Sự nghiệp sáng tác của ông luôn gắn chặt với những sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc. Có thể nói Lưu Hữu Phước như một nhà viết sử bằng âm nhạc. Những ca khúc cách mạng của ông có sức cổ vũ mạnh mẽ mọi tầng lớp công chúng, luôn xốc họ dậy, hòa vào dòng thác cách mạng mà rất nhiều thế hệ người Việt Nam từng thuộc lòng: “Lên đàng”, “Xếp bút nghiên”, “Tiếng gọi thanh niên”, “Bạch Đằng giang”, “Tuổi 20”...
Những bài vừa nhắc ở trên là những ca khúc nổi tiếng được Lưu Hữu Phước sáng tác giai đoạn tiền khởi nghĩa và trong kháng chiến chống thực dân Pháp (từ trước năm 1945 đến 1954). Đặc biệt, trong công cuộc chống Mỹ cứu nước, giải phóng miền
Đánh dấu sự ra đời của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt
Với tên Lưu Nguyễn - Long Hưng, ông còn cho ra đời 3 bài hành khúc đều rất nổi tiếng: “Giờ hành động” (1962), “Hành khúc giải phóng” (1962), “Bài ca giải phóng quân” (1963). Về thể loại hùng ca, chính ca (ca khúc chính luận hào hùng, sôi động), có thể nói Lưu Hữu Phước là nhạc sĩ hàng đầu. Ông có biệt tài trong việc tạo nên những bức tranh cổ động hoành tráng bằng âm thanh với lời lẽ hết sức hàm súc, đạt tính khái quát cao: “Bạn ơi! Gió mới 5 châu nâng bước ta đi! Bạn ơi! Chiến đấu gian nguy ta có sá chi! Trào cách mạng đang bùng cơn giông tố” (Giờ hành động-1962).
Cũng ngay sau khi giặc Mỹ phát động chiến tranh leo thang ra miền Bắc, Lưu Hữu Phước cùng một lúc sáng tác hai bài: “Sẵn sàng chiến đấu” và “Thanh niên 3 sẵn sàng” (1964). Lúc này không ai có thể dửng dưng với thời cuộc bởi kẻ thù xâm lược đã đe dọa tới cuộc sống, số phận từng người. Lớn bé, già trẻ khi ấy đã nhanh chóng thuộc lòng: Chị vững tay liềm đồng lúa. Anh vững tay búa công trường. Sẵn sàng chờ nghe tiếng Đảng gọi lên đường” (“Sẵn sàng chiến đấu”- 1964).
Đáp lời kêu gọi của Đảng, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản phát động phong trào Ba sẵn sàng. Ngay lập tức hàng triệu bạn trẻ hưởng ứng, tình nguyện nô nức nhập ngũ, lên đường ra tiền tuyến giết giặc. Lưu Hữu Phước có ngay bài “Thanh niên ba sẵn sàng” (1964) với giai điệu náo nức phơi phới, rất trẻ trung, nhanh chóng được tuổi trẻ khắp nơi đón nhận.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước giải phóng Sài Gòn luôn là điều canh cánh trong lòng mỗi chiến sĩ. Đáp ứng ý nguyện cháy bỏng này, Lưu Hữu Phước đã sáng tác bài “Tiến về Sài Gòn”. Rất nhiều người - nhất là thế hệ ra đời sau năm 1975 - đều lầm tưởng nhạc sĩ sáng tác bài này dịp mùa xuân 1975. Lại có người nghĩ ông viết hồi Tổng tiến công và nổi dậy năm Mậu Thân 1968. Sự thực là ông đã thai nghén lời bài hát từ rất lâu.
Liên quan đến bài hát này, có lần tôi được Lưu Hữu Phước kể cho nghe về xuất xứ và thời điểm sáng tác: “Theo hiệp nghị Giơnevơ, đến tháng 7 năm 1956 sẽ Tổng tuyển cử Thống nhất đất nước, nhưng kẻ thù khi ấy đã lật lọng nên việc không thành và vĩ tuyến 17 vẫn tiếp tục như một lưỡi dao cứa vào lòng mỗi người dân Việt Nam. Ngay khi ấy mình cũng như mọi người đã nôn nao ý nghĩ phải chiến đấu để quét sạch quân xâm lược, giành độc lập tự do cho quê hương. Vậy nên ước vọng “Tiến về Sài Gòn” bắt đầu nung nấu từ những năm tháng ấy. Rồi đến khi Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt
Và ông kể cho tôi nghe câu chuyện vui: “Có lần, vào một buổi chiều, đang ngồi ở Viện Âm nhạc (lúc này Lưu Hữu Phước là Viện trưởng Viện Âm nhạc - N.Đ.S.), mình nhận được cú điện thoại của một người lạ. Anh ta khẩn khoản đề nghị được đến làm quen và rước mình đến làm “trọng tài” cho anh và một người bạn. Số là họ tranh cãi nhau về bài hát “Tiến về Sài Gòn”. Anh ta cho rằng tác giả sáng tác dịp Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân 1975, còn người bạn nói mình viết hồi xuân Mậu Thân 1968. Họ nói với mình là chắc chắn sẽ có một người “thua”. Người đó sẽ phải bỏ tiền chi cho cuộc liên hoan 3 người. Mình nói rõ thời điểm ra đời bài hát nhưng anh ta vẫn muốn đến đón mình vì cần “ba mặt một nhời”. Cuộc gặp cuối buổi chiều đó thật là vui. Rốt cuộc cả hai người đều chẳng ai thắng thua vì đều nói sai sự thật.
Lưu Hữu Phước tạo nên những giai điệu hoành tráng với hình tượng âm nhạc là triệu triệu những bước chân nhưng phong cách con người ông lại dịu nhẹ, có vẻ rất phù hợp với những thủ thỉ tâm tình. Tôi nhớ mãi một chi tiết: Một lần ông từ thành phố Hồ Chí Minh ra Hà Nội họp Quốc hội, tôi đã tranh thủ đến gặp để phỏng vấn (lúc này tôi đang là phóng viên âm nhạc của một tờ báo). Mặc dù rất bận nhưng ông vẫn dành cho tôi trọn một buổi tối. Lúc tôi đến là 19h. Ông vẫn không quên hỏi tôi: “Cậu hẹn giờ này thì đã kịp ăn cơm tối chưa?”. Tôi vô cùng cảm động. Khi tôi đặt vấn đề: “Em muốn phỏng vấn anh- một nhạc sĩ của những dòng thác cách mạng, mỗi ca khúc của anh đã là những lời hiệu triệu thống thiết, có sức lay động trái tim muôn người...”.
Tôi chưa kịp nói hết, ông đã nói luôn: “San đừng đặt vấn đề quá lớn và đừng quá đề cao mình như vậy. Mình có dám hiệu triệu gì đâu mà chỉ nói tiếng nói của lòng mình trước thời cuộc. Chỉ có điều với thế hệ bọn mình, cái riêng, cái tôi luôn hòa quyện với cái chung, cái ta mà thôi”. Tôi càng cảm phục người nghệ sĩ lớn vào bậc nhất nhì trong giới âm nhạc mà luôn nhỏ nhẹ, khiêm nhường từ ý nghĩ đến phong cách, lời nói, nhất với tôi, chỉ đáng học trò của ông.
Còn là tác giả của hai bài hát trữ tình thành kính, sâu lắng, rất nổi tiếng viết về Lãnh tụ Hồ Chí Minh ("Ca ngợi Hồ Chủ tịch" và "Tình Bác sáng đời ta") và một số ca khúc dành cho thiếu nhi sống mãi với thời gian (Reo vang bình minh, Thiếu nhi thế giới liên hoan...) nhưng nói đến Lưu Hữu Phước, trước hết phải nói đến những bài hùng ca bất hủ. Cùng với những trang sử vàng chói lọi rạng danh dân tộc, Lưu Hữu Phước và những bản hùng ca của ông luôn sống mãi trong tâm khảm nhiều thế hệ công chúng Việt
