Một lần đến hậu cứ Mo So

Mo So nằm trong sơn hệ Hòn Chông; địa danh thuộc ấp Ba Núi, xã Bình An, huyện Kiên Lương (Kiên Giang), cách Hà Tiên 27km về phía Tây Nam. Theo tiếng đồng bào Khmer, Mo So có nghĩa là Đá Trắng. Dãy núi Mo So có hang động ăn luồng nhau với nhiều ngõ ngách, vách là đá vôi dựng đứng, sừng sững, cheo leo.

Các cửa hang rộng rãi, đa dạng, dẫn lối thông nhau thăm thẳm, bên trong hang khi to khi nhỏ, có rất nhiều thạch nhũ, hình thù kỳ lạ… tạo cho nơi đây một sự kỳ vỹ, huyền bí. Đến đây, chúng tôi được nghe kể một Mo So từng là hậu cứ cách mạng trong kháng chiến, ghi dấu bao chiến công anh hùng. 

Nhìn toàn cảnh từ trên xuống, Mo So ẩn hiện giữa một vùng núi non hùng vỹ, có những lòng lạch nước chảy qua ngoằn ngoèo, rộng gần 24ha, cao 145m, xung quanh là đầm lầy và rừng tràm, một phong cảnh hoang dã thực sự của thiên nhiên. Đến Mo So, tôi dễ dàng bắt gặp dưới chân núi là dấu tích biển tiến với vô số loại hang chân sóng, dấu ngấn nước biển lõm sâu vào vách đá, như một tuyệt tác được hình thành từ ngàn năm trước.

Ngoài hang, trên các phiến đá sắc nhọn có hình đĩa bay, đá tai mèo, hình con cóc và nhiều gân đá nổi trên vách, vừa đẹp vừa bí hiểm, vừa tạo được lợi thế chiến đấu trong suốt hai thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Bên trong là một hệ thống có trên 20 hang lớn nhỏ, với chiều cao, rộng và sâu từ vài mét đến vài trăm mét, có nhiều nước ngọt theo ngạch chảy thành dòng hoặc đọng lại thành vũng quanh năm.

Ông Nguyễn Tấn Liệt kể lại 7 lần bị thương trong nhiều trận đánh tại căn cứ MoSo với phóng viên. (Ảnh: N. Sang)
Ông Nguyễn Tấn Liệt kể lại 7 lần bị thương trong nhiều trận đánh tại căn cứ MoSo với phóng viên. (Ảnh: N. Sang)

Một cán bộ Ban Tuyên giáo Huyện ủy Kiên Lương cho biết, hầu hết các hang được đặt theo tên của đơn vị ta đã trú đóng trong kháng chiến chống Mỹ, như: Hang Công Binh, hang Điện đài, hang Xưởng, hang Tứ Phương… có sức chứa hàng trăm người. Đồ sộ, sâu hun hút (trên 100mét) và có xu hướng mở rộng dần là Hang Quân y – Kinh tài. Đầu hang là cơ quan Quân y, cuối hang là cơ quan Kinh tài, thông lên đỉnh núi theo đường gấp khúc giúp thu nhận được ánh sáng, không khí vào hang. Đây được xem như bệnh viện dã chiến của ta để chữa trị cho thương bệnh binh. Trên vách hang vẫn còn những khẩu hiệu được bộ đội ta viết như: “Anh dũng tuyệt vời”, “Cảm tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Vào sâu trong hang, có nhiều khối thạch nhũ to lớn như hình chiếc vòi rồng khổng lồ, từ trên cao thả dài xuống trông như một sơn động. 

Giữa chính tâm Mo So có lòng chảo rộng lớn hơn 2.500 mét vuông, đất bằng mênh mông. Nhìn về phía Đông là hang Nước, có đường thông xuyên qua bên kia núi ở hang Huyện ủy và hang Huyện đội. Cũng tại đây có con đường độc đạo giúp ta đánh địch vào ban đêm, gây tổn thất nặng nề cho địch…”. Nhiều lần đối mặt với những trận càn quét ác liệt của địch, quân ta đã tận dụng địa bàn hang động hiểm trở, lần lượt đánh bại kẻ thù. Do vậy, nhắc đến Mo So là nhắc đến niềm tự hào của người dân Kiên Giang”, anh cán bộ cho biết.

Thời chống Pháp, Mo So là nơi đóng quân của Công binh xưởng Khu 9,  Công binh xưởng 18 Long Châu Hà. Năm 1950, súng ngắn mang tên “cán đũa” cùng nhiều loại vũ khí khác cung cấp cho quân ta ở chiến trường Tây Nam Bộ cũng đã được ra đời từ đây. 

Đầu tháng 3/1951, binh lực của quân đội Pháp quá lớn, pháo từ biển bắn vào, hỏa lực trên máy bay trút xuống, cùng 2 trung đoàn thủy quân lục chiến đổ quân tiến vào Moso. Sau khi tiếng súng ngừng nổ, núi rừng Mo So và đồng đội đã nghiêng mình vĩnh biệt anh Thạch Xiêm (dân tộc Khmer), người Đảng viên trung kiên đã hy sinh anh dũng để bảo vệ đồng đội và Công binh xưởng 18.

Du khách tham quan hang động Mo So. Ảnh: CTV
Du khách tham quan hang động Mo So. Ảnh: CTV

Trong suốt những năm tháng kháng chiến chống đế quốc Mỹ và tay sai, nhiều người con của vùng đất này đã anh dũng ngã xuống. Với những người may mắn hơn, giờ đều đã trên dưới 80 tuổi. Sức khỏe đã giảm nhưng khi nhắc lại chiến trường xưa, kỷ niệm xưa cũ ùa về. Ông Lê Thành Công, nay 83 tuổi, thương binh loại 4, nguyên Phó Công an huyện Hà Tiên; ông Võ Quang Nam, 77 tuổi, nguyên Phó Ban An ninh huyện Hà Tiên là những người từng chỉ huy trận đánh, giành chiến thắng tại căn cứ Mo So.

Ông Nguyễn Tấn Liệt, 71 tuổi, thương binh hạng 3/4, là bộ đội đặc công, với 7 lần bị thương, trong đó có 5 lần trúng miếng lựu đạn của địch, nhớ lại, sau Tổng tấn công 1968, địch đánh phá quyết liệt. Không thể bám trụ rừng tràm được nữa, cuối tháng 7/1969, căn cứ Cách mạng của Hà Tiên được lệnh chuyển về vùng núi Mo So, núi Thanh Trà, núi Cùi Thơm… Tháng 11/1969, địch đánh vào Mo So, sử dụng lực lượng lớn, hỏa lực mạnh quyết hủy diệt lực lượng quân ta trong hang. 

Mùa khô 1970, địch sử dụng đến 2 sư đoàn, liên đoàn biệt động, tiểu đoàn, đại đội, xe tăng, pháo binh, máy bay ào ạt tấn công Mo So với âm mưu mới nhằm chiếm tất cả các đỉnh núi. Thời gian này, ông Ba Liệt là một trong những người nhận lệnh của trên, kết hợp với bộ đội R (Trung ương Cục) xuất sắc lập chiến công, bắn cháy nhiều xe tăng địch trong cuộc chiến đấu 3 ngày đêm.

Mo So không chỉ là căn cứ địa cách mạng kiên cường trong suốt 2 thời kỳ kháng chiến, ghi dấu bao chiến công của thế hệ cha anh đi trước mà còn có tiềm năng để phát triển du lịch, nhất là phong cảnh thiên nhiên hùng vĩ, với hệ thống hang động kỳ thú, bí hiểm tựa như bức tranh sơn thủy. Mo So đã được xếp hạng là Di tích lịch sử và thắng cảnh cấp Quốc gia.

Thực hiện theo phương án phát triển du lịch Kiên Giang, huyện Kiên Lương đang đề xuất với Sở Tài chính xem xét và trình UBND tỉnh xin chủ trương đẩy mạnh việc chỉnh trang, gìn giữ và phát huy nét đặc sắc núi Mo So. Hiện huyện đã bố trí 5ha đất để tái định cư cho hơn 70 hộ dân đang sinh sống quanh khu vực núi Mo So. Song song việc phát triển du lịch gắn với dãy núi Mo So, Kiên Lương đang kết hợp với các đơn vị chức năng triển khai, cải tạo lại nhiều điểm du lịch khác trên địa bàn như Hòn Phụ tử, Nhà thờ Đá,… 

“Biến Mo So thành điểm du lịch hấp dẫn du khách, vừa là nơi giáo dục cho thế hệ trẻ lòng yêu nước, truyền thống đấu tranh cách mạng anh hùng của lớp cha anh từng góp phần làm nên đại thắng lịch sử mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước,.. cũng chính là mong mỏi thiết tha của người dân Kiên Giang nói chung”, ông Giang Thanh Khoa – Bí thư huyện Kiên Lương cho biết.

Nguyễn Kiên

Các tin khác

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

“Việt Nam thành công không chỉ vì đạt được thành tựu đáng chú ý, mà còn vì đã tìm ra con đường xã hội chủ nghĩa phù hợp với thực tiễn quốc gia”, Đại sứ Trung Quốc Hà Vĩ chia sẻ. Còn với Đại sứ Liên minh châu Âu Julien Guerrier, trong 30 năm qua, mỗi lần ông đến Việt Nam đều cảm nhận sự đổi thay và tiến bộ rõ rệt...