Lo ngại “bóng đen” đảo chính trở lại Tây Phi

Nền dân chủ Niger đứng trước cuộc khủng hoảng mới, sau khi quân đội tuyên bố phế truất Tổng thống Mohamed Bazoum. Nhiều quốc gia và tổ chức thế giới đã cực lực lên án động thái này, với những lo ngại về tương lai bất ổn của không chỉ Niger mà cả khu vực Tây Phi, khi bóng đen đảo chính có nguy cơ trở lại. 

Tối 26/7 (giờ địa phương), truyền thông quốc tế bất ngờ đưa tin, các thành viên bất mãn của lực lượng cận vệ Tổng thống Niger Mohamed Bazoum đã chặn lối vào Phủ Tổng thống và giữ Tổng thống ở bên trong, đồng thời phong tỏa mọi lối ra vào. Giới chức Niger đã tổ chức các cuộc đàm phán nhưng đội cận vệ từ chối thả ông Bazoum. Chỉ vài giờ sau, một nhóm binh sĩ đã xuất hiện trên truyền hình Niger, nói rằng Tổng thống nước này Mohamed Bazoum đã bị phế truất.

Đại tá Amadou Abdramane, phát ngôn viên quân đội Niger, cáo buộc chính quyền dân sự của Tổng thống Bazoum quản lý yếu kém và khiến tình hình an ninh trong nước ngày một xấu đi. Người phát ngôn quân đội Niger cho biết, biên giới trên bộ và trên không của nước này đã bị đóng cửa cho đến khi tình hình ổn định. Lệnh giới nghiêm toàn quốc cũng đã được ban bố. Từ 22h đến 5h sáng mỗi ngày, điện sẽ bị cắt trên toàn quốc cho tới khi có thông báo mới.

Quân đội Niger cũng cảnh báo sẽ chống lại bất kỳ sự can thiệp nào của nước ngoài. Động thái này đánh dấu cuộc khủng hoảng chính trị mới nhất tại Niger, một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới. Đất nước nằm ở khu vực Tây Phi đã trải qua 4 cuộc đảo chính kể từ khi giành độc lập năm 1960, trong đó cuộc đảo chính gần nhất xảy ra hồi tháng 2/2010, lật đổ Tổng thống khi đó là ông Mamadou Tandja.

image001.jpg -0
Tổng thống Niger Mohamed Bazoum. Ảnh: EPA.

Ông Bazoum được bầu làm Tổng thống Niger vào năm 2021, lên nắm quyền vào thời điểm quốc gia này đang chìm trong nghèo đói. Thế nhưng, kể từ đó đến nay, tình trạng bất ổn vẫn luôn hiện diện với sự xuất hiện của những toán cướp có vũ trang hoặc các nhóm thánh chiến ở biên giới Niger. The Guardian nhận định, tình hình ở Niger bất ổn phần nhiều do ảnh hưởng từ hai quốc gia láng giềng là Mali và Burkina Faso, vốn cũng đã trải qua các cuộc nổi dậy của những phần tử thánh chiến gây ra trong những năm gần đây. Nhìn rộng ra bức tranh Tây Phi, kể từ năm 2020, đảo chính luôn xảy ra tại một số quốc gia thuộc khu vực này, trong đó có Mali, Guinea, Burkina Faso, và thậm chí là một âm mưu đảo chính bất thành diễn ra tại Niger. CNN lo ngại, những cuộc tranh giành quyền lực gây rủi ro đảo ngược quá trình dân chủ hóa tại châu Phi và quay trở lại kỷ nguyên khi các cuộc đảo chính thường diễn ra. Cuối năm ngoái, các nhà lãnh đạo Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) đã thống nhất thành lập lực lượng khu vực để can thiệp trong trường hợp xảy ra đảo chính và chống các phần tử thánh chiến. Tuy nhiên, hành động đảo chính mới nhất tại Niger đã làm lung lay nỗ lực này, thậm chí có thể làm phức tạp thêm các nỗ lực của phương Tây nhằm giúp các quốc gia ở khu vực Sahel chống lại cuộc nổi dậy của các phần tử thánh chiến lan rộng từ Mali trong thập kỷ qua.

Cũng vì thế, vụ việc ngày 26/7 đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các quốc gia và tổ chức trên toàn thế giới. Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres ngày 26/7 lên án mạnh mẽ nhất mọi nỗ lực giành chính quyền bằng vũ lực và phá hoại nền quản trị dân chủ, hòa bình và ổn định ở Niger. Tổng thư ký kêu gọi tất cả các bên liên quan thực hiện kiềm chế và đảm bảo bảo vệ trật tự hiến pháp, nhấn mạnh rằng Liên hợp quốc sát cánh cùng chính phủ và người dân Niger”. Tổng thống Nigeria Bola Tinubu - Chủ tịch ECOWAS cũng lập tức lên tiếng khẳng định khối các quốc gia này và tất cả những người yêu dân chủ trên toàn thế giới sẽ không dung thứ cho bất kỳ tình huống nào làm tổn hại chính phủ được bầu cử dân chủ của Niger. Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken "bày tỏ sự ủng hộ vững chắc của Mỹ" với Tổng thống Bazoum, đồng thời "nhấn mạnh rằng quan hệ kinh tế-an ninh mạnh mẽ giữa Mỹ và Niger phụ thuộc vào khả năng duy trì quản trị nền dân chủ, cũng như tôn trọng pháp quyền và nhân quyền. Trong ngày 27/7, Liên minh châu Âu (EU), Pháp, Anh, Đức đồng thời lên án bất kỳ nỗ lực nào nhằm gây bất ổn cho nền dân chủ và đe dọa sự ổn định của quốc gia châu Phi này. Sự lo ngại và lên án của quốc tế là hoàn toàn có cơ sở, bởi cuộc đảo chính này cũng có thể là mầm mống đe dọa nghiêm trọng đến thành tích dân chủ mà các nước Tây Phi đã đạt được trong những thập niên gần đây dẫn đến sự mất ổn định chung của cả châu Phi, gây khó khăn cho đời sống người dân và tình hình kinh tế.

Trong diễn biến mới nhất, Tổng thống Mohamed Bazoum ngày 27/7 đăng tải bài viết trên mạng xã hội cam kết bảo vệ những thành tựu dân chủ của đất nước. Ngoại trưởng Niger Hassoumi Massoudou cũng đưa ra tuyên bố khẳng định chính phủ do Tổng thống Mohamed Bazoum lãnh đạo vẫn là chính phủ hợp pháp, đồng thời kêu gọi toàn thể người dân Niger chống lại cuộc đảo chính.

Trong một nỗ lực giải quyết khủng hoảng, Tổng thống Benin Patrick Talon đang lên đường tới Niger để làm trung gian hòa giải. “Mọi biện pháp sẽ được sử dụng, nếu cần thiết, để khôi phục trật tự hiến pháp ở Niger, nhưng lý tưởng nhất là mọi thứ được thực hiện trong hòa bình và hài hòa”, ông Talon nói, phần nào thể hiện kỳ vọng chung của quốc tế về một giải pháp phù hợp nhất cho Niger hiện nay.

An Nhiên

Các tin khác

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) thứ 10 sẽ bắt đầu vào năm 2027, trong bối cảnh tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh đối mặt nhiều khó khăn, từ xung đột vũ trang leo thang đến khủng hoảng niềm tin và tài chính chưa từng có. Đây không chỉ là một cuộc bầu cử nhân sự, mà là cuộc đua tìm kiếm một “kiến trúc sư” đủ tầm vóc để tái thiết lập trật tự thế giới trong một kỷ nguyên đầy biến động.

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Những hình ảnh vệ tinh mới nhất được công bố bởi Cơ quan Vũ trụ châu Âu cho thấy các vệt dầu loang diện rộng trên vịnh Ba Tư có thể quan sát rõ từ không gian. Diễn biến này không chỉ phản ánh mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường biển, mà còn làm dấy lên lo ngại về những tác động lâu dài đối với hệ sinh thái, chuỗi cung ứng năng lượng và an ninh khu vực.

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Tổng thống Donald Trump ngày 21/4 tuyên bố gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran, trong khi chính quyền Washington đồng thời áp đặt một vòng trừng phạt mới nhằm gia tăng sức ép đối với Tehran trước thềm các cuộc đàm phán quan trọng dự kiến diễn ra tại Pakistan. Động thái này phản ánh chiến lược vừa kiềm chế xung đột quân sự, vừa tăng đòn bẩy kinh tế nhằm buộc Iran nhượng bộ trên bàn thương lượng.