Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2022 và Quyết định số 799/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã dự thảo Luật Các tổ chức kinh tế hợp tác (được đổi tên từ Luật Hợp tác xã).
Về tình hình triển khai dự án Luật các tổ chức kinh tế hợp tác, đại diện Cục Phát triển Hợp tác xã (Bộ KH&ĐT) cho biết, ngày 30/5/2022 lấy ý kiến rộng rãi bộ, ngành, địa phương Dự thảo lần 2. Đến 27/7/2022, họp Ban soạn thảo, Tổ biên tập đã nhận được 94/98 văn bản góp ý của các cơ quan (32 cơ quan Trung ương, 61/63 địa phương, 1 cơ quan khác). Mục tiêu của Dự thảo Luật Hợp tác xã (sửa đổi) là xây dựng hệ sinh thái các tổ chức kinh tế hợp tác mạnh. Theo đó, tạo hành lang pháp lý thông thoáng, tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa các tổ chức kinh tế hợp tác; phát huy giá trị tốt đẹp của mô hình HTX, thu hút được nhiều đối tượng tham gia.
Về lý do đổi tên gọi của Luật, ông Phùng Quốc Chí, Cục trưởng Cục Phát triển Hợp tác xã (Bộ KH&ĐT) đưa ra một số lý do. Đơn cử như, tên Luật Các tổ chức kinh tế hợp tác phù hợp với đối tượng và phạm vi điều chỉnh, bao gồm: Các mô hình tổ chức kinh tế hợp tác đang hoạt động hiện nay là: Tổ hợp tác, hợp tác xã, liên minh hợp tác xã, liên đoàn hợp tác xã từ đơn giản đến phức tạp, từ quy mô nhỏ đến quy mô lớn cấp vùng, cấp quốc gia. Các tổ chức có cùng hoặc tương đối giống nhau về bản chất, nguyên tắc tổ chức, quản lý hoạt động phục vụ các thành viên. Thành viên liên kết, hợp tác dân chủ với nhau trong cùng một tổ chức, nhằm đáp ứng nhu cầu chung về kinh tế, văn hóa, xã hội. Các thành viên cùng góp tài sản, góp sức lao động để thực hiện những công việc nhất định, cùng hưởng lợi và cùng chịu trách nhiệm.
Phương án này cũng tương tự như Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Doanh nghiệp. Các luật này cũng được đặt tên trên cơ sở các loại hình tổ chức tín dụng, doanh nghiệp khác nhau được điều chỉnh trong cùng một luật. Đặc biệt theo ông Phùng Quốc Chí, tên “Luật Các tổ chức kinh tế hợp tác” được đa số (70%) các cơ quan lựa chọn.
Góp ý dự thảo 3, Luật Các tổ chức kinh tế hợp tác, ông Nguyễn Duy Hưng, Phó trưởng ban, Ban Kinh tế Trung ương cho rằng: Nhất trí cao với những nội dung bao quát đưa ra tại dự thảo luật, trong đó có cả những nội dung liên quan đến những vướng mắc trong triển khai Luật Hợp tác xã năm 2012. Liên quan đến vấn đề đổi tên của Luật, theo ông Nguyễn Duy Hưng, là cần thiết, “vì không chỉ hợp tác xã, mà các loại hình kinh tế tập thể nói chung cần có luật để điều chỉnh”.
Ông Dương Đăng Huệ, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế (Bộ Tư Pháp) cũng đánh giá cao dự án luật với nhiều nội dung mới xét cả về cơ cấu, khối lượng và nội dung, đồng thời cho rằng, đây sẽ là cơ sở pháp lý rất tốt để kinh tế hợp tác xã phát triển.
Đánh giá những nội dung trong Luật Các tổ chức kinh tế hợp tác, song ông Chu Tiến Quang – nguyên cán bộ Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (Bộ KH&ĐT) cho rằng: Trong Luật có giải thích và làm rõ thị trường bên trong và thị trường bên ngoài, nhưng không làm rõ hợp tác xã có 2 thị trường, đó là thị trường bên trong và thị trường bên ngoài, mà cả hai thị trường này đều khuyến khích phát triển. “Trong đó, muốn phát triển thị trường bên trong thì phải phát triển thành viên chứ không chỉ là khuyến khích phát triển thành viên”, ông Chu Tiến Quang thông tin.
Cùng với đó, các ý kiến góp ý tại cuộc họp cũng đưa ra, cần xây dựng HTX vững mạnh tăng về số lượng hội viên, phát triển một cách bền vững. HTX cần phát triển vững mạnh do vậy khuyến khích phát triển mô hình kinh tế lớn. Trong đó, cũng cần nâng cao chất lượng về đầu tư, máy móc, ứng dụng khoa học công nghệ mới. Vấn đề đất đai, góp vốn của hội viên cũng cần rõ ràng, minh bạch.
Bên cạnh đó, các chuyên gia kinh tế cho rằng, trên thực tế đã có sự mất lòng tin trong một số hợp tác xã, nên sẽ cần thêm những nội dung nhằm tăng tính công khai, minh bạch trong hợp tác xã. Trong đó có những nội dung liên quan đến kiểm toán và kiểm toán độc lập chứ không phải kiểm toán nội bộ, vì kiểm toán nội bộ không đạt được mục tiêu mong muốn và bản thân các hợp tác xã cũng không làm được điều đó.
Thủ tướng Phạm Minh Chính đề xuất 6 nội dung hợp tác xây dựng châu Á hậu COVID-19 
Hoàn thiện Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã 
