Khi AI bước vào tòa soạn…

Chiều muộn, tại một toà soạn ở Hà Nội, những phóng viên vẫn lạch cạch gõ chữ. Những bài báo dần lên khuôn hình. Thế nhưng, thay vì căng mắt dò lỗi bài viết, giờ đây phóng viên có thể nhấn một câu lệnh, chỉ trong tích tắc các lỗi chính tả sẽ được AI báo về. Điều đáng nói, “dò lỗi” chỉ là một công việc rất nhỏ trong muôn vàn công đoạn khác mà giờ đây AI có thể hỗ trợ các toà soạn báo.

1. Tại Việt Nam, theo dữ liệu khảo sát của MEDIA AI LAB, có tới 85% cơ quan báo chí đã sử dụng hoặc đang thử nghiệm AI. Vai trò của AI hiện nay tập trung vào việc tự động hóa các tác vụ lặp đi lặp lại. Thay vì mất hàng giờ để bóc băng phỏng vấn, các công cụ audio-to-text giờ đây thực hiện việc đó chỉ trong vài phút. AI còn hỗ trợ dịch thuật đa ngôn ngữ, tóm tắt những báo cáo dài hàng trăm trang và viết tự động các loại tin tức đơn giản. Thực tế, các hãng thông tấn lớn như Reuters và AP đã áp dụng công nghệ này từ lâu để giải phóng phóng viên khỏi những mảng tin "tĩnh".

a2.jpg
Trung tướng Đỗ Triệu Phong, Cục trưởng Cục Truyền thông CAND cùng các đại biểu thực hiện nghi thức bấm nút ra mắt giao diện mới Báo điện tử CAND.

Tại Báo điện tử VnExpress, tờ báo đang có lượng độc giả số một Việt Nam, bà Nguyễn Thu Hương, Phó Tổng biên tập cho biết, AI đã tham gia sâu vào các khâu như: Tự động phân loại và gắn tag nội dung, gợi ý tiêu đề dựa trên dữ liệu tỷ lệ nhấp chuột (CTR) lịch sử, và hỗ trợ biên tập viên chuẩn hóa bản thảo.

Kết quả là thời gian xử lý quy trình rút ngắn đáng kể, giúp tần suất xuất bản duy trì ở mức cao, ngay cả khi lực lượng nhân sự không tăng tương ứng. Không chỉ dừng lại ở văn bản, AI còn mở ra kỷ nguyên sáng tạo đa phương tiện (Multimedia). Từ một văn bản thô, AI có thể hỗ trợ tạo ảnh minh họa, chuyển thành podcast tự động (Text-to-Speech) hoặc dựng các video ngắn phục vụ các nền tảng mạng xã hội.

Thế nhưng, sự xuất hiện của AI mang theo hai dòng suy nghĩ trái ngược. Một bên là sự phấn khích về một kỷ nguyên năng suất vượt trội, một bên là nỗi sợ mơ hồ về sự biến mất của bản sắc báo chí chính thống. Ông Lê Quốc Minh, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhận định rằng, tốc độ AI tiến vào Việt Nam đang diễn ra cực kỳ mạnh mẽ, không còn "độ trễ" so với thế giới như nhiều người từng lầm tưởng. AI hiện diện trong mọi ngõ ngách của đời sống và đặc biệt là báo chí, giúp con người giảm đáng kể sức lao động.

Trong quy trình sản xuất tin tức hiện đại, AI đã trở thành một "trợ lý" thực thụ. Nó giúp nhà báo bóc băng phỏng vấn trong vài phút, dịch thuật đa ngôn ngữ và tóm tắt những báo cáo dài hàng trăm trang. Bà Nguyễn Thu Hương, Phó Tổng biên tập Báo VnExpress đánh giá, AI đang tác động đến báo chí theo hai hướng. Một mặt nó hạ thấp ngưỡng gia nhập khiến thị trường thông tin dễ bị bão hòa, mặt khác, nó là lợi thế cạnh tranh cực lớn cho các tòa soạn có hạ tầng dữ liệu tốt.

Đồng quan điểm, ông Lê Quốc Minh cho rằng, nội dung báo chí đang vận hành theo những cách hoàn toàn mới với khái niệm "nội dung lỏng" (liquid content) hay "nội dung tự thích ứng" (adaptive content), những thứ có thể "chảy" qua nhiều nền tảng và thích ứng với từng nhu cầu tiếp nhận của độc giả.

Sự hiện diện của AI buộc nhà báo phải thay đổi vai trò, từ người sản xuất thô sang "kỹ sư tối ưu câu lệnh" hoặc biên tập viên cấp cao tập trung vào kiểm chứng. Tuy nhiên, sự thông minh của AI cũng mang lại những rủi ro nghề nghiệp chưa từng có, lớn nhất là hiện tượng "ảo giác AI" (hallucination), khi máy móc bịa đặt thông tin một cách cực kỳ tự tin và thuyết phục.

a1.jpg
Cán bộ, chiến sĩ Ban Điện tử Báo CAND họp triển khai Chuyên trang “Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng”.

Bà Nguyễn Thu Hương cảnh báo: "AI tạo ra ảo giác trông giống sự thật được trình bày tốt. Phóng viên càng bận, deadline càng gấp, nguy cơ bị thuyết phục bởi những số liệu giả tạo này càng cao". Bà nhấn mạnh rằng, sự tự tin trong giọng văn của AI không phải là bằng chứng cho độ chính xác, và nhà báo cần giữ được phản xạ hoài nghi ngay cả khi mọi thứ trông có vẻ ổn. Bên cạnh đó, vấn đề bản quyền cũng trở nên nhức nhối. Ông Lê Quốc Minh chỉ ra rằng, các hệ thống AI đang quét nội dung báo chí để huấn luyện mô hình mà không trả bất kỳ chi phí nào. Đồng thời, nếu không có cơ chế giám sát, AI có thể tạo ra các "môi trường tiếng vang" chỉ củng cố thêm các định kiến xã hội sẵn có.

2.Trong kỷ nguyên AI, dữ liệu là tài sản nhưng cũng là kẽ hở lớn nhất. Ông Ngô Tuấn Anh - Chủ tịch Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia An ninh mạng Việt Nam (ViSecurity), Phó Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, Giám đốc Công ty Cổ phần An ninh mạng SCS, nhấn mạnh một thực tế không mấy dễ chịu: "Không có gì là miễn phí. Các nền tảng AI miễn phí đều cần nguồn dữ liệu người dùng nạp vào". Khi phóng viên tải một bản ghi âm phỏng vấn chưa công bố lên AI để tóm tắt, dữ liệu đó ngay lập tức trở thành "nguyên liệu" huấn luyện và nguy cơ rò rỉ chỉ còn là vấn đề thời gian.

a3.jpg

Ông Ngô Tuấn Anh khuyến cáo các tòa soạn cần ban hành khung quy tắc rõ ràng: Loại dữ liệu nào được phép chia sẻ, loại nào tuyệt đối không. Nếu chẳng may bị tấn công mạng hoặc lộ thông tin tác nghiệp, nhà báo cần lập tức thay đổi mật khẩu, từ thiết bị sạch, kích hoạt xác thực hai lớp và báo cáo ngay cho bộ phận kỹ thuật để khoanh vùng tài khoản bị lộ.

"Công nghệ hay AI chỉ nên là công cụ hỗ trợ con người thay vì phụ thuộc toàn bộ vào nó”, ông Ngô Tuấn Anh cho biết.

Dù AI có thể viết tin nhanh trong 5 giây, nhưng có những giá trị thuộc về "vùng cấm" của máy móc. Đó là sự đồng cảm, trực giác và sự dấn thân. AI không thể khóc cùng nhân vật, không có trải nghiệm thực tế để cảm nhận nỗi đau hay cảm giác hạnh phúc của con người. Bà Nguyễn Thu Hương đưa ra một tiêu chí rất rõ để phân định ranh giới giữa sử dụng AI làm trợ lý và để AI dẫn dắt tư duy: "Ai là người đặt câu hỏi đầu tiên?".

a4.jpg
Theo khảo sát của MEDIA AI LAB, có tới 85% cơ quan báo chí tại Việt Nam đã sử dụng hoặc đang thử nghiệm AI. Ảnh minh họa do AI tạo ra

Nếu phóng viên mở AI ra và hỏi: "Câu chuyện này nên tiếp cận thế nào", đó là để AI dẫn dắt tư duy. Ngược lại, nếu phóng viên có giả thuyết trước và dùng AI để kiểm tra, đó mới là sử dụng trợ lý đúng nghĩa. Bà cảnh báo việc quá phụ thuộc vào AI sẽ làm "cùn" đi trực giác báo chí, thứ được hình thành từ nhiều giờ, nhiều năm quan sát và cần mẫn phỏng vấn thực tế. Ông Ngô Tuấn Anh cũng tin rằng, bản sắc của báo chí nằm ở sự tin cậy, chuyên môn sâu và phản biện xã hội. AI có thể xử lý dữ liệu, nhưng không thể thay phóng viên thực hiện những bài điều tra dấn thân, những phóng sự "mang hơi thở cuộc sống", hay đưa ra những góc nhìn phản biện sắc sảo.

Báo chí không thể đứng ngoài cuộc chơi công nghệ, nhưng cũng không thể "phó mặc" cho thuật toán. Tòa soạn tương lai không phải là cuộc chiến "người đấu với máy", mà là sự phối hợp ăn ý, báo chí công nghệ cao nhưng giữ trái tim nóng. Như bà Nguyễn Thu Hương đã đúc kết: "AI sẽ không thay thế nhà báo giỏi. Nhưng nhà báo dùng AI tốt sẽ thay thế nhà báo không thích nghi". Để giữ chân độc giả, nhà báo phải là "bộ lọc đáng tin cậy nhất", dùng AI để nâng mình lên những tầng công việc cao hơn, nơi mà sự nhân văn vẫn là giá trị tối thượng.

Phạm Huyền

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.