang Công Binh, hang Điện đài, hang Xưởng, hang Tứ Phương… có sức chứa hàng trăm người. Đồ sộ, sâu hun hút (trên 100mét) và có xu hướng mở rộng dần là Hang Quân y – Kinh tài. Đầu hang là cơ quan Quân y, cuối hang là cơ quan Kinh tài, thông lên đỉnh núi theo đường gấp khúc giúp thu nhận được ánh sáng, không khí vào hang. Đây được xem như bệnh viện dã chiến của ta để chữa trị cho thương bệnh binh. Trên vách hang vẫn còn những khẩu hiệu được bộ đội ta viết như: “Anh dũng tuyệt vời”, “Cảm tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Vào sâu trong hang, có nhiều khối thạch nhũ to lớn như hình chiếc vòi rồng khổng lồ, từ trên cao thả dài xuống trông như một sơn động. 

Giữa chính tâm Mo So có lòng chảo rộng lớn hơn 2.500 mét vuông, đất bằng mênh mông. Nhìn về phía Đông là hang Nước, có đường thông xuyên qua bên kia núi ở hang Huyện ủy và hang Huyện đội. Cũng tại đây có con đường độc đạo giúp ta đánh địch vào ban đêm, gây tổn thất nặng nề cho địch…”. Nhiều lần đối mặt với những trận càn quét ác liệt của địch, quân ta đã tận dụng địa bàn hang động hiểm trở, lần lượt đánh bại kẻ thù. Do vậy, nhắc đến Mo So là nhắc đến niềm tự hào của người dân Kiên Giang”, anh cán bộ cho biết.

Thời chống Pháp, Mo So là nơi đóng quân của Công binh xưởng Khu 9,  Công binh xưởng 18 Long Châu Hà. Năm 1950, súng ngắn mang tên “cán đũa” cùng nhiều loại vũ khí khác cung cấp cho quân ta ở chiến trường Tây Nam Bộ cũng đã được ra đời từ đây. 

Đầu tháng 3/1951, binh lực của quân đội Pháp quá lớn, pháo từ biển bắn vào, hỏa lực trên máy bay trút xuống, cùng 2 trung đoàn thủy quân lục chiến đổ quân tiến vào Moso. Sau khi tiếng súng ngừng nổ, núi rừng Mo So và đồng đội đã nghiêng mình vĩnh biệt anh Thạch Xiêm (dân tộc Khmer), người Đảng viên trung kiên đã hy sinh anh dũng để bảo vệ đồng đội và Công binh xưởng 18.

Du khách tham quan hang động Mo So. Ảnh: CTV
Du khách tham quan hang động Mo So. Ảnh: CTV

Trong suốt những năm tháng kháng chiến chống đế quốc Mỹ và tay sai, nhiều người con của vùng đất này đã anh dũng ngã xuống. Với những người may mắn hơn, giờ đều đã trên dưới 80 tuổi. Sức khỏe đã giảm nhưng khi nhắc lại chiến trường xưa, kỷ niệm xưa cũ ùa về. Ông Lê Thành Công, nay 83 tuổi, thương binh loại 4, nguyên Phó Công an huyện Hà Tiên; ông Võ Quang Nam, 77 tuổi, nguyên Phó Ban An ninh huyện Hà Tiên là những người từng chỉ huy trận đánh, giành chiến thắng tại căn cứ Mo So.

Ông Nguyễn Tấn Liệt, 71 tuổi, thương binh hạng 3/4, là bộ đội đặc công, với 7 lần bị thương, trong đó có 5 lần trúng miếng lựu đạn của địch, nhớ lại, sau Tổng tấn công 1968, địch đánh phá quyết liệt. Không thể bám trụ rừng tràm được nữa, cuối tháng 7/1969, căn cứ Cách mạng của Hà Tiên được lệnh chuyển về vùng núi Mo So, núi Thanh Trà, núi Cùi Thơm… Tháng 11/1969, địch đánh vào Mo So, sử dụng lực lượng lớn, hỏa lực mạnh quyết hủy diệt lực lượng quân ta trong hang. 

Mùa khô 1970, địch sử dụng đến 2 sư đoàn, liên đoàn biệt động, tiểu đoàn, đại đội, xe tăng, pháo binh, máy bay ào ạt tấn công Mo So với âm mưu mới nhằm chiếm tất cả các đỉnh núi. Thời gian này, ông Ba Liệt là một trong những người nhận lệnh của trên, kết hợp với bộ đội R (Trung ương Cục) xuất sắc lập chiến công, bắn cháy nhiều xe tăng địch trong cuộc chiến đấu 3 ngày đêm.

Mo So không chỉ là căn cứ địa cách mạng kiên cường trong suốt 2 thời kỳ kháng chiến, ghi dấu bao chiến công của thế hệ cha anh đi trước mà còn có tiềm năng để phát triển du lịch, nhất là phong cảnh thiên nhiên hùng vĩ, với hệ thống hang động kỳ thú, bí hiểm tựa như bức tranh sơn thủy. Mo So đã được xếp hạng là Di tích lịch sử và thắng cảnh cấp Quốc gia.

Thực hiện theo phương án phát triển du lịch Kiên Giang, huyện Kiên Lương đang đề xuất với Sở Tài chính xem xét và trình UBND tỉnh xin chủ trương đẩy mạnh việc chỉnh trang, gìn giữ và phát huy nét đặc sắc núi Mo So. Hiện huyện đã bố trí 5ha đất để tái định cư cho hơn 70 hộ dân đang sinh sống quanh khu vực núi Mo So. Song song việc phát triển du lịch gắn với dãy núi Mo So, Kiên Lương đang kết hợp với các đơn vị chức năng triển khai, cải tạo lại nhiều điểm du lịch khác trên địa bàn như Hòn Phụ tử, Nhà thờ Đá,… 

“Biến Mo So thành điểm du lịch hấp dẫn du khách, vừa là nơi giáo dục cho thế hệ trẻ lòng yêu nước, truyền thống đấu tranh cách mạng anh hùng của lớp cha anh từng góp phần làm nên đại thắng lịch sử mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước,.. cũng chính là mong mỏi thiết tha của người dân Kiên Giang nói chung”, ông Giang Thanh Khoa – Bí thư huyện Kiên Lương cho biết.

Nguyễn Kiên

Các tin khác

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Ở nơi đại ngàn Trường Sơn của xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị vẫn phủ một màu xanh trải dài đến tận chân trời, rừng từ lâu đã trở thành kho sinh kế của đồng bào Bru - Vân Kiều. Từ những sợi mây rừng, giọt mật ong, búp măng đến những chiếc lá thuốc giữa tầng cây cổ thụ…, những sản vật dưới tán rừng đã âm thầm nuôi sống bao thế hệ người dân bản địa.

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Những lần khơi thông cửa biển Cửa Việt, Lý Hòa cho thấy nạo vét chỉ có thể giải quyết phần ngọn nếu không đi cùng các giải pháp căn cơ. Khi dòng chảy tự nhiên bị thay đổi, lượng cát bồi lắng vẫn tiếp tục tìm đường trở lại, đẩy các cửa biển vào vòng luẩn quẩn “khơi thông – bồi lấp – khơi thông”.

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Từ Cửa Việt đến Lý Hòa, những cửa sông, cửa biển từng là lối ra khơi, nơi kết nối hoạt động khai thác thủy sản, vận tải biển và đời sống cư dân ven biển, đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Khi luồng lạch bị thu hẹp, phía sau những doi cát không chỉ là những con tàu mắc cạn, mà còn là sinh kế của hàng nghìn người dân bị ảnh hưởng.

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Giữa vùng biển phía Đông tỉnh Quảng Trị, đảo Cồn Cỏ hiện lên như một chấm xanh giữa trùng khơi. Từ lâu, hòn đảo tiền tiêu này được biết đến như một pháo đài nơi đầu sóng, một địa danh ghi dấu những năm tháng chiến tranh ác liệt. Hôm nay, bên cạnh giá trị về quốc phòng, chủ quyền, Cồn Cỏ đang viết tiếp câu chuyện mới về gìn giữ những giá trị của biển, bảo vệ hệ sinh thái và phát triển hài hòa với thiên nhiên.

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ vẫn được các lực lượng chức năng kiên trì thực hiện. Trên những địa bàn từng là chiến trường ác liệt ở phía tây Quảng Trị, cán bộ, chiến sĩ ngày đêm lần tìm từng dấu tích đồng đội. Cùng với đó, lực lượng Công an đẩy mạnh thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, góp phần nối lại những cuộc đoàn viên còn dang dở sau chiến tranh.

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữa miền quê ven sông Ô Lâu, xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, làng cổ Hội Kỳ vẫn còn lưu giữ nhiều ngôi nhà rường hàng trăm năm tuổi – những dấu tích hiếm hoi của một không gian văn hóa xưa cũ còn sót lại. Sau hơn 5 thế kỷ hiện diện, những mái ngói rêu phong, cột kèo gỗ mít sẫm màu thời gian vẫn lặng lẽ đứng đó như một phần ký ức làng quê.

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Cơn mưa chuyển mùa bất chợt đổ xuống cao nguyên, những hạt mưa lách qua khung cửa sắt, rơi lộp độp xuống nền xi măng lạnh. Trong góc buồng giam ở Trại tạm giam số 1 Công an tỉnh Lâm Đồng, phạm nhân Huỳnh Thị Thanh Thảo (SN 1985, trú xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng) lặng lẽ ngồi nhìn ra khoảng trời xám đục ngoài ô cửa nhỏ.

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Biết mình là một trong những phạm nhân đủ điều kiện được hưởng chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước trong đợt này, nữ phạm nhân Trần Ngọc Minh Anh (SN 2006, trú tại phường Lâm Viên – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng) đã không giấu được những giọt nước mắt vỡ òa sau quãng thời gian dài sống trong day dứt và ân hận.

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Chưa bao giờ ở xã Sông Lô, tỉnh Phú Thọ lại có đến nhiều đám tang cùng một lúc như vậy. Có tới 5 gia đình cùng chung một nỗi đau vô tận khi đột ngột mất đi người con trai yêu quý trong buổi chiều định mệnh. Lá vàng tiễn mái đầu xanh, tiếng khóc gọi tên con nghe quá xót xa.

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Tháng 5 về, nắng vàng như rót mật trên những sườn đồi phía Tây TP Đà Nẵng. Giữa màu xanh ngút ngàn của dãy Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào các dân tộc lại rộn ràng chuẩn bị cho một ngày lễ đặc biệt trong trái tim mình: Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026).

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Vùng Bưng 6 xã vốn là căn cứ cách mạnh gắn liền với những trang sử đấu tranh kiên cường của quân dân ta qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Đây không chỉ là căn cứ lưu giữ giá trị lịch sử, truyền thống yêu nước, Vùng Bưng đầy lau sậy, cỏ cây xưa kia nay vươn mình mạnh mẽ với tốc độ phát triển kinh tế, văn hóa, đô thị và công nghiệp.

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Sương sớm còn vương trên những tán rừng già, giăng thành lớp màn mỏng bảng lảng phủ xuống buôn làng. Từng mái nhà dài của người Mnông ở xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) lặng lẽ thức giấc trong tiếng gà rừng gọi sáng, trong mùi khói bếp len qua vách gỗ. Con đường đất đỏ dẫn xuống bến nước diễn ra lễ cúng hôm nay bỗng trở nên rộn ràng khác lạ!

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa là một công trình quân sự trong lòng đất tại phường Phú Thọ Hòa, TP Hồ Chí Minh. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, địa đạo Phú Thọ Hòa là điểm trú ngụ của bộ đội chủ lực, được các đơn vị đặc công biệt động của cách mạng dùng làm bàn đạp tấn công vào nội thành Sài Gòn như: Trung đoàn Phạm Hồng Thái, Tiểu đoàn Ngô Gia Tự. Đồng thời, địa đạo cũng là cái nôi đảm bảo cho nhiều cán bộ quân dân chính đảng các cấp về dừng chân hoạt động tại đây.

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.