“Máu” rừng nghiến thượng nguồn sông Đà vẫn không ngừng chảy:

Lâm tặc và đầu nậu nhởn nhơ vì “giơ thấp đánh khẽ”

Trong bài 1 và 2, chúng tôi đã phản ánh thực trạng đau xót hàng ngàn cây gỗ nghiến bị chặt hạ trong vài năm gần đây tại rừng đầu nguồn sông Đà thuộc hai tỉnh Điện Biên và Sơn La. Lực lượng Kiểm lâm và Công an đã khởi tố một số vụ án liên quan đến hành vi phá rừng, vận chuyển trái phép gỗ nghiến. 

Bài 3: Lâm tặc và đầu nậu nhởn nhơ vì “giơ thấp đánh khẽ”

Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, trong đó có chế tài xử lí quá nhẹ; quyền hạn, vai trò tố tụng của các cơ quan chức năng có những điều bất hợp lí; đặc biệt là sự đối phó rất tinh vi của các đầu nậu gỗ… nên việc xử lí theo pháp luật với các đối tượng lâm tặc rất khó khăn, dẫn đến hậu quả rừng nghiến vẫn không ngừng bị chảy máu.

Lợi nhuận hơn cả buôn ma túy

Theo Đại tá Lò Văn Pọm, Trưởng Công an huyện Tủa Chùa (tỉnh Điện Biên), tình trạng khai thác trái phép rừng nghiến tại các huyện Tủa Chùa, Tuần Giáo (tỉnh Điện Biên) và Quỳnh Nhai (tỉnh Sơn La) đã rộ lên từ các năm 2007-2011. 

Ngoài việc lấy gỗ dựng nhà, làm thớt… thì “mắt nghiến” thời gian đó có sức hút ghê gớm với dân chơi đồ mỹ nghệ chế tác từ gỗ. Mắt nghiến theo cách gọi khác của dân gian là “ngọc nghiến” hoặc bìu nghiến, mấu nghiến hay nghiến hóa thạch. Đây là phần cứng nhất của cây gỗ nghiến được hình thành từ một khuyết tật nào đó của cây trong quá trình sinh trưởng hàng trăm năm, như bị sét đánh, chặt chém, sâu bệnh…

Công an huyện Tủa Chùa tiến hành kiểm đếm số thớt gỗ mới bị thu giữ. Ảnh chụp ngày 16-5-2018.
Công an huyện Tủa Chùa tiến hành kiểm đếm số thớt gỗ mới bị thu giữ. Ảnh chụp ngày 16-5-2018.

Từ năm 2014 đến nay, việc khai thác trái phép cây nghiến nhằm mục đích chủ yếu là xẻ thành thớt hoặc đồ trang trí để vận chuyển về xuôi và có thể được xuất lậu ra nước ngoài. “Để khai thác mắt nghiến, cũng giống như việc khai thác móng trâu. Đã lấy mắt nghiến thì phải chặt hạ cả cây nghiến”, Đại tá Lò Văn Pọm cho hay.

Do đặc tính sinh trưởng chậm trên các vách núi đá cheo leo nên gỗ cây nghiến trưởng thành rất cứng và không bao giờ bị sâu mọt. Thân cây nghiến trưởng thành cao tới trên 30 mét, đường kính có thể lên tới 3-4 mét (như cây nghiến mới bị chặt hạ ở bản Kép, xã Mường Đun, huyện Tủa Chùa). 

Với những đặc tính trên, gỗ nghiến có sức hút ghê gớm với thị trường. Trước đây rừng còn nhiều, lâm tặc chỉ chọn chặt những cây nghiến có đường kính lớn trên 30cm nhưng nay “hết nạc thì vạc đến xương” nên nhiều cây gỗ nghiến còn nhỏ cũng chung số phận hẩm hiu.

Hiện tại, một thớt gỗ (đường kính khoảng 40cm) vận chuyển từ rừng về đến bản có giá khoảng 100 ngàn đồng; đầu nậu mua vào với giá khoảng 120 - 150 ngàn đồng; vận chuyển trót lọt về Hà Nội có giá 600 đến 800 ngàn đồng. Theo nguồn tin trinh sát, nếu vận chuyển sang Trung Quốc, giá tương ứng từ 1 đến 1,2 triệu đồng. Với một khúc gỗ để làm đôn hoặc ghế đặc dạng hình trụ tròn, lợi nhuận là cấp số nhân. 

Một khúc gỗ cao 50cm, đường kính 40cm, dân bán tại xã khoảng 200 ngàn đồng; đầu nậu chế tác xong (tiện đơn giản, phun sơn) có giá khoảng 800 ngàn đồng; đưa trót lọt về Điện Biên có giá khoảng 1,6 đến 2 triệu đồng! Do lợi nhuận hơn cả ma túy mà hình phạt thường là rất nhẹ nên tình trạng khai thác trái phép, buôn bán gỗ nghiến diễn ra rất phức tạp.

Theo thống kê của UBND huyện Tủa Chùa, từ năm 2017 đến nay (tháng 5-2018), lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ, xử lí 113 vụ, 72 đối tượng vi phạm hành chính về quản lí rừng, phát triển rừng, bảo vệ rừng, quản lí lâm sản; thu nộp ngân sách nhà nước hơn 768 triệu đồng và tịch thu 37,288m3 gỗ các loại… 

Cũng trong thời gian này, lực lượng Kiểm lâm và Công an đã phối hợp phát hiện, bắt giữ tại khu vực bờ sông thuộc địa phận huyện Quỳnh Nhai (Sơn La) 2 vụ với 1.677 lóng gỗ nghiến tròn (nhóm IIA, dạng thớt), khối lượng 9,458 m3.

Chế tài xử lí nhẹ và nhiều bất cập

Qua công tác trinh sát, lực lượng Công an đã nắm được “chân dung” của một số đầu nậu gỗ nghiến trên địa bàn huyện Tủa Chùa và huyện Quỳnh Nhai. Thế nhưng, việc xử lí lâm tặc khó như thế nào thì xử lí đầu nậu gỗ càng thêm khó khăn.

Theo thông tin trinh sát của Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (PC49) Công an tỉnh Điện Biên và Công an huyện Tủa Chùa, các đầu nậu không chỉ thu mua, tiêu thụ gỗ mà còn bí mật tổ chức phá rừng. Đầu nậu sẽ thuê người dân (lâm tặc) mang cưa máy vào rừng. 

Trong đêm, đội quân lâm tặc đeo đèn pin trước trán, xách cưa máy đến những cây gỗ nghiến đã “tăm tia” trước và tiến hành cưa 2/3 gốc cây; vết cưa thường vát theo chiều từ trên núi xuống để khi cây đổ, thân sẽ xuôi xuống triền núi. Sau một thời gian, gặp ngày giông gió, những cây nghiến vững chãi ở lưng chừng núi đã bị cưa 2/3 gốc không thể nào trụ được và ầm ầm đổ xuống. Cây nọ va vào cây kia tạo thành “phản ứng dây chuyền” hàng loạt cây gục ngã.

Những chiếc đôn gỗ nghiến sau khi được chế tác xong (tiện, phun sơn) nếu đưa trót lọt về Điện Biên có giá 1,6 đến 2 triệu đồng.
Những chiếc đôn gỗ nghiến sau khi được chế tác xong (tiện, phun sơn) nếu đưa trót lọt về Điện Biên có giá 1,6 đến 2 triệu đồng.

Rừng rộng mênh mông ở độ cao cả ngàn mét so với mặt nước biển, đi lại rất khó khăn nên lực lượng chức năng không dễ phát hiện khi cây bị cưa 2/3 gốc; khi cây đổ cũng khó phát hiện ngay. Lâm tặc sẽ bí mật cắt, xẻ thành lóng (dạng thớt hoặc cột tùy theo “đơn đặt hàng”) và vận chuyển về điểm tập kết của đầu nậu gỗ.

Các đầu nậu thường sử dụng xe không chính chủ để vận chuyển gỗ và nếu đã bị xử lí hành chính 1 lần, họ sẽ thuê người khác nhận làm chủ hàng, để tránh bị bắt lại và có thể bị khởi tố. Họ sẽ tính toán khối lượng hàng dưới mức bị khởi tố để lách luật. Người được thuê nếu bị bắt cũng chỉ bị xử lí hành chính hoặc cùng lắm thì họ “sẵn sàng đi tù”… Có trường hợp, đầu nậu móc nối với cán bộ tha hóa để hợp thức hóa giấy phép một cây gỗ hoặc lô hàng có thể được sử dụng cho nhiều lần vận chuyển gỗ ra khỏi địa bàn. 

Theo quy định của luật, việc khởi tố vụ án liên quan đến hành vi hủy hoại rừng, vận chuyển trái phép lâm sản… thuộc quyền hạn của lực lượng Kiểm lâm (Khoản 1, Điều 34, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015, có hiệu lực từ ngày 1-1-2018). 

Trừ tội phạm ít nghiêm trọng, còn lại tội phạm nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng thì Cơ quan điều tra của Kiểm lâm phải chuyển hồ sơ cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày ra quyết định khởi tố vụ án. Như vậy, nếu Cơ quan điều tra của Kiểm lâm không khởi tố vụ án thì Cơ quan điều tra có thẩm quyền (trong đó có Công an) đành “đứng ngoài cuộc”.

Do vậy từ năm 2016 đến nay, theo số liệu của Công an tỉnh Điện Biên, tại hai huyện Tủa Chùa và Tuần Giáo, các lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ, xử lí 318 vụ, 288 đối tượng vi phạm về xâm hại, hủy hoại rừng; nhưng chỉ xử lí hình sự 21 vụ với 17 bị can, còn lại là xử lí hành chính 297 vụ, 271 đối tượng. Rõ ràng, số vụ và đối tượng bị khởi tố chiếm tỉ lệ rất nhỏ so với tổng số vụ phát hiện, bắt giữ.

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, các đầu nậu hiện chủ yếu thu mua lóng gỗ nghiến (dạng thớt) có đường kính gồm 3 loại (35cm, 40cm hoặc 45cm). Theo “đơn hàng”, số thớt nghiến khi tuồn ra khỏi cửa rừng chỉ cần gọt qua phần vỏ, không cần mài rũa, đánh bóng. Càng về xuôi, gần khu vực đường biên giáp Trung Quốc thì giá của gỗ nghiến càng tăng gấp nhiều lần. Một số đầu nậu thu gom cấp nhỏ lẻ cho rằng, rất có thể những chủ hàng quy mô ở vùng biên sau khi mua lại các thớt nghiến có cùng kích cỡ sẽ xuất sang bên kia biên giới để bôi keo, đóng thành các cột cỡ lớn hoặc chế biến thành gỗ lát sàn nhà.

Xem tiếp Bài 4, “Máu” rừng nghiến thượng nguồn sông Đà vẫn không ngừng chảy: Vòng vo chuyện trách nhiệm

D.Hiển - T.Huy- X.Trường - T.Trung

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.