Bồng bềnh trên dòng xanh
Ngồi trên chiếc thuyền bồng bềnh giữa đất trời bình yên và thanh sơ, chúng tôi hành trình xuôi dòng sông Gâm như lạc vào cõi tiên cảnh. Nghe trong trẻo tiếng chim hót hòa vào muôn sắc hoa rừng đang đua nở, tiếng gõ mái chèo của người đánh cá, tiếng gặm cỏ của đàn dê nhởn nhơ quanh mặt hồ. Tất cả như đang trào dâng sức sống tự nhiên của một vùng xứ sở.
Theo lời kể của người chèo thuyền, sông Gâm cách phường Tuyên Quang khoảng 100km, đây là một hồ nước tự nhiên rộng hơn 8.000 ha trải dài trên địa bàn hai xã Na Hang và Lâm Bình của tỉnh Tuyên Quang. Đoạn chảy qua địa phận xã Na Hang, cư dân vẫn gọi đây là hồ Na Hang.
Tại Na Hang có bến Thủy, vốn là bến đỗ của những con thuyền gỗ dài, nơi bắt đầu cho hành trình. Phía trước có núi, nhìn từ xa, tựa như “bầu sữa thiên nhiên” hòa vào mây núi bồng bềnh, giống như chiếc cổng chào đón du khách khi khám phá dòng sông Gâm.
Thong dong trên dòng sông Gâm hiền hòa, du khách có cơ hội trải nghiệm những hòn đảo với bao huyền thoại được lưu truyền, những ngôi đền cổ kính ẩn mình sau vòm lá, soi bóng xuống dòng sông lững lờ, những thác nước kỳ thú. Dừng chân nơi bến thuyền, du khách sẽ đến thăm những bản làng bình yên, hữu tình để tìm hiểu những bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc nơi đây. Hòa mình vào những mùa hoa lê, hoa mận trắng và thưởng thức những món ẩm thực đậm đà dư vị.
Đến với sông Gâm, con người như hòa mình vào trời mây non nước, lạc vào chốn thiền tiên bồng bềnh hư ảo để có những cảm nhận đầy thi vị giữa không gian giao hòa giữa vẻ đẹp muôn màu của sắc nước, thế núi, mây trời và con người nơi đây. Cận cảnh những hòn đảo, con người có cảm nhận mặt hồ như chiếc gương soi khổng lồ in hình dáng núi, chiêm ngưỡng hình ảnh kỳ diệu hồ lồng bóng núi. Dòng sông Gâm với vẻ đẹp Na Hang, Lâm Bình hằng năm đón hàng ngàn du khách đến du ngoạn.
Nhuốm màu huyền thoại
Sông Gâm sở hữu làn nước trong xanh tựa ngọc bích, hai bên là những ngọn núi cao ngất với thảm thực vật vô cùng phong phú và xanh tốt. Khung cảnh đôi bờ hoang sơ, tĩnh lặng đến tuyệt đối. Xa xa trên mặt hồ là những hòn đảo lớn nhỏ tựa như những cây nấm khổng lồ, nhấp nhô tạo cho không gian hồ Na Hang sự kỳ thú và sống động. Những con thác tuyệt đẹp, những ngọn núi hùng vĩ như cọc Vài Phạ (cọc buộc trâu trời), thác Khuổi Nhi, núi Pác Tạ...
Những cánh rừng đại ngàn trên triền núi cao soi bóng xuống mặt hồ Na Hang càng tăng thêm sắc xanh và tạo cho không gian hồ nước sự giao hòa kì diệu giữa mây trời, cỏ cây và nước. Những áng mây mềm mại tựa như những dải lụa trắng tinh khôi vương vít trên những triền núi quanh mặt hồ tạo nên không gian bồng bềnh, như ảo đầy huyễn hoặc. Con người du thuyền trên mặt hồ tựa như lạc vào chốn thần tiên giữa đại ngàn.
Chiêm ngưỡng hình ảnh kỳ diệu hồ lồng bóng núi mà nghe vang đâu đây âm hưởng của bài hát “Hồ trên núi” của nhạc sĩ Phó Đức Phương. Có những hòn đảo nhô cao khỏi mặt nước tựa như những chiếc cột khổng lồ. Những chiếc cột tự nhiên ấy chứa đựng bao câu chuyện kỳ ảo về thần tiên được cư dân quanh vùng kể cho du khách nghe. Mây núi như choàng xuống làm cho những sự tích nhuốm màu huyền thoại. Xa xa, dưới chân núi Pắc Tạ có ngôi đền nhỏ, nơi thờ tự, hương hỏa vị thiếp của tướng quân Trần Nhật Duật. Ngôi đền tọa lạc dưới chân núi Tạ Sơn cao vời vợi với những vạt rừng nguyên sinh xanh thẳm, đền Pác Tạ được dựng lên từ sau cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ 2 để thờ vị hôn thê của Tướng Chiêu Văn Vương Trần Nhật Duật.
Chuyện kể rằng trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ 2, Tướng Trần Nhật Duật được triều đình giao trấn thủ xứ Tuyên Quang. Tại đây, ngài có đem lòng yêu thương ái nữ của một tù trưởng vùng này. Đó là cô gái xinh đẹp, hiền thục, chăm chỉ và có học thức. Sau khi chiến thắng khải hoàn, triều đình tổ chức cho Trần Nhật Duật cưới cô gái.
Trên đường đón dâu, không may gặp sóng to gió lớn, bị lật thuyền, người vợ và nhiều người trong đoàn bị chìm và tử nạn. Sau đó, người dân quanh vùng ra sức tìm thi thể của bà. Vài ngày sau, một người trong dòng họ Ma dân tộc Tày đã tìm vớt được thi thể của bà và chôn cất tại địa phương. Vô cùng thương tiếc người vợ trẻ của Tướng Trần Nhật Duật, người dân quanh vùng đã lập đền thờ bà, lấy tên là đền Pác Tạ, suy tôn bà là “Đức Thánh Mẫu”.
Năm 2009, đền Pác Tạ được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia. Ngôi đền tọa lạc ở một địa thế vô cùng đắc địa về phong thủy của người xưa. Lưng đền tựa núi Tạ Sơn sừng sững, hướng nhìn ra nơi hợp lưu của sông Gâm và sông Năng. Người dân bản địa gọi nơi đây là Pác Tạ, nghĩa là “cửa sông, cửa ngòi”. Phía sau đền có núi tạo thế vững chãi, phía trước có mênh mang sóng nước tạo nên không gian khoáng đạt nhìn thấu trập trùng núi non phía xa xa. Đó là một địa thế sơn thủy hữu tình, nơi quần tụ nước, núi, cây rừng.
Ghé thăm làng chài
Dừng thuyền cập bến nghỉ chân trong chuyến hành trình, chúng tôi ghé thăm những ngôi nhà thuyền chài bên ven hồ, nơi cư dân địa phương nuôi cá lồng. Được biết, từ hàng chục năm nay, cư dân quanh vùng đã tận dụng dòng nước trong xanh của sông Gâm để nuôi cá lồng.
Nước ở đây sạch, mát lạnh, chảy nhẹ nên là khá lý tưởng cho nuôi các loại cá vốn chỉ ưa nước lạnh như cá lăng, cá bỗng, trắm, rô phi, cá tầm... Trên mặt hồ, hàng trăm lồng cá được thiết kế để nuôi các loại cá phục vụ cho thị trường gần xa. Chính vì vậy, gần bến Thủy, hằng ngày, khung cảnh tấp nập giao bán cá đông vui như gợi lên không khí của một làng chài xóm núi.
Ghé thăm cơ ngơi của anh Vy Ngọc Anh, trong sự cởi mở, thân thiện và mến khách của hai vợ chồng anh, chúng tôi cảm thấy gần gũi, một không gian thư thái, thanh nhẹ, xua tan đi bao ưu phiền, mệt mỏi. Anh Vy Ngọc Anh quê ở Yên Kỳ (Phú Thọ) lên lập nghiệp trên mặt hồ Na Hang, nuôi hơn trăm lồng cá lăng, cá bỗng, trắm đen, cá tầm, cá rô... đã và đang mang lại nguồn thu nhập cao cho gia đình.
Anh cùng vợ là chị Phạm Thị Hoài còn mạnh dạn lập nên nhà hàng “Ẩm thực làng chài” ở giữa mặt hồ để làm du lịch. “Ẩm thực làng chài” - một không gian nhà hàng nổi trên mặt hồ Na Hang, điểm dừng chân lý tưởng của du khách sau chuyến du ngoạn trên hồ.
Tại đây, du khách được thưởng thức những món ăn dân dã, đậm đà dư vị do cư dân bản địa chế biến và phục vụ. Các món ăn ở nhà hàng ẩm thực hồ Na Hang chủ yếu được chế biến từ các loại cá được nuôi tại hồ. Du khách có thể tự tay chọn cho mình những con cá ưa thích để chủ nhà hàng chế biến món ăn.
Mỗi địa danh, mỗi tác phẩm từ sự tạo tác của thiên nhiên, mỗi huyền tích như bao điều bí ẩn còn lưu giữ ở nơi này như vẽ nên bức tranh sơn thủy hữu tình giữa xứ sở sông Gâm hiền hòa. Đến nơi đây một lần mà lòng vương vấn mãi không nguôi. Đó là nỗi vương vấn của con người như đã phải lòng với cái thanh sơ, trong trẻo và sắc xanh của dòng sông nơi đây.
Xuôi dòng sông Gâm trong sự giao hòa của trời mây non nước, con người được trải nghiệm vẻ đẹp của xứ sở, xua tan bao ưu phiền mệt mỏi, tìm về trạng thái sống chậm giữa nhịp sống hối hả. Lòng người hòa điệu với non nước để cất lên bài ca của tình yêu cuộc sống.
